एकदा कन्या रूपवती श्रान्ता स्वप्रियं ताडयन्ती दृष्टा, या रमणीयवपुषा प्रकटिता, स्तनयुगलं कम्पयन्ती, श्वासैः नृत्यमाना इव बभूव। तस्याः केशा जलक्रीडया प्रियेन आकृष्टाः सञ्जाता, साकुलितकेशपाशा मुखे विभूषिता, सा भ्रमरैः परिवेष्टितं पुण्डरीकमिव विराजमाना दृष्टा। अन्यत्र एका स्त्री पद्मवनमध्ये स्वनेत्रसदृशैः पुष्पैः आवृताङ्गी, चिरकालं निगूढा, प्रियेन बहुधा अन्वेष्टव्या अन्ते प्राप्ता। स्नानकृत्वा शीतलत्वं अनुभूय, सा स्त्री उत्सुकया वाचा स्वप्रियं संस्पृश्य, दीर्घकालाभिलषितं कामं परिपूर्णवती। अन्या कन्या शुभ्रवस्त्रं स्नातं, अङ्गेषु सन्निविष्टं, धारयन्ती स्फुरन्त्या हसितेन सर्वान् रञ्जयन्ती, कामं जनयन्ती दृष्टा। कण्ठे हारं धारयन्ती, प्रियेन जलान्तर्गता आकृष्टा, हारभङ्गे पतिते, सा दीर्घं हासं कृत्वा रममाणा। मित्रेण जानुना लूनिता वक्राङ्गी, सप्रमादा प्रियं शरणं गता, तत्र चिरकालं स्थितवती। अपरास्त्री केशेषु जलं क्षिप्य, पृष्ठं सिक्तं कृत्वा, शिलायां निषण्णा, पत्युः कामार्द्रदृष्ट्या निरीक्षिता। अन्यत्र हारच्छेदिता, स्तनयोः केशररागेण लिप्ता, प्रियसंगमात् इव, तस्याः सरः शोभायुतं बभूव। भगवान् जनार्दनः अप्सरसां गणैः, दिव्यगन्धर्वयोषितां समूहैः पूजितः, स्नानकृत्वा दिव्यवपुषा दृश्यते स्म। अन्यत्र राजा तासां स्त्रीणां लतानिकुञ्जेषु स्वदेहाभरणकाले, प्रियेषु मनांसि निवेश्य, निरीक्षन् बभूव। एका स्त्री, हस्ते दर्पणं धारयन्ती, प्रियस्य वक्तव्यं दूताद् शृण्वती, अधिकं दीप्तिमती बभूव। अपरास्त्री दूत्या त्वरिता, प्रियसंयोगात् आत्मन्यवधानं न कृत्वा, भूषणानि विन्यस्य, किं कुर्वतीति न जानाति स्म। नीलतृणवनान्तरे, गन्धपुष्पगुच्छैः वातेन सञ्चालितैः सुरभिते, एका स्त्री मन्दाकिनीं पिबन्ती दृष्टा। अन्यास्त्री स्वयं प्रियं मद्यं सेवयन्ती, अन्यास्त्री प्रियहस्तेन दत्तं मद्यं पिबन्ती। एका स्त्री क्षीरं नीलोत्पलैः भूषितं पीत्वा, चञ्चललोचनया विलोकयन्ती, प्रियं पप्रच्छ—"क्व गतः त्वं मम कमल?" इति। प्रियस्योक्ते—"त्वमेव द्वयं पीता," इति, सा बालभावात् लज्जया महत्या आवृता। अन्यास्त्री सुब्रह्मण्याः शेषमपि प्रियदत्तं पानं, विशेषरसयुक्तं, कामवर्धनं, पपौ। तासां पानविनोदेषु, स राजा तासां गीतानि, तन्त्रीस्वरेण संयुक्तानि, शृणोति स्म। सायंकाले, राजन्, ताः स्त्रियः बहुवाद्यैः सहिताः, भगवन्तं जनार्दनं देवदेवं पुरतः नृत्यन्ति स्म। रात्र्येकपदे गते, गुहाद्वारे निर्गत्य, प्रियैः सहिताः, महाविभूषितायां गुहायां निवसन्ति स्म। सा गुहा नानावासितलतान्विता, बहुसुगन्धिसंयुक्ता, विचित्रशय्याभिरुपेताः, पुष्पराशिभिः भूषिता। एवं पर्वते अप्सरसां क्रीडां दृष्ट्वा, स राजा, महाबुद्धे, केशवसम्प्रणयेन तपश्चर्यां चकार। ततो गन्धर्वाप्सरसां समूहः राजानमुपेत्य प्राह—"शत्रुतापन, त्वं स्वर्गसमानं देशमेतमुपागतः। यानि कामानि ते हृदि वर्तन्ते, तानि वरान् दास्यामः; गृहं प्रतिगच्छ वा, अथवा पुनः स्थातुमिच्छसि चेत्, तिष्ठ।" "युष्माकं दृष्टिः अव्यभिचारिणी, त्वं च बलिनां श्रेष्ठः, अद्य मधुसूदनस्य प्रसादं प्राप्य, वरं दातुं अर्हसि।" इत्युक्ते, राजा पुरूरवा "एवं भवतु" इति प्रत्युवाच, तत्र मासमेकं सुखेन स्थित्वा, जनार्दनं पूजयामास। स राजा सदा गन्धर्वाप्सरसां प्रियः, तस्य व्यवहारः लोकेषु लोभशून्यः, सर्वैः प्रीतः। फाल्गुनशुक्लपक्षस्य अन्ते, राजा पुरूरवा स्वप्ने तस्यैव देवदेवस्य शुभवचनानि शृणोति स्म। "यदा रात्र्येकपदं गच्छति, तदा त्वं अत्रिं द्रक्ष्यसि; तं प्राप्त्वा, राजन्, तव कार्यसिद्धिर्भविष्यति।" इति स्वप्ने दृष्ट्वा, स राजर्षिः इन्द्रतेजस्सम्पन्नः, प्रभाते विधिपूर्वकं स्नात्वा, इन्द्रियसंयमं कृत्वा स्थितः। स्वकार्यं सिद्धं कृत्वा, यथाकामं जनार्दनं पूजयित्वा, स राजा साक्षात् महातपस्विनं अत्रिं मुनिं अपश्यत्। धर्मात्मा स राजा, स्वप्ने देवेशस्य यद् दृष्टं, तद् अत्रये निवेदयामास; ततः देववचनानि शृणोति स्म। "एवं अस्तु, राजन्—पुनरन्यद् चिन्तनीयमस्ति न; जनार्दनस्य देवेशस्य प्रसादं लब्ध्वा—" इति। स राजा, देवान् पूजयित्वा, हविः होमकृत्य, केशवप्रसादेन सर्वान् कामान् अवाप। तस्य आश्रमस्य उत्तरतः, यत्र त्रिपुरारिरपि रमते, नानारत्नशिखरैः, कल्पवृक्षैश्च भूषितः पर्वतः अस्ति। हिमवत्पृष्ठे कैलासो नाम पर्वतः, तत्र गुह्यकसहितः श्रीकुबेरः निवसति। तत्र अलकाधिपतिः अप्सरसोऽनवरोध्य, सुखेन रमते; कैलासपादे पुण्यं निर्मलं शीतलं जलं प्रवहति। तत्र मन्दोदकं नाम सरः, क्षीरदधिसदृशं जलयुक्तं, तस्मात् दिव्या मन्दाकिनी नदी प्रवहति। तस्यां तटे दिव्यं नन्दनं महावनं, कैलासस्य ईशान्ये सौगन्धिकः दिव्यः पर्वतः स्थितः।