नरपते, कलियुगे घोरे अन्यः कोऽपि उपायो नास्ति, गङ्गायाः विशेषतः प्रयागे पूजनं कर्तव्यमिति शास्त्रं प्रतिपादयति। पुनः शृणु प्रयागस्य माहात्म्यं; यस्य श्रवणमात्रेण सर्वपापैः विमुच्यते—नात्र संशयः। गङ्गायाः उत्तरतीरे मानसं नाम तीर्थमस्ति; तत्र त्रिरात्रोपवासेन सर्वकामानवाप्नोति। या पुण्यलाभः गावो भूमिं सुवर्णं वा दत्त्वा लभ्यते, स एव पुनः पुनर् तस्य तीर्थस्य स्मरणेन प्राप्यते। काम्येन वा अकाम्येन वा यः कश्चित् गङ्गां प्रति सम्प्रपतति, स यदि तत्र मृत्युमुपैति, स स्वर्गं याति, न कदाचिदपि नरकं पश्यति। अप्सरसां गणैः गीतैः प्रबोधितः, हंसबकयुक्ते दिव्ययाने समारुह्य, स बहुसहस्रवर्षाणि स्वर्गे रमते, राजेन्द्र। ततः पुण्यक्षये स्वर्गात् पतितः, दिवोऽवनीपतितः, स सुवर्णरत्नमुक्तासम्पन्ने महाकुले जायते। षष्टिसहस्राणि तीर्थानि षष्टिकोट्यः नद्यश्च माघमासे गङ्गायमुनासङ्गमे समागच्छन्ति। यः प्रयागे माघमासे त्रिरात्रस्नानं करोति, स यथावत् लक्षगवां दानस्य पुण्यलाभं प्राप्नोति। यस्तु गङ्गायमुनयोर्मध्ये वह्निं प्रज्वालयति, स व्याधिरहितः पञ्चेन्द्रियसम्पन्नश्च भवति। तस्य देहस्थलोमसंख्यया यावन्ति वर्षसहस्राणि, तावन्ति स्वर्गलोके पूज्यते। पुनः स्वर्गात् पतितः स जम्बूद्वीपेश्वरः भवति; महाभोगान् अनुभूय, पुनः तं पुण्यदेशं स्मरति। यः प्रसिद्धसङ्गमे रात्रौ राहुग्रस्ते चन्द्रे जलप्रवेशं करोति, स सर्वपापैः विमुक्तः भवति। स सोमलोकं गच्छति, तत्र सोमेन सह षष्टिसहस्रवर्षाणि स्वर्गे पूज्यते। स्वर्गेन्द्रस्य लोके, यत्र मनुष्यगन्धर्वैः सेव्यमानः, स तत्र पतितः, समृद्धकुले जायते। यः शीर्षे अधः पादौ उपरि कृत्वा दह्यमानं जलं पिबति, स लक्षवर्षाणि स्वर्गे पूज्यते। तत्र पतितः स अग्निहोत्रकर्ता भवति; महाभोगान् अनुभूय, पुनः तं पुण्यदेशं प्रति याति। यः स्वमांसं छित्वा पक्षिभ्यः ददाति, तस्य फलं शृणु; यश्च पक्षिभिः शरीरं भक्षयितुं ददाति, स सोमलोके लक्षवर्षाणि पूज्यते; तत्र पतितः धर्मात्मा राजा भवति। स सुन्दरः, विद्वान्, प्रियम् भाषते, महाभोगान् अनुभूय, पुनः तं पुण्यस्थानं प्रति याति। यमुनायाः उत्तरतीरे, प्रयागस्य दक्षिणभागे, 'ऋणमोचन' नाम तीर्थं श्रेष्ठतमं स्मृतम्। यः तत्र एकरात्रं निवसति स्नात्वा, स सर्वेभ्यः ऋणेभ्यः विमुक्तः, स्वर्गलोकं प्राप्य, सदा ऋणमुक्तः भवति। राजन्, त्वया प्रयागमाहात्म्यकथनं श्रुत्वा, प्रयागस्य स्तुत्या मे हृदयं शुद्धीकृतम्। भगवन्, तत्रोपवासस्य किम् फलम्? सर्वपापविमुक्तस्य कं लोकं प्राप्नोति? शृणु राजन्, प्रयागे उपवासस्य फलं; श्रद्धालुः जितेन्द्रियः पण्डितः तदवाप्नोति। स यदि अक्षतः, व्याधिरहितः, पञ्चेन्द्रियसम्पन्नश्च स्यात्, स प्रतिपदं अश्वमेधस्य फलं लभते। राजन्, स दश पूर्वजान् दश च उत्तरजान् त्रायते, सर्वपापविमुक्तः परां गतिं प्राप्नोति। धर्मलाभो महान् यं त्वया कथितः, भगवन्; अल्पेनैव यत्नेन बहूनि पुण्यानि लभ्यन्ते। अत्र पुण्यात्मभिः अश्वमेधैः बहुधा कृतैः एवं फलं प्राप्तम्; मम चित्सु महती शंका, तां निवारय। शृणु राजन्, महाबाहो, यद् स्वयम्भुवा ब्रह्मणा मुनिसंनिधौ उक्तं, यच्चाहं पूर्वं श्रुतवान्। प्रयागप्रदेशः पञ्चयोजनविस्तीर्णः; तत्र केवलं प्रविश्य, प्रतिपदं अश्वमेधस्य फलम् लभते। यः तत्र प्राणान् त्यजति, स सप्त पूर्वजान् चतुर्दश च उत्तरजान् उद्धरति। एतद् ज्ञात्वा नृपश्रेष्ठ, सदा सेवायां रतः स्यात्; श्रद्धाहीनाः पापबुद्धयः पुरुषाः तं देशं न प्राप्नुवन्ति—देवैः संरक्षितं प्रयागं। स्नेहात् वा धनलोभात् वा यः कामनया प्रेरितः, स तीर्थस्य फलं कथं प्राप्नुयात्? पुण्यस्य फलं कथं लभेत्? यः कश्चित् अज्ञानात् सर्ववस्तूनि विक्रेतुं प्रयागे प्रवर्तते, तस्य किम् फलम्? एतदपि ब्रूहि पितामह। शृणु राजन्, महत् रहस्यं सर्वपापप्रणाशनम्; यः प्रयागे मासमेकं यथाशक्ति संयम्य स्नानं करोति, स सर्वपापैः विमुक्तः परां गतिं प्राप्नोति। शृणु प्रयागे विश्वासघातिनां फलं; यः त्रिस्नानं प्रतिदिनं कुर्यात् भिक्षया जीवेत्, स त्रिमासे प्रयागे विमुक्तः—नात्र संशयः। अत्र अज्ञानात् यः तीर्थयात्रां कर्म च करोति, स सर्वकामान् भुक्त्वा, स्वर्गे पूज्यः, धनधान्यसम्पन्नं स्थानं सदा प्राप्नोति। एवं ज्ञानसम्पन्नः सदा भोगान् भुङ्क्ते; तेन पितरः पितामहाश्च नरकात् उद्धृताः। त्वं धर्मनिष्ठः सत्यम् वेत्सि, पुनः पुनः पृच्छसि; तव हेतोः एष प्राचीनो रहस्यः सम्प्रकाशितः।