स पुष्करिण्याः तस्मिन् सुरम्ये वने, यत्र सुराङ्गनाः पुष्पसञ्चयने स्वच्छन्दक्रीडायाम् अभिरता आसन्, तेषां विविधविहाराणि निरीक्ष्यापि, तेषां तत्त्वतः न पश्यति स्म। तत्र एका काञ्चनाङ्गना पुष्पसञ्चयने संलग्ना, लतानिकरजालेन परिवेष्टिता, स्वसखीभिः परित्यक्ता च प्रियेन विहीना बभूव। अपरास्तु, पद्मगन्धवती, या स्वश्वासैः आक्रान्ता भृङ्गैः मुखे क्लेशं प्राप्नोति स्म, सा स्वप्रियेन विमुक्ता। अन्यया स्त्रिया, मधुपूरितैः भृङ्गैः नेत्रे आवृत्य, प्रियस्य श्वासेन दृष्टिः आच्छादिता। एकाऽपि दीप्तिमती स्त्री, पुष्पाणि सञ्चित्य तानि प्रियाय दत्तवती, प्रियस्यैव कृतपुष्पमालया भूषिता, पुष्पमुकुटेन शोभिता बभूव। अन्या स्वयमेव पुष्पाणि सञ्चित्य तानि विन्यस्य, प्रियस्य कृतमुकुटा, पूर्णकामेव सन्तोषवर्धिता। तत्रैकस्मिन् रहस्यमन्दिरे, अद्भुतपुष्पयुता लता, तस्याः उत्कण्ठितेन प्रियेन गूढं नीताऽभूत्। केचन स्त्रियः, प्रियैः लतान्तराले पुष्पान्वेषणायाम्, स्वयमात्मानं सर्वगुणैः श्रेयान् मन्यन्ते स्म। अन्यत्र केचन नारीः पद्मराजं पृथग् गन्धर्वैः दिव्याङ्गनाभिः सह क्रीडन्तं दृष्ट्वा विस्मिता अभवन्। एकैका स्त्री, हृष्टवदना, प्रियं जललेशेन ताडयन्ती, तेन प्रतिताडिता, हर्षं प्राप्नोति स्म। अन्यया रम्या स्त्री, श्रान्ता, प्रियं ताडयन्ती, स्फुटद्वपुषा, श्वासैः कम्पमानवक्षसा, नृत्यन्ती दृश्यते स्म। जलक्रीडायां केशेषु आकृष्टेषु, वदनं विकीर्णकेशैः शोभितं, सा कमलमधुपैः परिवेष्टितमिव बभूव। पद्मवनान्तरे, स्वनेत्रसदृशैः पुष्पैः आच्छादिता, एका स्त्री दीर्घकालं गुहायां निहिता, प्रियस्य बह्वन्वेषणानन्तरं दृष्टा। स्नात्वा शीतलतां अनुभूय, उत्सुकया वाचा प्रियं परिष्वज्य, चिरकालकामनां पूर्णां कृतवती। शुभ्रवस्त्रधारिणी, स्निग्धवस्त्रेण अङ्गेषु लिप्ता, स्मितवदना, उपस्थितानां कामं जनयति स्म। हारमालया कण्ठे, प्रियेन जले आकर्षिता, हारभंगे पतिते, सा चिरकालं हसति स्म। मित्रेण जानुना लूनां कृत्वा, सा स्त्री स्खलिता, प्रियं शरणं गता, तत्रैव चिरकालं स्थितवती। अपरास्तु, केशेषु जलं क्षिप्त्वा, पृष्ठं सिक्त्वा, शिलातले उपविश्य, पतिं कामदृष्ट्या पश्यन्ती। मुक्तमालाभरणा, स्तनयोः प्रियसंयुक्तकुङ्कुमलेपना, प्रियसंगमात् इव, तस्याः सरसि जलं शोभते स्म। तत्र जनार्दनः देवगन्धर्वाङ्गनासमूहैः पूजितः, स्नात्वा शोभायमानः दृश्यते स्म। अन्यत्र, राजा लतानिकुतेषु स्त्रियः प्रियासक्तचित्ताः शरीरं भूषयन्तीः पश्यति स्म। एकैका स्त्री, हस्ते दर्पणं गृहीत्वा, प्रियस्य दूतेन प्रेषितं वाक्यं शृण्वती, अधिकं शोभां प्राप्नोति। अन्यया, दूतेन शीघ्रीकृता, स्नेहेन आविष्टा, भूषणानि विन्यस्यापि, स्वकृत्यं न जानाति स्म। नीलदर्भिणि, गन्धपुष्पसमूहेन सुवासिते, एका स्त्री मद्यं पिबन्ती दृश्यते। अन्यया रम्या स्त्री स्वयमेव प्रियाय मद्यं पाययति, अपरास्तु, प्रियस्य कराभ्यां दत्तं पानं पिबन्ती। एकैका स्त्री, नीलोत्पलविन्यस्तं दुग्धं पीत्वा, चपलदृष्ट्या प्रियं पृच्छति—"क्व गतः त्वं मम पद्म?" इति। प्रियः चोक्तवान्—"त्वमेव द्वयं पीतवती" इति, तद् ज्ञात्वा सा बालभावात् लज्जया समाकुला बभूव। शुभ्रभ्रूस्त्री, प्रियस्योत्तमरसयुक्तं शेषपानं पीत्वा, तेन कामवृद्धिः अभवत्। तेषु पानविनोदेषु, स राजा तासां विविधगानानि वीणादिस्वरैः संयुक्तानि शृणोति स्म। सायन्तने, हे राजन्, ताः स्त्रियः, बहुवाद्यसंघेन सहिताः, जनार्दनस्य देवदेवस्य पुरतः नृत्यन्ति स्म। रात्रौ यामेकं गते, ते गह्वरद्वारात् निर्गत्य, प्रियैः सह महाविभूषिते गुहायां निवसन्ति स्म। सा गुहा नानावासितलताभिः पूर्णा, अनेकाश्चर्यशय्याभिः समलङ्कृता, पुष्पराशिभिः शोभिता च। एवं पर्वते अप्सरसां क्रीडां दृष्ट्वा, स राजा, हे महाबाहो, केशवाय समाहितचित्तः तपः अकरोत्। ततः गन्धर्वाप्सरसां गणाः राजानं समीपमागत्य ऊचुः—"अरिन्दम! त्वं स्वर्गसमानं देशं प्राप्तः। यदिच्छसि तानि वराणि दास्यामः; गृहं प्रतिगच्छ वा, अथवा पुनः स्थातुमिच्छसि चेत्, तिष्ठ। यूयं सर्वेऽपि अक्षयदृष्टयो भवन्ति, त्वं च, महाबल, अद्य मधुसूदनस्य प्रसादेन वरं दातुं शक्तः।" एवं तैः उक्तः, राजा पुरूरवा उवाच—"एवं अस्तु" इति, तत्रैव मासमेकं सुखेन स्थित्वा, जनार्दनं पूजयामास। स राजा गन्धर्वाप्सरासु नित्यं प्रियः, तस्य व्यवहारः लोकेषु लोभशून्यः प्रीतिकरः। फाल्गुनशुक्लपक्षान्ते, स राजा पुरूरवा स्वप्ने तस्यैव देवदेवस्य शुभवचनानि शृणोति स्म— "यदा रात्रौ यामो गमिष्यति, तदा अत्रिं द्रक्ष्यसि; राजन्, तं दृष्ट्वा स्वकार्यं साधयिष्यसि" इति।