रात्रौ तैलरहितं अर्घ्यं सम्यक् समर्प्य, वर्षस्य अन्ते यथाशक्ति सुवर्णमयं उत्तमं पद्मं द्विबाहुं पुरुषं च निर्मायेत्। ततः सुवर्णशृङ्गां कपिलां गोम्यां महतीं महाधन्यां रजतपादां कांस्यदोहनपात्रसमेतां स्वपुत्रसहितां गुडपूरितां ताम्रपात्रस्थां च, पद्मपुरुषयोः सह दद्यात्। ततः ब्राह्मणं रक्तवस्त्रपुष्पधूपैः सन्मान्य, सुवर्णशृङ्गयुक्तं पुरुषं पद्मं च दानाय संकल्प्य, बहुव्रतदानसंपन्नं दोषरहितं संयतं गृहस्थं विनीतं च ब्राह्मणं दद्यात्। पुनः पुनः नमः पापनाशाय विश्वात्मने सप्ताश्वधारिणे सामऋक्यजुःसंपत्तये, सृष्टये, भवसागरपारदाय, लोकपोषकाय। यः इह वर्षव्रतं एवं विधिना आचरति, स पुरुषः पापक्षयः सूर्यलोकं याति, श्वेतचामरपङ्क्तिभिः सेव्यमानः। धर्मसम्पूर्णः राजा दुःखशोकभयव्याधिरहितः सप्तद्वीपेश्वरः पुनः पुनः अपराजितरूपः अनन्तबलसम्पन्नः भवति। तथा पतिसंयुक्ता वृद्धदेवताभक्त्या वेदस्वरूपं दिनरात्रं आचरन्ती स्त्री अपि, हे नारद, अमरपूजितं लोकं सूर्यस्योदयवत् निश्चितं प्राप्नोति। यः इदं पठति, शृणोति, अनुमोदयति वा, स अपि इन्द्रलोकं अमरैः पूजितः दिव्यं स्वर्गं नित्यं वसति। अथ संक्रान्त्युद्यापनयोः अक्षयफलं यथासम्भवमन्यं लोकं सर्वकामदं प्रवक्ष्यामि। संक्रान्तिव्रतं विषुवद्वा आचर्य, पूर्वदिने दन्तधावनं एकभोजनं कृत्वा, संक्रान्तिदिने तिलैः स्नानं कृत्वा। सूर्यस्य संक्रमणकाले भूमौ चन्दनपङ्केन अष्टदलपद्मं मध्यबीजं कृत्वा, तत्र सूर्यं आवाहयेत्। बीजे सूर्यं, पूर्वे आदित्यं स्थाप्य, तप्तरश्मये, याम्याय, ऋग्वृत्ताय च नमः कुर्यात्। दक्षिणपश्चिमे सवित्रे, वरुणे, तापने पुनः नमः; पश्चिमोत्तरस्थाने भगं स्थाप्य, तं पुनः पूजयेत्। उत्तरे मार्तण्डं, उत्तरपूर्वे विष्णुं स्थाप्य, तदनन्तरं सुगन्धद्रव्यैः, पुष्पैः, फलैः, नैवेद्यैः पूजयेत्। यथाशक्ति सुवर्णमयं घटं, घृतपात्रं, पद्मं च ब्राह्मणाय दद्यात्। चन्दनजलपुष्पैः भूमौ देवाय अर्घ्यं दद्यात्, 'सर्वाय, सर्वरूपाय, सर्वधाम्ने, स्वयम्भुवे, अनन्ताय, सृष्टये, ऋक्सामयजुषां नाथाय नमः' इति। एतत् मासे मासे, वर्षान्ते, अथवा द्वादशगुणं सर्वं कुर्यात्। वर्षान्ते अग्निं ब्राह्मणश्रेष्ठान् घृतक्षीरैः तर्पयित्वा, द्वादश घटं गोसहितं रत्नसुवर्णपद्मैः भूषितं पुनः दद्यात्। दुग्धदायिनीं सद्गुणां धर्मशृङ्गां रजतपादां अष्टसु सप्तसु वा कांस्यदोहनपात्रयुक्तां माला-वस्त्र-भूषितां गाः दद्यात्; यदि न शक्नोति, चत्वारः; यदि दरिद्रः, कपिला एकां ब्राह्मणश्रेष्ठाय दद्यात्। सुवर्णेन भूः, यदि न शक्नोति, रजतं ताम्रं वा; यदि तत् अपि न शक्नोति, तदा प्रतिमा कृत्वा सुवर्णसूर्यसहितं दद्यात्। धनविषये कदापि कपटं न कुर्यात्; यः कपटं करोति, स पतति, न संशयः। यावत् भूमिः सप्तसागरसमेता महेन्द्रादिमहापर्वतयुक्ता तिष्ठति, तावत्, हे नारद, सर्वगन्धर्वगणैः दिव्यशिखरे पूज्यते। ततः कर्मक्षये सप्तद्वीपेश्वरः भवति, उत्तमकुलसम्पन्नः, सदाचारयुक्तः, सृष्ट्यादौ निर्मलशरीरः, पत्नीसमेतः, पुत्रपौत्रसमृद्धः पूज्यते। एवं सूर्यसंक्रान्तिपूजनविधिं पुण्यं यः भक्त्या पठति, शृणोति, चिन्तयति वा, स देवैः अमरनाथगृहे पूज्यते। अथ नारद! विष्णोः परमं व्रतं विभूति-द्वादशी नाम प्रवक्ष्यामि, सर्वदेवपूजितम्। कार्तिक-चैत्र-वैशाख-मार्गशीर्ष-फाल्गुन-आषाढमासेषु शुक्लदशम्यां अल्पभोजनं कृत्वा, सायं सन्ध्योपासना करोत्, ततः बुद्धिमान् व्रतं आरभेत्। एकादशीदिने उपवासं कृत्वा, यथाविधि जनार्दनं पूज्य, द्वादशीदिने ब्राह्मणैः सह भोजनं करिष्यामि, हे प्रभो। 'मम व्रतं विघ्नरहितं फलदं भवतु, हे केशव।' इति रात्रौ 'नारायणाय नमः' इति उक्त्वा शयनं कुर्यात्। प्रभाते स्नात्वा, जपं कृत्वा, शुद्धः पुण्डरीकाक्षं श्वेतपुष्पमाल्यैः पूज्येत्। 'विभूत्यै नमः' पादयोः, 'अशोकाय' जानुयोः, 'शिवाय' ऊरुषु, 'विश्वमूर्तये' कटिस्थले। 'कन्दर्पाय' गुप्ते, 'आदित्याय' हस्तयोः, 'दामोदराय' उदरे, 'वासुदेवाय' स्तनयोः। 'माधवाय' उरःस्थले, 'कामाय' कण्ठे, 'श्रीधराय' मुखे, 'केशवाय' केशेषु, हे नारद। 'शार्ङ्गधराय' पृष्ठे, 'वरदाय' कर्णयोः, शङ्ख-चक्र-खड्ग-गदा-पद्मनाम्ना हस्तेषु, शिरसि 'सर्वात्मने' नमः कृत्वा पूजयेत्। यथाशक्ति सुवर्णमयं मत्स्यं पद्मसहितं कृत्वा, घटं पुरतः स्थाप्य, विद्वान् तं स्थापयेत्। गुडतिलयुक्तं वस्त्रच्छन्नं पात्रं रात्रौ स्थाप्य, महाकाव्यकथाभिः जागरणं कुर्यात्। प्रभाते कुलयुक्तं ब्राह्मणं सुवर्णपद्मघटसहितं देवतारूपेण दद्यात्। 'यथा त्वं, हे प्रभो, सर्वशक्तिसंयुक्तः, तथा माम् अनन्तसंसारदुःखपङ्कात् उद्धर।' इति प्रार्थयेत्। दशावतारप्रतिमाः, दत्तात्रेय-व्यासनं पद्मसहितं मासे मासे क्रमशः दद्यात्, पाखण्डिनः वर्जयित्वा, यथाशक्ति वर्षे वर्षे। एवं द्वादशीव्रतानि द्वादश समाप्य, वर्षान्ते गुरवे शय्यां लवणशैलं गोसहितं दद्यात्, हे तपोनिधे। यः समर्थः ग्रामं वा क्षेत्रं गृहसहितं गुरवे वस्त्राभरणालङ्कारैः सन्मान्य दद्यात्। अन्यान् ब्राह्मणश्रेष्ठान् यथाशक्ति वस्त्रगोरत्नधनैः तर्पयेत्; अल्पधनः यथाशक्ति वर्षपर्यन्तं अल्पं अल्पं कुर्यात्। एवं शास्त्रविधिनिर्दिष्टं व्रतदानपुण्यं भक्त्या आचरणं, सर्वेभ्यः पुण्यं, दिव्यं, अमरपूजितं, स्वर्गसुखदं भवति।