यः कश्चित् स देही यस्य शरीरे रोमकूपानां यावन्ति सन्ति, तावन्तः सहस्रवर्षाणि स स्वर्गलोके पूज्यते। ततः स्वर्गात् पतित्वा सः जम्बूद्वीपेश्वरः भवति, तत्र महाभोगान् अनुभूय पुनः तं पुण्यदेशं स्मरति। यः ख्यातसंगमे रवेः ग्रहणे रजनीचरः राहितेन जलं प्रविशति, स सर्वपापैः विमुक्तो भवति। स सोमलोकं प्राप्य सोमेन सह षष्टिसहस्रवर्षाणि तत्र रमते, स्वर्गे पूज्यते। तत्र च स्वर्गे, इन्द्रस्य धाम्नि, मनुष्यगन्धर्वैः सेव्यमाने, यदि तत्र पतति, सः समृद्धकुले जातः भवति। यः शिरसा अधः पादाभ्यां चोर्ध्वं दह्यमानं जलं पिबति, सः लक्षवर्षाणि स्वर्गे पूज्यते। यदि तत्र पतति, सः अग्निहोत्रकृत् भवति; महाभोगान् अनुभूय पुनः तं पुण्यदेशं प्रार्थयते। यः स्वमांसं छित्वा पक्षिभ्यः ददाति, तस्य फलं शृणु—यस्य च शरीरं पक्षिभिः भक्ष्यते। सः सोमलोके लक्षवर्षाणि पूज्यते; तत्र पतित्वा धर्मिष्ठः राजा भवति। स धर्मात्मा, सुन्दरः, विद्वान्, मधुरभाषी च; महाभोगान् अनुभूय पुनः तं पुण्यदेशं प्रार्थयते। यमुनायाः उत्तरतीरे प्रागायाः दक्षिणभागे च 'ऋणमुक्ति' इति प्रसिद्धं तीर्थं परमं मन्यते। यः तत्र एकरात्रं वसति स्नाति च, सः सर्वेभ्यः ऋणेभ्यः विमुक्तः स्वर्गलोकं प्राप्य नित्यं ऋणमुक्तः भवति। एवं त्वया यः प्रागायस्य आख्यानं श्रुतम्, तेन मम हृदयं प्रागायस्तुत्या शुद्धम् अभवत्। भगवन्, तत्र उपवासस्य फलं किं? सः कस्य लोकं प्राप्नोति, सर्वपापैः विमुक्तः? शृणु राजन्, प्रागाये उपवासस्य फलं—श्रद्धया दमेन युक्तः ज्ञानी तद् आप्नोति। यदि न विकलः, न रोगयुक्तः, पञ्चेन्द्रिययुक्तः, सः प्रतिपदे अश्वमेधस्य फलं लभते। राजन्, सः दश पूर्वजान् दश च उत्तरजान् त्रायते; सर्वपापैः विमुक्तः परमं पदं प्राप्नोति। धर्मस्य महद् भाग्यं त्वया उक्तम्, भगवन्; अल्पेन प्रयत्नेन बहून् पुण्यानि लभ्यन्ते। अत्र पुण्यैः अश्वमेधैः बहुभिः कृतैः एवं फलम् आप्यते; एषा मम शंका, ताम् अपाकुरु, मम महत् कौतूहलम् अस्ति। शृणु राजन्, महाबाहो, यद् स्वयम्भुवा ब्रह्मणा ऋषिसंनिधौ उक्तम्, यद् अहम् अपि पूर्वं श्रुतवान्। प्रागायस्य देशः पञ्च योजनविस्तीर्णः—तत्र केवलं प्रविश्य प्रतिपदे अश्वमेधस्य फलं लभते। यः तत्र प्राणान् त्यजति, सः सप्त पितॄन् गतान् चतुर्दश च आगतान् त्रायते। एतद् ज्ञात्वा, राजेन्द्र, सदा सेवायाम् आसक्तः भवेत्; श्रद्धाविहीनाः, पापदुष्टचित्ताः, प्रागायं देवैः रक्षितं न प्राप्नुवन्ति। स्नेहात् वा अर्थलुब्धत्वात् वा, यः कामेन प्रेरितः—कथं स तीर्थस्य फलं प्राप्नोति, कथं पुण्यफलं लभते? यः प्रागाये अज्ञः सर्ववस्तूनि विक्रीय किं फलं प्राप्नोति? एतत् वद महाभाग। शृणु राजन्, महद् रहस्यं पापनाशनं—यः प्रागाये मासमेकं संयम्य स्नाति, सः सर्वपापैः विमुक्तः परमं पदं प्राप्नोति। यः विश्वासभङ्गकारी, सः यदि तत्र त्रिवारं स्नात्वा भिक्षया जीवति, त्रिमासे एव प्रागाये विमुक्तः भवति—अत्र न संशयः। अज्ञात्वा यः तत्र यात्रां कृत्वा तादृशानि कर्माणि करोति, सः सर्वान् कामान् भुक्त्वा स्वर्गे पूज्यते, सदा धनधान्यसम्पन्नं स्थानं लभते। एवं विज्ञानसम्पन्नः सदा भोगान् आस्वादयति; तेन पितरः पितामहाश्च नरकात् उद्धृताः। धर्मज्ञ, सत्यवेदिन्, त्वया पुनः पुनः पृष्टम्; तव हेतोः एष पुरातनं रहस्यं उक्तम्। अद्य मम जन्म सफलम्, अद्य कुलं त्रातम्; त्वां दृष्ट्वा अहम् तुष्टः, धन्यः च। त्वां दृष्ट्वा, धर्मज्ञ, अद्य अहम् पापात् विमुक्तः; त्वया दृष्ट्वा अहम् आत्मानं वेद्मि, सर्वदोषवर्जितः। भाग्येन तव जन्म सफलम्, भाग्येन तव कुलं त्रातम्; पठता पुण्यं वर्धते, शृण्वता पापं नश्यति। यमुनायाः पुण्यं किं, तत्र फलं किं, महर्षे? यथा दृष्टं श्रुतं च, तत् सर्वं वद। या देवी सूर्यतनया त्रिषु लोकेषु प्रसिद्धा, सा यमुनानदी तत्र प्रवहति। येन मार्गेण गङ्गा प्रवृत्ता, तेनैव यमुनापि गतवती; सहस्रयोजनानि यत्र तस्या स्तुत्या पापं नश्यति। तत्र स्नात्वा, यमुनां पीत्वा, युधिष्ठिर, पुण्यं लभते, दृष्ट्वा शुभानि पश्यति। यत्र निमज्ज्य पीत्वा सप्तमपि कुलं शुद्ध्यति; यः तत्र प्राणान् त्यजति, सः परमं पदं प्राप्नोति। यमुनायाः दक्षिणे तीरे 'अग्नितीर्थ' इति प्रसिद्धं, पश्चिमे धर्मराजस्य तीर्थं 'नरक' इति स्मृतम्। यत्र स्नात्वा म्रियते, सः स्वर्गं गच्छति, न पुनर्जन्म लभते; एवं सहस्रशः तीर्थानि यमुनायाः दक्षिणे तटे सन्ति।