राजन्, शृणु पुण्यकथां गङ्गायाः प्रयागस्य च, यथा शास्त्रे निर्दिष्टं, यथाक्रमं, यथार्थं च। यत्र गङ्गा प्रवहति, तत्र गमनमात्रेण चतुर्वेदेषु, सत्यम् अहिंसायां च यत् पुण्यं लभ्यते, तदेव फलम् अवाप्यते। गङ्गायाः प्रवेशः सर्वत्र कुरुक्षेत्रसमः, यत्र तु सा विन्ध्येन संयुक्ता भवति, तत्र कुरुक्षेत्रात् दशगुणं पुण्यं लभ्यते। गङ्गायाः तीरं, यत्र सा बहुस्नानतीर्थयुक्ता शुभा प्रवहति, तद् क्षेत्रं सिद्धिक्षेत्रं इति विज्ञेयम्; तत्र पुनः विचारस्य आवश्यकता नास्ति। भूमौ गङ्गा मर्त्यान् उद्धरति, अधस्तात् नागान् उद्धरति, दिवि च देवतान् उद्धरति; अतः सा त्रिपथगा इति प्रसिद्धा। यावत् गङ्गायां कस्यापि अस्थि तिष्ठति, तावत् सहस्त्रवर्षाणि सः स्वर्गे सम्मानितः भवति। ततः स्वर्गात् पतितः सः जम्बूद्वीपस्य अधिपः भवति; सर्वेषु तीर्थेषु तद् उत्तमं तीर्थम्, सर्वेषु नदीनां गङ्गा परमं नदी, सर्वसत्त्वानां मोक्षदायिनी, महापापिनाम् अपि उद्धारिणी। गङ्गा सर्वत्र सुलभा, किन्तु त्रिषु स्थानेषु दुष्प्राप्या—गङ्गाद्वारे, प्रयागे, समुद्रसंगमे। तत्र स्नानं कृत्वा मृत्युः स्वर्गगमनं ददाति, पुनर्जन्म न भवति। पापग्रस्तचित्तानां सर्वसत्त्वानां मार्गान्वेषिणां गङ्गायाः मार्गः तुल्यः नास्ति। सा शुद्धानां शुद्धिका, शुभानां शुभा, महेश्वरस्य शिरसः पतिता, सर्वपापहारिणी, शुभा च। कृतयुगे नैमिषारण्यं पुण्यक्षेत्रम्, त्रेतायां पुष्करम्, द्वापरे कुरुक्षेत्रम्, कलियुगे तु गङ्गा सर्वश्रेष्ठा। विशेषतः प्रयागे गङ्गायाः पूजनं कर्तव्यम्; कलियुगे, राजन्, अन्यः उपायः नास्ति। पुनः शृणु प्रयागस्य महात्म्यं; तस्य श्रवणमात्रेण सर्वपापविमुक्तिः स्यात्, नात्र संशयः। गङ्गायाः उत्तरतटे मानसं नाम पुण्यतीर्थम् अस्ति; तत्र त्रिरात्रं उपवासं कृत्वा सर्वकामाः सिद्ध्यन्ति। यत् पुण्यं गोदानेन, भूमिदानेन, सुवर्णदानेन लभ्यते, तत् स्मरणमात्रेण तस्मिन्नेव तीर्थे लभ्यते। कामेन वा अकामेन वा, यः गङ्गां प्रपद्यते, मृतः स्वर्गं गच्छति, नरकं न पश्यति। अप्सरसां गीतैः जागृतः, हंसबकयुतं दिव्यरथं समारुह्य, सः सहस्त्रवर्षाणि स्वर्गे सुखानि भुङ्क्ते। ततो पुण्यक्षये स्वर्गात् पतितः, सुवर्णरत्नमुक्तासंपन्ने महाकुले जन्म लभते। षष्टिसहस्त्रतीर्थानि षष्टिकोटीनदीश्च माघमासे गङ्गायामुनयोः संगमे प्रयान्ति। प्रयागे माघमासे त्रिदिनं स्नानं कृत्वा, यत् पुण्यं शतसहस्त्रगोदानस्य, तत् लभ्यते। गङ्गायामुनयोः मध्ये यः अग्निं प्रज्वलयति, सः रोगहीनः, विकलहीनः, पंचेन्द्रियसम्पन्नः भवति। यावन्ति रोमकूपानि तस्य देहे, तावन्ति सहस्त्रवर्षाणि सः स्वर्गे सम्मानितः भवति। ततो स्वर्गात् पतितः जम्बूद्वीपस्य अधिपः भवति; सुखानि भुङ्क्त्वा, तद् पुण्यतीर्थं पुनः स्मरति। यः प्रसिद्धसंगमे जलप्रवेशं करोति, यदा चन्द्रः राहुणा ग्रस्तः, सः सर्वपापविमुक्तः भवति। सः सोमलोकं प्राप्य, तत्र षष्टिसहस्त्रवर्षाणि सोमेन सह रमते, स्वर्गे सम्मानितः भवति। इन्द्रस्य स्वर्गे, मानवगन्धर्वसेविते, तत्र पतितः सः संपन्ने कुलं जन्म लभते। यः शिरसा अधोमुखः, पादौ ऊर्ध्वमुखः, दग्धं जलं पिबति, सः लक्षवर्षाणि स्वर्गे सम्मानितः भवति। तत्र पतितः, राजन्, सः अग्निहोत्रकर्ता भवति; सुखानि भुङ्क्त्वा तद् पुण्यतीर्थं पुनः अन्वेषयति। यः स्वशरीरं छित्वा पक्षिणः ददाति, तस्य फलम् अपि शृणु; यः पक्षिभिः शरीरं भक्षितः, सः सोमलोकं प्राप्य लक्षवर्षाणि सम्मानितः भवति। तत्र पतितः धर्मिष्ठः राजा भवति; सः गुणवान्, सुन्दरः, विद्वान्, प्रियवाक्यः च; सुखानि भुङ्क्त्वा, तद् पुण्यतीर्थं पुनः अन्वेषयति। यमुनायाः उत्तरतटे, प्रयागस्य दक्षिणतटे, 'ऋणमोचन' नाम पुण्यतीर्थम् अस्ति, तत् परमं मन्यते। तत्र एकरात्रं निवसन् स्नानं कृत्वा, सर्वऋणविमुक्तः भवति, स्वर्गं प्राप्य, नित्यं ऋणमुक्तः भवति। एवं प्रयागस्य पुण्यकथां श्रुत्वा, मम हृदयम् प्रयागस्तुत्या शुद्धं जातम्। भगवन्, तत्र उपवासस्य फलम् किम्? तेन सर्वपापविमुक्तः कः लोकः प्राप्यते? शृणु, राजन्, प्रयागे उपवासस्य फलम्; श्रद्धया संयमेन च यः विद्वान् तत्र उपवसति, सः तत् फलम् प्राप्नोति। यद्यपि न विकलः, न रोगी, पंचेन्द्रियसम्पन्नः, तत्र प्रत्येकपदे अश्वमेधस्य फलम् लभते। राजन्, सः पूर्वपितृणां दश, पश्चात् दश च उद्धरति; सर्वपापविमुक्तः, परमं पदं प्राप्नोति। भगवन्, धर्मस्य महद् भाग्यं तव उक्तम्; अल्पेन प्रयत्नेन अनेकानि पुण्यानि लभ्यन्ते। बहुभिः अश्वमेधयज्ञैः तत्र सत्पुरुषैः यानि फलानि लभ्यन्ते, तानि एव; किंतु मम संशयः अस्ति, तं निवर्तय, मम जिज्ञासा महान्। शृणु, राजन्, महावीर, यत् स्वयम्भू ब्रह्मणा ऋषिसंमुखे उक्तम्, यद् पूर्वं मया श्रुतम्। एवं गङ्गायाः प्रयागस्य च महात्म्यं, पुण्यफलानि, मोक्षदायित्वं च, शास्त्रे यथोक्तं, यथाक्रमं, श्रद्धया वर्णितम्।