शिवः त्रिशूलधारी सदा तस्य वटवृक्षस्य रक्षणं करोति, तं पुण्यस्थलमपि देवाः रक्षन्ति, यत्र सर्वपापविनाशनं शुभत्वं च वर्तते। अधर्मेण आवृतं जगत् तं पदं न प्राप्नोति; किन्तु, हे राजन्, यः प्रयागं स्मरति, तस्य लघुतमपि पापं सम्पूर्णतया नश्यति। तस्य पुण्यस्थलस्य दर्शनात्, नामोच्चारणमात्रेण, वा तस्य भूमेः ग्रहणेन, जनः पापात् विमुच्यते। तत्र पञ्चतीर्थेषु मध्ये गङ्गा विराजते; प्रयागस्य द्वारे एव पापं क्षणेन विनश्यति। दूरस्थोऽपि सहस्रयोजनपर्यन्तं, गङ्गां स्मरन्, पापकृत् अपि जनः परमं पदं प्राप्नोति। तस्याः स्तुत्या पापविमुक्तिः, दर्शनात् शुभदर्शनं, स्नानपानाभ्यां सप्तजनानां शुद्धिः स्यात्। यः सत्यवादी, जितक्रोधः, अहिंसकः, धर्मनिष्ठः, तत्त्ववित्, गोब्राह्मणहिते रतः, सः यदि गङ्गायमुनयोः मध्ये स्नानं कुर्यात्, सः पापात् विमुच्यते; मनसि यानि कामान् चिन्तयेत्, तान् समृद्ध्या लभते। ततः सर्वैः देवैः संरक्षितं प्रयागं गत्वा, ब्रह्मचारी मासमेकं तत्र वसेत्, पितृदेवताभ्यः तर्पणं दद्यात्; यत्र यत्र सः जायते, तत्र तत्र इच्छितान् कामान् लभते। तत्र सूर्यतनया देवी यमुनानदी त्रैलोक्यविख्याता प्रवहति; तत्रैव च भगवान् महेश्वरः सदा साक्षात् स्थितः अस्ति। हे युधिष्ठिर, प्रयागः पुण्यतीर्थं मानवैः दुष्प्राप्यः; देवाः, दानवाः, गन्धर्वाः, ऋषयः, सिद्धाः, चारणाः च तत्र स्नात्वा दिव्यलोकं वसन्ति। पुनः शृणु, हे राजन्, प्रयागस्य माहात्म्यं; तस्य श्रवणमात्रेण सर्वपापात् विमुक्तिः सिध्यति—अत्र न संशयः। ये क्लिष्टाः, दरिद्राः, वा दृढनिश्चयवन्तः, तेषां प्रयागः एव निर्दिष्टः; तदवज्ञया न कदापि वक्तव्यम्। रोगी, दुःखी, वृद्धः वा यदि गङ्गायमुनयोः मध्ये प्राणान् त्यजेत्, सः गन्धर्वाप्सरसां मध्ये दिव्यैः सुवर्णसूर्यसदृशैः विमानैः स्वर्गे क्रीडति। सर्वान् इच्छितान् भोगान् सः प्राप्नोति, इति श्रेष्ठाः ऋषयः वदन्ति; तत्र दिव्यरत्नमण्डितेषु, ध्वजसमाकीर्णेषु, सौम्यलक्षणयुक्तस्त्रीसमावृतस्य दिव्यलोकेषु, तस्य रमणीयसङ्गमः स्यात्। गीतवाद्यध्वनिभिः प्रबुद्धः सः स्वर्गे मान्यतां भुङ्क्ते, यावत्स्मृतिं न लभते। पुण्यक्षये तु स्वर्गात् पतितः, सुवर्णरत्नसमृद्धे कुलजातः भूत्वा, तं पुण्यस्थलं स्मरति, तस्य स्मरणेन पुनः तत्र गच्छति। स्वदेशे, अरण्ये, विदेशे, गृहे वा, यः प्रयागं स्मरन् प्रस्थितः, सः ब्रह्मलोकं प्राप्नोति, इति श्रेष्ठाः ऋषयः उक्तवन्तः। तत्र सः यत्र कल्पवृक्षाः, सुवर्णमयी भूमिः, मुनयः, तपस्विनः, सिद्धाः च वसन्ति, तं लोकं गच्छति। मन्दाकिन्याः सुशोभने तीरे सहस्रनारीसमावृतः, सः मुनिभिः सह पुण्यकर्मफलात् रमते। सिद्धचारणगन्धर्वदैवतैः स्वर्गे सः पूज्यते; ततः स्वर्गात् पतितः, जम्बूद्वीपस्य अधिपः भवति। पुनः पुण्यकर्मणि चिन्तयन्, सः गुणसम्पन्नः, धनसम्पन्नश्च भवति—अत्र न संशयः। यः धर्मसत्यस्थितः, मनसा, वाचा, कर्मणा च, गङ्गायमुनयोः मध्ये गवां दानं ददाति, स्वकृते, पितृकृते, देवपूजायां वा सुवर्णरत्नमुक्तादिदानानि यानि, तस्मै तस्मै तस्मिन्पुण्यस्थले पूर्णं फलम् उपपद्यते। तस्मिन्पुण्यस्थले, तीर्थेषु, दानग्रहणं न कर्तव्यम्; तत्र द्विजातीनां सदा सावधानता कार्या। यः काञ्चनवर्णां, हिरण्यशृङ्गां, रजतखुरां, ताम्रदोहनपात्रयुक्तां, पयःप्रदां धेनुं प्रयागे योग्यब्राह्मणाय विधिवत् ददाति—शान्ताय, शुक्लवस्त्रधारिणे, धर्मविदे, वेदपारगाय—गङ्गायमुनासङ्गमे तां धेनुं, उत्तमवस्त्ररत्नसहितां, दद्यात्। यावत् तस्याः गात्रे रोमाणि, तावत् सहस्रवर्षाणि सः स्वर्गे पूज्यते। यत्र यत्र सः जायते, तत्र तत्र सा धेनुः सह जात्या भवति; तेन कर्मणा सः तं भीषणं नरकं न पश्यति, उत्तरकुरुषु चिरकालं रमते। लक्षगवां मध्ये एकां पयःप्रदां दत्त्वा, सः पुत्रान्, भार्याः, दासान् च, प्रत्येकं तया मोचयति। अतः सर्वेषां दानानां मध्ये गवां दानं श्रेष्ठम्; दुःखदुःसहभयेषु, महापापेषु च, केवलं गौः रक्षां ददाति, तस्मात् उत्तमद्विजाय दातव्या। यथा त्वं प्रयागस्य माहात्म्यं कथयसि, तथा एव अहं सर्वपापात् विमुक्तोऽस्मि—अत्र न संशयः। भगवन्, केन विधिना धर्मनिश्चयेन प्रयागं गन्तव्यम्? तद्विधानं ब्रूहि, महर्षे। अहं ते कथयिष्यामि, हे राजन्, प्राचीनविधिना यथादृष्टं यथाश्रुतं प्रयागयात्रायाः क्रमम्। प्रयागयात्राकाङ्क्षिणः वृषारोहणेन गच्छतः फलं अपि शृणु। सः घोरनरके गवां क्रन्दनयुतायां प्रदेशे वसति; तस्य पितरः तस्यां देहिनः जलं न गृह्णन्ति। यः तु पुत्रान् कुमारान् स्नापयेत्, तान् पाययेत्, सर्वदानानि स्वार्थवत् ब्राह्मणाय दद्यात्—यदि कश्चित् धनलोभेन, मोहात् वा, यानमारुह्य गच्छेत्, तस्य सर्वं निष्फलं भवति; तस्मात् यानमारोहणं वर्जयेत्।