सर्वे समुद्राः, नद्यः, पर्वताः, नागाः, विद्याधराः, स्वयं भगवतः हरिः, प्रजापतिभिः सह, तत्र स्थिताः। गङ्गायमुनयोः मध्ये भूमेः गर्भः इति प्रसिद्धम्; तत्र प्रयागः, राजसिंह, त्रैलोक्ये विख्यातः। त्रिषु लोकेषु प्रयागात् पुण्यतरं नास्ति, हे भारत। तस्य पुण्यस्थलस्य केवलं श्रवणेन, नामोच्चारणेन, भूमिग्रहणेन वा, जनः पापात् विमुक्तः भवति। यः तत्र संगमे नित्यनियमः स्नानं करोति, स राजसूयाश्वमेधयोः फलम् आप्नोति। देवमानुषवाक्यैः प्रयागगमननिश्चयः ते न विघ्नितव्यः, हे प्रिय। दशसहस्राणि पुण्यस्थलानि षष्टिकोट्यः च तत्र विद्यमानानि, कुरुनन्दन। योगयुक्तः सत्यनिष्ठः बुद्धिमान् यः फलम् प्राप्नोति, तदेव संगमे गङ्गायमुनयोः प्राणत्यागेन लभ्यते। ये प्रयागं न प्राप्तवन्तः, हे युधिष्ठिर, ते अस्मिन लोके न जीवन्ति; त्रैलोक्ये सर्वत्र मोहिताः। तस्मात् प्रयागं पुण्यस्थलम् परमं धाम् दृष्ट्वा, जनः सर्वपापेभ्यः मुक्तः भवति, यथा चन्द्रः राहोः मुक्तः। तत्र यमुनायाः विस्तीर्णे तटे नागौ कम्बलः अश्वतरः च स्थितौ; तत्र स्नानपानाभ्यां सर्वपापेभ्यः विमुक्तिः। महादेवस्य प्रसिद्धं तीर्थं गत्वा, पुरुषः दशपूर्वपितृन् दशापरपितृन् च उद्धरति। तत्र स्नानं कृत्वा, अश्वमेधस्य फलम् लभते, देवलोकं च प्रलयपर्यन्तं प्राप्तवति। गङ्गायाः पूर्वतटे, हे भारत, त्रैलोक्ये प्रसिद्धः सामुद्रकूपः प्रतिष्ठानं च तत्र स्थितम्। ब्रह्मचारी कrodजयः तत्र त्रिरात्रं स्थित्वा, सर्वपापविशुद्धात्मा, अश्वमेधस्य फलम् आप्नोति। प्रतिष्ठानस्य उत्तरतः, भागीरथ्याः पूर्वतः, हंसप्रपतनं नाम तीर्थं त्रैलोक्ये प्रसिद्धम्। तत्र स्नानमात्रेण अश्वमेधस्य फलम् लभ्यते, चन्द्रसूर्ययोः स्थित्याः स्वर्गे पूज्यते। हंसपाण्डुरे, उर्वशीसुखस्थले, प्राणत्यागस्य फलम् अपि शृणु। षष्टिसहस्राणि षट्शतानि च वर्षाणि, स पितृभिः सह स्वर्गे रमते। सदा उर्वशीं स्वर्गे पश्यति, मुनिगन्धर्वकिन्नरैः पूज्यते। पुण्ये क्षीणे स्वर्गात् पतितः, आकाशात् निपातितः, उर्वशीसदृशीः शतं कन्याः लभते। सहस्रेषु स्त्रीषु, स बहूनां पतिः भवति, राजा भूत्वा दशसहस्रग्रामाणां धनं उपभुङ्क्ते। सुवर्णनूपुरध्वनिना सुप्तः जागृतः, महाभोगान् भुक्त्वा पुनः तीर्थं गच्छति। सदा शुक्लवस्त्रधारी, संयतः, एकाहारः, मासपर्यन्तं राज्यं करोति। सुवर्णाभूषिताः शतं स्त्रियः लभते, भूमौ समुद्रपर्यन्तं महराजा भवति। धनधान्यसम्पन्नः, सदा दाता, महाभोगान् भुक्त्वा पुनः तीर्थं प्राप्नोति। सुन्दरस्य संध्या-तीरे ब्रह्मचारीन्द्रियजयः, उपवासशुद्धः, सन्ध्याकाले ब्रह्मलोकं प्राप्नोति। कोटितीर्थे प्राणत्यागः कृत्वा, सहस्रकोटिवर्षाणि स्वर्गे पूज्यते। पुण्ये क्षीणे स्वर्गात् पतितः, आकाशात् निपातितः, सुवर्णरत्नमुक्ताभूषिते कुले, रूपसम्पन्नः जन्म लभते। वासुकिनः उत्तरतः भोगवत्यां दशाश्वमेधकं नाम तीर्थं अस्ति। तत्र अभिषेकं कृत्वा अश्वमेधस्य फलम् लभते; स धनवान्, रूपवान्, कुशलः, दाता, धर्मिष्ठः च भवति। चतुर्वेदश्रवणात्, सत्यात्, अहिंसया च, यत् पुण्यं लभ्यते, तत् केवलं तत्र गत्वा लभ्यते। यत्र गङ्गायाः प्रवेशः, तत्र सा कुरुक्षेत्रसमा; यत्र सा विंध्येन संगच्छति, तत्र सा कुरुक्षेत्रात् दशगुणा। यत्र पुण्यतीर्थसमृद्धा गङ्गा प्रवहति, तत्र सिद्धिक्षेत्रं इति ज्ञेयम्; तत्र पुनः विचारः न आवश्यकः। भूमौ सा मर्त्यजनं उद्धरति; अधः नागान् उद्धरति; स्वर्गे देवतान् उद्धरति; अतः त्रिपथगा इति प्रसिद्धा। यावत् गङ्गायाः अस्थि तत्र स्थितम्, तावत् सहस्रवर्षाणि स्वर्गे पूज्यते। स्वर्गात् पतित्वा, जम्बूद्वीपस्य अधिपः भवति; सर्वतीर्थेषु एषा उत्तमतीर्थम्, सर्वनद्येषु एषा श्रेष्ठनदी; सर्वपापिनः अपि मोक्षं ददाति। गङ्गा सर्वत्र सुलभा, किन्तु त्रिसु स्थलेषु दुर्लभा—गङ्गाद्वारे, प्रयागे, समुद्रसंगमे। तत्र स्नानं कृत्वा, प्राणत्यागः कृत्वा, स्वर्गं गच्छन्ति, पुनर्जन्म न भवति। पापग्रस्तचित्तानां सर्वेषां मार्गान्वेषणाय, गङ्गामार्गः तुल्यः मार्गः नास्ति। सा शुद्धानां शुद्धिकरणी, शुभानां शुभा, महेश्वरशिरः पतिता, सर्वपापहरिणी, शुभा। कृतयुगे नैमिषारण्यं पुण्यक्षेत्रम्; त्रेतायां पुष्करः श्रेष्ठः; द्वापरे कुरुक्षेत्रम्; कलौ गङ्गा सर्वोत्तमा।