तत्र तस्मिन् महाप्रासादे भगवाँस्सर्वदेवदेवो जनार्दनः शेषनागस्य सर्पराजस्य बहुसुन्दराणि भूषणानि धारयन् तस्य फणासु शयाने स्थितः। तस्य एकं जानु नमितं, देवदेवस्य चक्रधारिणः पादः नागराजस्य फणमुपरि स्थितः, अपरः पादः अपि तथा। लक्ष्मी तस्य पादं शेषनागस्य फणमुपरि स्थापयित्वा तं सान्त्वयन्ती तस्य गोदामुपरि पादं स्थापयति; तस्य भुजा भूषणैः शोभिता नागराजस्य फणमुपरि विश्रान्ता। भगवतः एकं भुजं शिरसः पृष्ठे स्थापितम्, अन्यं प्रसारितम्। तस्य नमितं जानु रत्नकंकणेन भूषितम्; अन्यं भुजं किंचित् नमितं, नाभिसमीपे स्थितम्। तृतीयचतुर्थयोः भुजयोः एकः परिजातमालां धारयति, तस्य नासिकायाः पथं अनुसरन्। तस्य पादं लक्ष्मी पद्मदलसदृशैः हस्तैः मर्दयति; सः मालया, मुकुटेन, हारैः, कंकणैः च भूषितः। प्रभुः कंकणैः मुद्राभिः च शोभितः, तस्य दिव्यं तेजोमयं शिरः रत्नमयेन नागराजस्य फणमुपरि विश्रान्तम्। अत्रिः संस्थापितं तद् स्थानं, यत्र तत्त्वं न ज्ञातम्, सततं सिद्धैः ऋषिभिः पूजितम्, वंशपुष्पमालाभिः शोभितम्। तस्य देहः दिव्यगन्धैः अनुलेपितः, सुरधूपैः सुगन्धितः, सिद्धैः जनैः सदा उत्तमानि फलानि अर्पितानि। सः भगवाँस्सपद्ममुकुटः, शोभितपार्श्वः, राजा तं साक्षात् दृष्ट्वा सस्नेहं प्रणम्य नमस्कृतवान्। विधिवत् समीपं गत्वा, जानुशिरसा भूमिं स्पृशन्, मधुसूदनं सहस्रनाम्ना स्तुत्वा। पुनः पुनः उत्थाय, तद् रम्यं देवालयं प्रदक्षिणम् कृत्वा, तत्राश्रमस्थले पुनः स्थितवान्। गुहां विहाय, अन्ये रम्ये गुहायां शरणं गत्वा, तत्र तपः कृतवान्, मधुसूदनं पूजयन्। पुष्पफलमूलक्षीरैः विविधैः, त्रिःस्नानं प्रतिदिनं कृत्वा, अग्निपूजायाम् एकनिष्ठः। दिव्यतालाबजलैः सदा प्राणायामं कृत्वा, राजा सर्वं भोजनं त्यक्तवान्। अप्रस्तुतायां गुहायां शयनं कृत्वा, केवलं जलं उपयोज्य, अन्नविधानं परित्यज्य, राजा कालनयन्, तस्य शरीरं न श्रान्तम्, अद्भुतम्। एवं राजा तपोऽनुष्ठानेन, सदा परमेश्वरपूजायाम् लीनः, तत्राश्रमे किञ्चित् कालं वासं कृतवान्, दुःखं न अनुभवन्, स्वर्गे इव। तस्मिन् रम्ये आश्रमे, अन्नं धनं च त्यक्त्वा, गन्धर्वाणां क्रीडां अप्सरसां सह विलासं च पश्यन्। पुष्पाणि संयच्छन्, मालाः रचयन्, तत्तमं देवे अर्पयन्, पश्चात् गन्धर्वेभ्यः दत्तवान्। पुष्पसंग्रहणविलासान् तेषां विविधान् क्रीडास्वभावान् पश्यन्, तान् न वास्तवतोऽपश्यत्। एकाऽप्सरा पुष्पसंग्रहे लीनाऽभवत्, लताजालैः बद्धा, स्वजनैः त्यक्ता, प्रियेन परित्यक्ता। अन्याऽप्सरा पद्मगन्धयुक्ता, तस्य मुखं मधुकरैः शोकान्वितं, प्रियेन विमुक्ता। अन्याऽप्सरा मधुविहारीभिः नेत्रैः आच्छादिता, प्रियस्य श्वासेन दृष्टिः आवृताऽभवत्। एकाऽप्सरा दीप्तिः पुष्पाणि संगृहीत्वा प्रियाय दत्तवती, तेन रचितैः पुष्पैः भूषिता, पुष्पमुकुटेन शोभिता। स्वयम् पुष्पाणि संगृहीत्वा, प्रियेन मुकुटिता, तृप्तिम् अनुभूय, कामानलः वर्धितः। तस्मिन् एकान्तवनान्तरे, विशिष्टपुष्पयुक्ता लता, उत्सुकप्रियेन गुप्तम् नीताऽभवत्। लतानां मध्ये पुष्पाणि अन्विष्य, अन्याऽप्सरा सर्वेषु गुणेषु स्वं श्रेष्ठं मन्यते। केचन राजानं पद्मेषु दृष्ट्वा, पृथक् गन्धर्वैः रम्याभिः दिव्याभिः स्त्रीभिः सह क्रीडन्तम्। एकाऽप्सरा हसितवती, प्रियं जलैः ताडितवती; तेन प्रत्युत्तरेण ताडिता, हर्षिताऽभवत्। अन्याऽप्सरा, श्रान्ता, प्रियं ताडितवती; सा दिव्यरूपा, स्तनौ कम्पमानौ, श्वासविलासेन नृत्यन्ती। जलक्रीडायां केशेषु प्रियेन आकृष्टा, तस्य मुखं जटिलैः केशैः अलंकृतम्, पद्मं मधुकरेण आवृतमिव शोभते। पद्मवनान्तरे, पुष्पसदृशैः नेत्रैः आच्छादिता, एकाऽप्सरा दीर्घकालं गुप्ता, प्रियेन अन्विष्य अन्ततः प्राप्ता। स्नात्वा, शीतलताम् अनुभवन्, एकाऽप्सरा उत्सुकतया प्रियं आलिंग्य, दीर्घकालस्य कामं पूरयति। उत्तमं शीतं वस्त्रं युक्ता, तस्य अङ्गेषु लिप्तम्, हसितवती, उपस्थितेषु कामानलम् उत्तेजयति। कण्ठे मालां धारयन्ती, प्रियेन जले आकृष्टा, हारः भङ्गः पतितः, सा दीर्घं हसितवती। एकाऽप्सरा, मित्रेण जानु आक्षिप्तम्, कुटिलं, प्रियं शरणं गत्वा, तत्र दीर्घकालं स्थितवती। अन्याऽप्सरा, केशेषु जलं क्षिप्त्वा, पृष्ठं शीतलम् कृत्वा, शिलातले उपविष्टा, तस्य पतिः कामेच्छया दृष्टवान्। मालाः विक्षिप्ताः, स्तनौ प्रियसंयोगात् कुङ्कुमलिप्तौ, जलं तस्य सरसः रतिक्रिडायाः पश्चात् शोभते। जनार्दनः देवः, दिव्यगन्धर्वसमूहैः रम्याभिः दिव्याभिः स्त्रीभिः पूजितः, स्नानं कृत्वा शोभितः दृष्टः।