शृणु, भगवन्, पुरूरवसः मद्रराजस्य पूर्वकथाम्। किम् कर्मणा सः मद्राधिपतित्वं प्राप्तवान्? किम् कर्मणा च सः सौन्दर्यवन् अभवत्? इति त्वया पृष्टम्। तस्य उत्तरार्थं कथयामि। कदाचित् द्विजग्रामे कश्चन श्रेष्ठः ब्राह्मणः आसीत्, यस्य नाम पुरूरवाः। सः ब्राह्मणः पूर्वजन्मनि महान् राजा आसीत्, नदीतीरे प्रतिष्ठितः। तस्य जन्मान्तरे, हे पापशुद्ध, सः मद्रराजः पुरूरवाः द्वादश्यां ब्राह्मणरूपेण जातः। सः राज्यलाभकामनया, उपवासं कृत्वा, विधिनिषेधेन स्नानाभ्यञ्जनपूर्वकं जनार्दनं सम्यक् उपास्ते स्म। तस्य उपवासस्य फलेन सः विघ्नरहितं मद्रदेशस्य राज्यं प्राप्तवान्। किन्तु उपवासकाले स्नानाभ्यञ्जनस्य कारणात् सः सौन्दर्यहीनः अभवत्। अतः, राजन्, उपवासिनां स्नानाभ्यञ्जनं सावधानतया वर्जनीयम्, यत् तत् सौन्दर्यनाशकं भवति। एवं पूर्वजन्मनि यत् अभवत्, मद्रनाथस्य कर्माणि, सर्वं ते उक्तम्। अधुना तस्य राज्ञः चरितं शृणु। सः सर्वराजधर्मसम्पन्नः अपि, जनानां प्रियं न जातः, यतः सः रूपहीनः आसीत्। सौन्दर्यलाभार्थं मद्रनाथः तपस्याम् अभिप्रणीतः। सः राज्यं मन्त्रिभ्यः न्यस्य, हिमवन्तं प्रति प्रययौ। सः महात्मा दृढनिश्चयेन, स्वदेशसीम्नि स्थितं पुण्यस्थानं द्रष्टुम्, पद्भ्याम् एव प्रयातः। तत्र सः रमणीयां एरावतीं नाम नदीं अपश्यत्। सा हिमगिरिसम्भूता, महावेगेन वहन्ती, हिमशिखररश्मिसमानशीतला सलिला। राजा तां नदीं ददर्श, या सुवर्णवर्णा हिमवत्समानप्रभा आसीत्। सः पुण्यां दिव्यां शुभां हैमवतीं नदीं अपश्यत्, या नित्यं गन्धर्वैः सेव्यमाना, इन्द्रेण पूजिता। सर्वतः शोभना, दिव्यदन्तिनां मदमर्दितया सिक्ताभिः, मध्ये इन्द्रधनुषः वर्णैः नित्यं शोभिता। तां पुण्यां नदीं, तपस्विनां शरण्यां, ब्राह्मणश्रेष्ठैः सेवितां, सुवर्णवर्णामिव दीप्तां च, सः महाबाहुः पुरूरवाः अपश्यत्। शुभ्रहंसश्रेणीभिः आच्छादितां, काश्मीरपिच्छैः भूषितां, पुण्यैः पुरुषैः इव अभिषिक्तां दृष्ट्वा, सः परमं हर्षम् अलभत। सा पुण्या, शीतला, मनोहरिणी, चित्ते हर्षवृद्धिकरी, कलान्तरसौन्दर्ययुक्ता, सोमस्य इव रम्या। शीतवेगेन सलिलेन, द्विजगणैः सेव्यमाना, हिमवतः कन्यायाः श्रेष्ठा, नृत्यतरङ्गैः शोभिता। तस्याः जलं सुधारसमिव, तपस्विभिः भूषितं, स्वर्गमार्गदायिनी, सर्वपापविनाशिनी। सा सर्वनदीषु श्रेष्ठा, सागरस्य रानी, महर्षिगणैः सेव्यमाना, सर्वलोकानां कौतूहलजननी। सर्वभूतहितप्रदा, स्वर्गमार्गप्रदा, तटेषु गवां सङ्घैः आकुला, रम्या, शैवालरहितापि। हंसबकविहगनिनादिता, जलपुष्पैः भूषिता, गम्भीरा, प्रवाहवर्त्मना गूढा, विस्तीर्णतटाः द्वीपश्रोणिसमानाः। नीलसलिलनेत्राः, उत्पलवदनाः, हिमफेनाम्बरधारिण्यः, चक्रवाकयुक्ताः, बकश्रेणीभिः शोभिताः, चलमत्स्यभ्रूभिः विभूषिताः। स्वसलिलसम्भूतदन्तिनां मत्तकुम्भोपमस्तन्या, हंसमणिनूपुरध्वनिभिः रञ्जिता, पद्मकण्ठाभरणैः शोभिता। तत्र नित्यं स्वसौन्दर्येण मत्ताः अप्सरसां गणाः, गन्धर्वैः सहिताः, मध्याह्ने क्रीडन्ति, हे राजन्। अप्सरसां शुद्धकायानां कुम्कुमं वहन्ती, स्वतीरजन्यपुष्पगन्धयुक्ता सा नदी। तरङ्गसङ्घातैः आकुला, सूर्यबिम्बं द्रष्टुं कठिनम्, देवसमाजोत्सवध्वनिभिः भूषिता। दिव्यस्त्रीस्तनचन्दनसिक्तजलैः, इन्द्रगण्डजलैः च संयुक्तं तस्याः सलिलं, भ्रमरैः सेव्यमानम्। तटेषु सौरभ्यपुष्पवृक्षाः विकसन्ति, गुञ्जद्भ्रमरनिनादैः वातः स्फूर्तः। तस्याः तीरे, कामेन प्रेरिताः, मृगाः, वनाश्रमतपस्विनः, अपि च देवाः अप्सरोगणैः सहिताः, नित्यं रमन्ते। तत्र शुद्धदेहाः नार्यः, देवैः अपि पूजिताः, पद्मचन्द्रवदनाः दिव्यकन्यकाः, सदा दृश्यन्ते। सा नदी, देवगणैः अपि पीड्यमानं जलं वहन्ती, पुलिन्दैः, राजगणैः, व्याघ्रगणैः च सेव्यमाना। तस्याः जलं, देवपानयोग्यं, तारागणयुक्ताकाशवत् शुद्धम्, सः राजा अपश्यत्, या पुण्यात्मनां कामदायिनी। तस्याः तटं, दीर्घकाशशृङ्गैः, पूर्णचन्द्रकान्तिसमानदीप्त्या, विविधवृक्षैः च शोभितम्, सदा मुनिदेवगणैः सेव्यमानम्। सा नदी, भक्तजनानां सर्वदुःखनाशिनी, अन्यानदीगणैः अनुगम्यमाना, महर्षिभिः नित्यं सेविता। सा मानवान् आत्मसुतवत् रक्षति, हिमश्रेणिभिः नित्यं संयुता, देवगणैः अपि सदा सहिता, स्वार्थकामिभिः जनैः अपि सेविता। सिंहगजगणैः उपभुज्यमाना, सुवर्णशोभिता, सूर्यकान्त्या शीतोष्णा, सः राजा तस्याः कीर्तिं चन्द्रवत् अपश्यत्। तां पुण्यनदीं निरीक्ष्य, तस्य वातेन क्लेशः अपगतः, सः राजा अग्रे गच्छन्, हिमवन्तं महागिरिं अपश्यत्। सः हिमगिरिः, नानाश्वेतशृङ्गैः आच्छादितः, यः गगनम् इव विदारयन् दृश्यते, यत्र पक्षिणाम् अपि गतिः नास्ति, सिद्धमार्गरहितः। एवं सः पुरूरवाः, सौन्दर्यलाभकामनया, हिमवत्प्रदेशे पुण्यनदीं ददर्श, तस्य महिम्ना हृष्टः, हिमगिरिं च अपश्यत्।