देवा यज्ञैः पूजयन्ति, राजानः शस्त्रपाणयः तद्वत् पूजयन्ति, अतः हे भारत, त्रिषु लोकेषु प्रयागात् पुण्यतरं नास्ति किमपि। अस्य प्रयागस्य प्रभावात्, महाबाहो, सर्वतीर्थानि प्रयागे अधिकानि सन्ति—दशसहस्राणि तीर्थानि तत्र, त्रिंशत्कोटयश्चान्याः। यत्र पुण्या गङ्गा वहति, तत् भूमिः तपस्विनां निवासभूः, सिद्धक्षेत्रं नाम, गङ्गातटे शोभिता। एषा कथा सत्यमेव, धर्मात्मनां स्वस्य च हिताय; स्नेहितस्य वा शिष्यस्य वा भक्तस्य कर्णे पठनीयम्। एषा पुण्या, स्वर्गदा, सत्यरूपा, सुखदा, पावनी, धर्म्या, शुद्धिकरी, परमो धर्मः इति। एषा महर्षिणां रहस्यम्, सर्वपापविनाशिनी; द्विजोऽपि यः पठति, स शुद्धः स्यात् स्वर्गं च गच्छति। यः नित्यं शुद्धः अस्य पुण्यतीर्थस्य श्रवणं करोति, स पूर्वजन्मस्मृतिं प्राप्नोति, परमं च स्वर्गं लभते। पुण्यात्मानः सत्पुरुषान् अनुसृत्य तानि तीर्थानि प्राप्नुवन्ति; तीर्थेषु स्नानं कुरु, कौरेव्य, कुटिलचित्तो मा भूः। यथावत् पृष्टवानसि, महाबाहो, तस्मात् सर्वं कथितम्; तव पितरः पितामहाश्च सर्वे उद्धृताः। व्रतदानतपःतीर्थयात्रायज्ञयोगसांख्यसदाचारज्ञानादिकानि अपि प्रयागस्य षोडशांशं न सम्यग् यान्ति। एवं ज्ञानं योगः तीर्थयात्रा च, युधिष्ठिर, महता प्रयत्नेन लभ्यन्ते; तैः परमं पदं प्राप्यते। त्रिकाले ज्ञानोत्पत्तिः भवति, स्वर्गलोकश्च लभ्यते। तदा युधिष्ठिरः पप्रच्छ—कथं प्रयागस्य एषा महिमा वर्णिता, ब्रह्मन्? सर्वं मे वद, यथा अहम् अपि मोक्षं लभेय। तस्मात् तं शृणु, राजन्—यत् प्रयागे ब्रह्मा, विष्णुः, ईशानः, देवा, अक्षरः प्रभुः च सर्वे सन्ति। ब्रह्मा सर्वाणि भूतानि सृजति, स्थावरजङ्गमानि; तानि विष्णुः परलोके धारयति, जीवाश्च वर्धन्ते। कल्पान्ते रुद्रः समस्तं जगत् संहरति; तथापि प्रयागतीर्थं न कदापि विनश्यति। यः सर्वभूताधिपतिं पश्यति, स एव पश्यति; एवं यत्नेन स्थित्वा परमं पदं प्राप्नुवन्ति। तत् मे वद, यथार्थं, कियदेतत् परम्परया स्थितम्? किमर्थं च जगतां श्रेष्ठाः अत्र वसन्ति? प्रयागे ब्रह्मा, विष्णुः, महेश्वरश्च वसन्ति; तस्य हेतुम् अहं वक्ष्यामि—शृणु सत्यम्, युधिष्ठिर। प्रयागदेशः पञ्च योजनानि व्याप्य स्थितः; ते तत्र रक्षणाय, दुष्कृतनिवारणाय च तिष्ठन्ति। प्रतिष्ठानायाः उत्तरदिशि ब्रह्मा गूढरूपेण स्थितः; भगवान् वेणिमाधवः तत्र तिष्ठति। परमेश्वरः महावटवृक्षरूपेण तत्र स्थितः; देवाः, गन्धर्वाः, सिद्धाः, महर्षयश्च सदा तं देशं रक्षन्ति, दुष्कृतनिवारणाय। यः तत्र हविर्ददाति, स पापं न पश्यति, न नरकं; एवं ब्रह्मा, विष्णुः, महेश्वरश्च प्रयागे सदा वर्तन्ते। सप्तद्वीपाः, सप्तसमुद्राः, पर्वताः च यावन्तः पृथिव्यां सन्ति, ते सर्वे प्रयागे रक्ष्यन्ते, यावत् प्रलयः न सम्पद्यते। यच्चान्यदस्ति, युधिष्ठिर, ये चात्र निवसन्ति—यद् यद् पृथिव्यां दृश्यते, तत् त्रिदेवैः अत्र स्थाप्यते। एतत् प्रजापतेः क्षेत्रं प्रयागाख्यं प्रसिद्धम्; एषः पुण्यः शुद्धः प्रयागः, युधिष्ठिर, त्वया स्वराज्यरूपेण पालनीयः, भ्रातृभिः सह, पापवर्जित। ततः युधिष्ठिरः स्वभ्रातृभिः द्रौपद्याः च सह, ब्राह्मणान् प्रणम्य, स्वगुरून् देवान् च सन्तुष्टवान्। तस्मिन्नेव क्षणे वासुदेवः अपि तत्र आगतः; माधवः सर्वैः पाण्डवैः सह पूजितः। कृष्णेन च महात्मभिः सह धर्मपुत्रः युधिष्ठिरः पुनः राज्याभिषिक्तः। एतेन समयेन महर्षिः मार्कण्डेयः 'स्वस्ति' इति उक्त्वा शीघ्रं स्वाश्रमं प्रत्यागच्छत्। धर्मात्मा युधिष्ठिरः भ्रातृभिः सह तत्र स्थित्वा, महादानं दत्त्वा, चिरकालं न्यवास। यः प्रातःकाले उत्तिष्ठन् एतां प्रयागमाहात्म्यकथां पठति, स्मरति च प्रयागं, स परमं पदं प्राप्नोति, सर्वपापैः विमुक्तः रुद्रलोकं गच्छति। मद्वचनं कर्तव्यं, राजेन्द्र, सततं प्रयागे जपहोमौ च कुरु, क्लेशरहितः। प्रयागं नित्यं स्मर, युधिष्ठिर, अस्माभिः सह; त्वं स्वयम्, राजेन्द्र, स्वर्गलोकं गमिष्यसि—नास्ति संशयः। यः प्रयागं गच्छति वा तत्र वसति, स सर्वपापैः शुद्धः रुद्रलोकं प्राप्नोति। यः दानग्रहणं त्यक्त्वा, संतुष्टः, जितेन्द्रियः, शुद्धः, अहंकाररहितः, स तीर्थयात्राफलं लभते। यः क्रोधरहितः, सत्यवादी, सत्यनिष्ठः, दृढव्रतः, सर्वेषां भूतानां आत्मवत् दर्शनं करोति, स तीर्थफलं प्राप्नोति। यज्ञाः ऋषिभिः देवैश्च विधानतः विहिताः, नृप, किन्तु दरिद्राः तान् कर्तुं न शक्नुवन्ति। यज्ञाय बहूनि साधनानि, नानापदार्थाश्च आवश्यकाः; धनिनः कदाचित् तान् साधयन्ति। परन्तु, नरश्रेष्ठ, एकः धर्मः अस्ति यं दरिद्रः अपि कर्तुं शक्नोति; तं विद्धि, युधिष्ठिर, यज्ञफलसम्प्रदायकम्। एषः परमं रहस्यं ऋषीणां, भारतश्रेष्ठ; पुण्यतीर्थयात्रा यज्ञात् अपि श्रेष्ठा इति।