शृङ्गवानिति पर्वतराजः पितॄणां प्रतिपथो भवति—एवं मया भारतस्य नव क्षेत्राणि सम्यक् वर्णितानि। तानि क्षेत्राणि गतिस्थानयुक्तैः प्रेतात्मभिः अपि सेव्यमानानि, तेषां विवृद्धिः देवमानुषैः नानारूपेण दृश्यते, या वर्णनातीताः श्रद्धेयाश्च साधकानाम्। एवम् उक्ते, जनार्दन, अहं बुधपुत्रस्य कर्माणि, श्राद्धस्य च विधिं, यत् सर्वपापविनाशनम्, शुश्रुवे। वत्सदानेन, कृष्णाजिनदानेन, तथा वृषोत्सर्जनेन फलं शुश्रुवे। हे केशव, बुधपुत्रस्य रूपं राज्ञः शुश्रुवानस्मि, मम च कुतूहलमुत्पन्नम्। तद् मे ब्रूहि—कस्य कर्मणः फलं स राजा पुरूरवाः तादृशं रूपं, परमं च सौभाग्यम् अवाप्तवान्? उर्वशी या त्रिलोक्यां श्रेष्ठा, देवगर्भेषु मान्या, गन्धर्वेषु रम्या, सा अपि सर्वं त्यक्त्वा तं राजानं सर्वात्मना अन्वगच्छत्। तस्य कर्मणः फलं च शृणु येन स राजा पुरूरवाः तादृशं रूपं, परमं च सौभाग्यम् अवाप्तवान्। पूर्वजन्मनि स एव राजा पुरूरवाः, मद्रदेशाधिपः ख्यातिः, चाक्षुषमुन्यन्तरे चाक्षुषवंशे जातः, राजधर्मसम्पन्नः, रूपे तु हीनः। केन कर्मणा मद्रेशः पुरूरवाः राजा अभवत्? केन च कर्मणा रथिनः पुत्र, सः रूपवान् अभवत्? द्विजग्रामे कश्चन श्रेष्ठब्राह्मणः पुरूरवाः नाम्ना आसीत्, यो ह्यपूर्वे जन्मनि नदीतीरे महान् राजा आसीत्। स एव मद्राधिपः पुरूरवाः, तदा जन्मनि द्विजः अभवत्, हे अनघ, द्वादश्यां तिथौ। स राज्यलाभकामः उपवासं कृत्वा, जनार्दनं पूजयामास, नियमानुसारं स्नानेन अभ्यञ्जनेन च व्रतम् अकरोत्। तस्य उपवासस्य फलेन सः मद्रदेशे राज्यं अव्याहतम् अलभत, किन्तु स्नानाभ्यञ्जनयोः कारणेन उपवसतः रूपे हीनः अभवत्। अतः, हे राजन्, उपवासी स्नानाभ्यञ्जनं परिहरन् यत्नेन आचरितव्यम्, रूपनाशकरं हि तत्। एवं सर्वं पूर्वजन्मनि यत् अभवत्, मद्राधिपतेः कर्माणि, उक्तानि; तस्य राज्ञः चरितं शृणु। स सर्वराजधर्मसम्पन्नः अपि, रूपाभावात् जनानां प्रीतिं न अलभत्। रूपलाभकामः मद्रनाथः तपश्चकार; राज्यं मन्त्रिभ्यः न्यस्य, हिमवतः शैलस्य समीपे प्रययौ। सः महात्मा दृढनिश्चयः, पदातिः एव, स्वदेशसीम्नि स्थितां स्वनदीं पावनतीर्थं द्रष्टुम् अगच्छत्। तत्र सः ऐरावतीं नाम नदीं, परममनोहरां, ददर्श। सा हिमवतः सुतः, प्रबलवेगवती, शीतलसलिलाः, हिमशृङ्गरश्मिसमानाः। राजा तां नदीं ददर्श, या सुवर्णवर्णा, हिमवत्समप्रभा, शोभायुक्ता। सा दिव्या पुण्या हेमवती नदी, नित्यं गन्धर्वसेविता, इन्द्रपूजिता, तेन दृष्टा। सर्वतः शोभिता, दिव्यदन्तिमदसिक्तभूमिः, मध्ये इन्द्रधनुषः वर्णैः नित्यं शोभिता। स महान् राजा पुरूरवाः तां ददर्श—तपस्विनां शरणं, ब्राह्मणश्रेष्ठैः सेवितां, सुवर्णसदृश्यां। श्वेतहंसपङ्क्तिविलसिता, काश्मीरीपिच्छाभूषिता, पुण्यैः स्नातैः अलङ्कृता इव, दृष्ट्वा तेन परमसुखं प्राप्तम्। सा पुण्या, शीतला, रम्या, हृदि हर्षवर्धिनी, कलावान्तरूपा, सोमसदृशी, मनोज्ञा। शीतलवेगा, द्विजगणसेविता, हिमवतः कन्येष्ट, लोललहरीशोभिता। अमृतोपमा सलिला, तपस्विभिः शोभिता, स्वर्गसोपानरूपा, सर्वपापनाशिनी। समुद्रपत्नी, महर्षिसंघसेविता, लोकरम्या, सर्वलोककुतूहलप्रेरिका। सर्वभूतहितकारिणी, स्वर्गमार्गप्रदा, तटेषु गोसंघाकीर्णा, शोभना, शैवालरहितापि। हंसबककुलनिनादिता, जलजालङ्कृता, गभीरवर्तुलविह्वला, तटौ द्वीपस्त्रीश्रोणिसमानविस्तीर्णा। नीलसलिललोचनाः, कमलविकासवदनाः, हिमफेनवासाः, सुन्दरीः, चक्रवाकशोभिता, बकपङ्क्तिविलसिता, चलमत्स्यभ्रुकुटीभिः शोभिता। स्वसलिलोत्पन्नमत्तदन्तिनासिकाभग्नस्तनाः, हंसनूपूररविता, कुमुदकण्ठमालाभूषिता। तत्र स्वसौन्दर्यमदोत्कर्षेण नित्यं मत्ताः, अप्सरसां गणाः, गन्धर्वैः सह, मध्याह्ने क्रीडन्ति, हे राजन्। तस्याः सलिलेन अप्सरसां गात्रात् निष्क्रान्तं शुद्धकुङ्कुमं वहन्ती, स्वतीरसमुत्पन्नपुष्पगन्धसमृद्धा। तरङ्गसमूहमिलिता तस्याः सततं सूर्यबिम्बालोकनं कठिनम्, देवसमूहमहोत्सवकलकलैः शोभिता। तस्याः सलिलं दिव्यस्त्रीस्तनचन्दनलेपनैः, इन्द्रकपोलसलिलैः च मिश्रितम्, भृङ्गैः सेव्यमानम्। तटेषु गन्धपुष्पवृक्षाः विकसन्ति, विचलद्भृङ्गरुतैः वातः समाकीर्णः। एवं सः राजा पुरूरवाः तस्याः दिव्यायाः हेमवत्याः तीरे, तस्याः सौन्दर्ये, पुण्ये च, परमं हर्षं प्राप्नोत्।