शूरसेनाः, भद्रकाराः, बाह्याः, सहपटच्चराः, मत्स्याः, किराताः, कुल्याः, कुन्तलाः, काशयः, कोशलाश्च तत्र वसन्ति स्म। एवं च, आवन्ताः, कलिङ्गाः, मूकाः, आन्धकसहिताः मध्यदेशजाः चात्र गण्यन्ते। सह्यपर्वतस्य परतः गोदावरी नाम महानदी वर्तते, सा भूमौ सर्वत्र रम्यतमा प्रदेशः इति कथ्यते। तत्र गोवर्धनः, मन्दरः, गन्धमादनः पर्वतश्च सन्ति; दिव्यतरवः दिव्यौषधयश्च रामस्य रमणाय आनीतानि। तानि सर्वाणि महर्षिः भरद्वाजः प्रियायै स्वस्य निमित्तं नीतानि; तेन प्रदेशः सुमनसः पुष्पैः शोभितः रमणीयश्च जातः। तत्र वाहीकाः, वाटधानाः, आभीराः, कालतोयकाः, पुरन्ध्राः, शूद्राः, पल्लवाः, अट्टखण्डिकाश्च निवसन्ति। गान्धाराः, यवनाः, सिन्धवः, सौवीराः, मद्रकाः, शकाः, दुर्ह्याः, पुलिन्दाः, पारदाः, आरामूर्तिकाश्च तत्र दृश्यन्ते। रामठाः, कण्टकाराः, कैकेयाः, दशनामकाः, क्षत्रियग्रामाः, वैश्याः, शूद्रकुलानि च तत्र भवन्ति। अत्रयाः, भरद्वाजाः, प्रस्थलाः, सदसेरकाः, लम्पकाः, तलगानाः, सैनिकाः, जाङ्गलैः सह — एषा उत्तरदिशः; अधुना पूर्वदिशां शृणु। अङ्गाः, वङ्गाः, मद्गुरकाः, पर्वतान्तरगाः, प्लवंगाः, मातंगाः, यमकाः, मल्लवर्णकाः, सुह्मोत्तराः, प्रविजयाः, मार्गवाः, गेयमालवाश्च तत्र दृश्यन्ते। प्राग्ज्योतिषाः, पुण्ड्राः, विदेहाः, ताम्रलिप्तकाः, शाल्वाः, मागधाः, गोणार्दाः च — एते पूर्वप्रदेशजनाः स्मृताः। ततः परतः दक्षिणप्रदेशे पाण्ड्याः, केरलाः, चोलाः, कुल्याश्च वसन्ति। सेतुकाः, सुतिकाः, कुपथाः, वजिवासिकाः, नवराष्ट्राः, महीषिकाः, सर्वे कलिङ्गाश्च तत्र निवसन्ति। करुषाः ऐषिकैः सह, आतव्याः, शबराः, पुलिन्दाः, विन्ध्यपुषिकाः, वैदर्भाः दण्डकैः सह तत्र दृश्यन्ते। कुलियाः, सिरलाः, रूपसाः, तपसैः सह, तथैव तैत्तिरिकाः, करस्कराश्च तत्र वसन्ति। वासिक्यादयश्च, ये च नर्मदयोर्मध्ये निवसन्ति, भरुकच्छाः, समहेयाः, सरस्वताश्च तत्र दृश्यन्ते। कच्छिकाः, सौराष्ट्राः, अनर्ताः अर्बुदैः सह — एते पश्चिमप्रदेशवासिनः; अधुना विन्ध्यप्रदेशवासिनां कथयामि। मालवाः, करुषाः, मेकलाः उत्कलैः सह, औन्द्राः, माषाः, दशार्णाः, भोजाः, किंशkindhकाः च तत्र निवसन्ति। स्तोषलाः, कोसलाः, त्रिपुराः, वैदिशाः, तुमुराः, तुम्बराः, पद्गमाः नैषधैः सह तत्र दृश्यन्ते। अरूपाः, शौण्डिकेराः, वितिहोत्राः, आवन्तयश्च — एते विन्ध्यपर्वतपृष्ठे प्रसिद्धाः जनाः। अधुना पर्वतवासिनां प्रदेशं वर्णयामि — ये निराहाराः, सर्वत्र विचरन्ति, दुर्गममार्गानुगाः च। ये स्थूलवस्त्रधारिणः, ऊर्णावसानाः, समुद्गकाः, त्रिगर्ताः, मण्डलाः, किराताः अमरैः सह तत्र वसन्ति। महर्षिभिः भारतवर्षे चत्वारः युगाः कीर्तिताः — कृतयुगम्, त्रेतायुगम्, द्वापरयुगम्, कलियुगम्। तेषां स्वरूपं, विशेषतः च, अहं ते कथयिष्यामि। इति श्रुत्वा, पुनः ऋषयः लोमहर्षणं सस्मितं प्रपृच्छुः, श्रोतुम् उत्सुकाः। "यथार्थतो वद, किंपुरुषवर्षस्य, हरिवर्षस्य च, यथा भारतवर्षं वर्णितवानसि," इति। "वद, विद्वन्, जम्बूद्वीपस्य चान्येषां द्वीपानां च विस्तारं, तेषां वासिनः, तेषां वृक्षांश्च," इति च। ऋषिभिः एवमुपपृच्छ्यमानः, स तेषां प्रश्नानुसारं विस्तरेण प्रत्युवाच, यत् पुराणेषु दृष्टं, महर्षिभिः च प्रशस्तं। "श्रोतुम् उत्सुकाः ब्राह्मणाः, सावधानं शृणुत; जम्बूद्वीपः च किंपुरुषवर्षं च परमसुखदं रमणीयं च। किंपुरुषवर्षे दशसहस्रवर्षपर्यन्तं आयुः स्मृतम्; तत्र जनाः सुवर्णसंपुटाभाम् प्रभां वहन्ति। तत्र प्लक्षवृक्षः मधुरससमृद्धः प्रसिद्धः; सर्वे किंपुरुषाः तस्य श्रेष्ठं मधु पिबन्ति। तत्र नरनार्यः रोगरहिताः, दुःखरहिताः, सदा हृष्टमनसः, सुवर्णवर्णाः, नार्यः अप्सरसः इति स्मृताः। ततः परतः किंपुरुषवर्षस्य, हरिवर्षः कीर्त्यते, यत्र जनाः महारजतसदृशप्रभाः जाताः। सर्वे हरिवर्षजनाः देवलोकात् पतिताः, नानारूपधारिणः, सर्वे शर्करारसस्य पुण्यं पानं कुर्वन्ति। तत्र जरानुप्राप्तिः नास्ति, अतः दीर्घायुषः भवन्ति; तेषां जीवनकालः एकादशसहस्रवर्षपर्यन्तं स्मृतः। मध्यमप्रदेशः, इलावृतनामकः, मया वर्णितः, यत्र सूर्यः न प्रकाशते, न च तत्रजनाः तं जानन्ति। इलावृते चन्द्रः, सूर्यः, नक्षत्राणि च न प्रकाशन्ते; तत्र जनाः पद्मगन्धिनः, पद्मवर्णाः, पद्मदललोचनाः। सर्वे जनाः तत्र पद्मसुगन्धिनः, जम्बूफलरसभक्षिणः, अचलाः, सुरभिगन्धिनश्च भवन्ति। सर्वे देवलोकात् पतिताः, महारजतवसनधारिणः, ते श्रेष्ठपुरुषाः त्रयोदशसहस्रवर्षपर्यन्तं जीवन्ति। ये इलावृते वसन्ति, मेरुं दक्षिणतो वा, निशधस्य उत्तरतो वा, तेषां जीवनमात्रं सममेव। तत्र महान् नित्यः जम्बुवृक्षः सुदर्शननामकः, सदा पुष्पफलसमृद्धः, सिद्धचरैः सेव्यमानः अस्ति। एवं लोमहर्षणेन तेषां प्रश्नानुसारं, भारतवर्षाद्युपर्यन्तं, द्वीपानां विस्तारः, वासिनः, वृक्षाः च, यथाशास्त्रं, यथादृष्टं, यथास्मृतं, ऋषिभ्यः सम्यक् निवेदितम्।