अस्य सर्गस्य आदौ ब्रह्मणः नाभिबन्धनात् जातो महमेरुः, यस्य ब्रह्मणः जन्म अप्रकटं, तस्य पूर्वदिशि श्वेतवर्णः दृश्यते, येन तस्य ब्राह्मणस्वभावः निश्चीयते। दक्षिणदिशि तु पीतवर्णः, तेन वैश्यो भावः स्वीकृतः; पश्चिमे भृङ्गपत्रवर्णेन चिह्नितः, तेन शूद्रस्वभावः नामार्थकर्मभिः प्रतिष्ठितः। उत्तरदिशि तु तस्य स्वाभाविकः रक्तवर्णः, येन क्षत्रियभावः निश्चीयते; एवं वर्णाः विविधान् निरूपिताः। सः मेरुः नीलमणिमयः, श्वेतः, पीतः, सुवर्णमयः, मयूरपिच्छवर्णः, शुद्धसुवर्णमयः च सींगयुक्तः च दृश्यते। एते गिरिराजाः सिद्धगन्धर्वचरिताः, येषां मध्ये नवसहस्रयोजनानि अन्तरं कथ्यते। महमेरोः सर्वतोऽपि मध्ये इलावृतनामकं देशं वर्तते, यः चतुर्विंशतिसहस्रयोजनविस्तीर्णः, सर्वतः समः। तत्रैव मध्ये धूमरहिताग्निसदृशः महमेरुः स्थितः, यस्य वेदीद्वयं दक्षिणे चोत्तरे च भागे विभक्तम्। सप्त क्षेत्राणि स्वस्वपर्वतपंक्तिभिः विभक्तानि, यत्र पर्वतपंक्तयः दक्षिणोत्तरे द्विसहस्रयोजनविस्तीर्णाः। जम्बूद्वीपस्य विस्तारः तेषां दीर्घ्यया निर्दिष्टः; नील, निषध, अपराः च तस्मात् क्षुद्रतराः। श्वेत, हेमकूट, हिमवान् शिखरिभिः सहितः अपि नाम्ना निर्दिष्टाः; ऋषभः अपि जम्बूद्वीपमानतः निर्दिष्टः। हेमकूटः तस्मात् द्वादशांशेन न्यूनः, हिमवान् विंशांशेन न्यूनः; हेमकूटमहागिरिः अष्टाशीतिसहस्रयोजनमितः। हिमवान् पर्वतः अष्टसहस्रयोजनमितः पूर्वपश्चिमदिशयोः; द्वीपस्य वर्तुलत्वात् क्षेत्रपर्वतानां वृद्धिक्षयौ अपि निर्दिष्टौ। यथाऽत्र क्षेत्राणि पर्वताश्च भिन्नाः, तथा उत्तरदिक् अपि; तेषु ग्रामाः सप्त क्षेत्राणि सन्ति। एतानि सप्त क्षेत्राणि दुर्गगिरिभिः परिवृतानि, दुर्गमपर्वतान्तरालानि, नद्याः विभागेन परस्परं दुर्गमानि। तत्र नानाविधानि भूतानि वसन्ति; एष हिमवत्प्रदेशः भारतनाम्ना प्रसिद्धः। हेमकूटात् परतः किम्पुरुषाख्यं क्षेत्रं, हेमकूटान्निषधपर्यन्तं हरिवर्षाख्यं; हरिवर्षात् परतः मेरौ इलावृतम्, इलावृतात् परतः नीलः, रम्यकनाम्ना प्रसिद्धः। रम्यकात् परतः श्वेतं, हिरण्यकनाम्ना; हिरण्यकात् परतः श्रृङ्गशाकाङ्कुराख्यं क्षेत्रं। देवर्षे, उत्तरदक्षिणयोः चतुर्विस्तीर्णानि क्षेत्राणि धनुषाकारे व्यवस्थितानि, मध्ये इलावृतम्। निषधस्य पूर्वे वेद्या दक्षिणार्धम्, ततः परं इलावृतम्, पश्चिमे वेद्या उत्तरार्धम्। तयोर्मध्ये मेरुः स्थितः, यत्र इलावृतं; नीलस्य दक्षिणे, निषधस्य उत्तरदिशि। उत्तरदिशि महान् पर्वतः माल्यवान् उदेति, यः पश्चिमदिशि समुद्रपर्यन्तं द्वात्रिंशत्सहस्रयोजनविस्तीर्णः। माल्यवान् नीलतः निषधपर्यन्तं सहस्रयोजनमितः, तथैव गन्धमादनपर्वतः द्वात्रिंशद्योजनविस्तीर्णः। एतेषां वर्तुलपर्वतानां मध्ये मेरुः सुवर्णमयः, चतुर्वर्णसमानवर्णः, चतुर्मुखाकृत्या समुत्थितः। तस्य पार्श्वेषु विविधवर्णाः—पूर्वे श्वेतः, दक्षिणे पीतः, उत्तरे भृङ्गपक्षसदृशकृष्णः, पश्चिमे रक्तवर्णः। मेरुः दिव्यः, राजध्वजैः परिवृतः, उदितार्कप्रभया दीप्तः, धूमरहिताग्निसदृशः प्रकाशते। मेरुः चत्वारिंशच्छत्सहस्रयोजनमितः उन्नतः, षोडशसहस्रयोजनमितः अधः गच्छति, अष्टाविंशतिसहस्रयोजनमितः विस्तीर्णः। तस्य परिधिः सर्वतः द्विगुणा; सः महादिव्यगिरिः दिव्यौषधिभिः पूर्णः। सः सर्वतः सुवर्णमयैर्लोकैः परिवृतः; तत्र देवगन्धर्वासुरराक्षसगणाः अप्सरस्समूहैः सहिताः पर्वतराजे प्रमोदन्ते। सः मेरुः लोकैः, भूतनिकायनिवासैः परिवृतः, तस्य पार्श्वेषु चत्वारः प्रदेशाः स्थिताः—भद्राश्वः, भारतं, केतुमालः पश्चिमे, उत्तरकुरवः पुण्यकृतां विश्रामस्थलानि। तत्र मन्दरः, गन्धमादनः, विपुलः, सुपार्श्वः इत्येते पर्वताः सर्वरत्नमण्डिताः मेरुः धारयन्ति। तेषां उपरि अरुणोदः, मानसः, सितोदः, भद्राख्यः चतुर्द्राः सरांसि, वनैः सहितानि। गन्धमदने भद्रकदम्बवृक्षः, विपुले जम्बुवृक्षः, पिप्पलः, महावटवृक्षः च वर्धते। गन्धमदनस्य पश्चिमे अमरगन्धिका, या सर्वतः द्वात्रिंशत्सहस्रयोजनविस्तीर्णा। तत्र केतुमालाः पुण्यकर्मणा प्रसिद्धाः, तत्रैव सर्वे कालानलाः बलपराक्रमसम्पन्नाः वसन्ति। तत्र स्त्रियः नीलोत्पलवर्णाः, सुललिता रमणीयदर्शनाः, दिव्यः महावृक्षः, फलं कदलीवृक्षः, पत्रैः स्फूर्जमानः स्थितः। तस्य फलरसपानात् ते दीर्घायुषः सह वसन्ति। माल्यवतः पूर्वे पूर्वगन्धिका, या अपि द्वात्रिंशत्सहस्रयोजनमिता, तत्र शतानि तादृशानि स्थलानि। तत्र भद्राश्वः ज्ञेयः, सदा प्रमुदितचित्तः; तत्र भद्रमालावनं, महावृक्षः कालाम्रः। तत्र पुरुषाः श्वेतवर्णाः, महाबलपराक्रमाः, स्त्रियः श्वेतपद्मसदृशप्रभाः, सुन्दराः रमणीयदर्शनाः च। एवं मेरुपर्वतस्य, तस्य चतुर्दिक्प्रदेशानां, तत्र स्थितानां पर्वतानां, सरितां, वनानां, वृक्षाणां, जनानां, वर्णानां च, भगवतः सृष्टेः अद्भुतमयं वैभवं कथितम्।