सर्वं फलानि दत्वा तत्र भूषणैः समलङ्कृत्य, यः समर्थः स्यान्, स शय्यां सर्वोपकरणसम्पन्नां दातव्यां, इति शास्त्रं निर्दिशति। यदि तत्र सामर्थ्यं नास्ति, तर्हि केवलं विहितानि फलानि, द्वौ कुम्भौ, शिवधर्मयोः द्वौ सुवर्णमूर्तिकौ च दातव्यौ। ब्राह्मणाय दत्त्वा, शुद्धवाक्येन, तैलवर्जितेन च, स्वयं भोजनं कर्तुं शक्यते; यथाशक्ति अन्यानपि ब्राह्मणान् भोजयेत्। वेदविदः इदं सर्वफलदानव्रतं भगवत्कृते, सूर्यविष्णुयोगनिष्ठानां च, शुभं इति घोषयन्ति। अनन्तफलप्रदं यद्व्रतं, तद् स्त्रियः यथाशक्ति कर्तव्यं; अन्यद्व्रतं नास्ति यस्य अतिशयः अस्मिन्लोके वा परत्र वा। सुवर्णरजतताम्राणां यावत् परमाणवः फलपीडने संति, तावत् सहस्रयुगानि रुद्रलोक उपास्यते। एतत् सर्वपापानि नाशयति, दीर्घायुर्ददाति; पुनर्जन्मनि अपि शोकान्तरं न भवति, इन्द्रसुखं प्राप्यते। दारिद्र्यपीडितः अपि यः देवगृहे वा साधुगृहे वा शृणोति वा पठति, स पापमुक्तः विष्णोः सुखधाम्नि वसति। ततः नारदः पप्रच्छ—"हे नन्दीश! यद्व्रतं जनानां आरोग्यदं, अनन्तफलप्रदं, शान्तिदं च, तद् ब्रूहि।" ऋषिः उत्तरं ददौ—"परमं नित्यं ब्रह्म, सर्वात्मनः निवासः, त्रिधा लोके स्थितम्—सूर्यरूपेण, अग्निरूपेण, चन्द्ररूपेण। तस्य पूजनात्, ब्राह्मण, सदा कल्याणं लभ्यते; अतः रविवासरे नक्तं व्रतं सदा पालनीयम्। यदि सूर्यदिनं हस्तसंयुक्तं भवति, शनिवासरे एकवारं भोजनं कर्तव्यम्, द्वेषरहितेन। रविवासरे रात्रौ, उत्तमब्राह्मणान् भोज्य, रक्तचन्दनेन द्वादशपत्रं पद्मं रचयेत्। तत्र पूर्वदिशि सूर्यं, आग्नेय्यां दिवाकरं, ततः विवस्वन्तं स्थापयेत्। नैऋत्यदिशि भगं, पश्चिमे वरुणं, महेन्द्रं च अनिलं, उत्तरदिशि आदित्यं स्थापयेत्। ईशानदिशि शान्तं, मध्यपत्रे सूर्यस्य अश्वान् स्थापयेत्। दक्षिणे अर्यमणं, पश्चिमपत्रे मार्ताण्डं, उत्तरपत्रे रविं, मध्ये भास्करं स्थापयेत्। तत्र जलं, तिलं, रक्तचन्दनं, पुष्पैः मिश्रितं, अर्घ्यं दत्वा, मन्त्रं जपेत्—"कालात्मन्, सर्वात्मन्, वेदसार, सर्वमुख, अग्न्यिन्द्ररूप, रक्ष दिवाकर।" "अग्निं स्तौमि, नमस्ते; अन्नबलप्रद भास्कर, अग्ने आगच्छ, वरद, नमस्ते दीपेश।" अर्घ्यं दत्वा, रात्रौ तैलवर्जितं विसर्जयेत्; संवत्सरान्ते सुवर्णमयं उत्तमपद्मं द्विभुजपुरुषं यथाशक्ति निर्माय दातव्यं। पिङ्गलां गौः सुवर्णशृङ्गीं, महाद्रव्ययुक्तां, रजतपादां, कांस्यदोहिनीं, तस्याः वत्सं, गुडेन पूरितं ताम्रपात्रे, पद्मपुरुषाभ्यां सह दातव्यं। ब्राह्मणं रक्तवस्त्रैः, मालयाः, धूपैः पूज्य, सुवर्णशृङ्गयुक्तं पद्मपुरुषं दातव्यं। यः बहुव्रतदानकृतः, दोषरहितः, दमात्मा, गृहस्थः, नम्रः, तस्मै दातव्यं। पुनः पुनः नमः पापनाशाय, विश्वात्मने, सप्ताश्वाय, सामऋक्यजुस्संपदाय, सृष्टिकर्त्रे, संसारसिन्धुप्लवाय, जगद्भर्त्रे। यः संवत्सरव्रतं एवं कुर्यात्, स पापक्षयात् सूर्यलोकं गच्छति, श्वेतचामरपङ्क्त्या सेव्यमानः। धर्मसम्पन्नः राजा दुःखरोगभयवर्जितः, सप्तद्वीपेश्वरः, अपराजितरूपः, अनन्तशक्तियुक्तः पुनः पुनः भवति। पतिसंनिष्ठा, वृद्धदेवताभक्तास्त्री, वेदार्थानुष्ठायिनी, सा अपि नारद, अमरवन्दितं लोकं सूर्यस्योदये यथार्थं प्राप्नोति। यः पठति, शृणोति, अनुमोदति वा, स अपि इन्द्रलोक उपास्यते, दिवि चिरं वसति। अथ अहम् अखिलफलप्रदं संक्रान्त्युद्यापनव्रतस्य अक्षयफलं वक्ष्यामि। संक्रान्तिव्रतम् उत्तरायणादौ कर्तव्यम्; पूर्वदिने दन्तधावनं कृत्वा एकभोजनं, संक्रान्तिदिने तिलैः स्नानं कर्तव्यम्। सूर्यसंक्रान्तौ भूमौ चन्दनपङ्केन अष्टपत्रं पद्मं मध्यबीजसमेतं रचयित्वा, तत्र सूर्यं आवाहयेत्। बीजे सूर्यं, पूर्वे आदित्यं, ततः तापनाय नमः, याम्याय, ऋग्वृत्तचक्राय च नमः। नैऋत्ये सवित्रे, वरुणाय, पुनः तापनाय; वायव्ये भगं स्थापयेत्, पुनः पूजयेत्। उत्तरदिशि मार्ताण्डं, ईशानदिशि विष्णुं स्थापयेत्; तत्र गन्धपुष्पफलनैवेद्यैः पूजां कुर्यात्। यथाशक्ति सुवर्णकुम्भं, घृतपात्रं, पद्मं ब्राह्मणाय दातव्यं। चन्दनजलपुष्पैः भूमौ देवताय अर्घ्यं दत्वा, "सर्वाय नमः, सर्वरूपाय, सर्वधाम्ने, स्वयंभवे, अनन्ताय, सृष्टिकर्त्रे, ऋक्सामयजुषां नाथाय" इति वदेत्। एतत् प्रतिमासं, वा संवत्सरान्ते, वा सर्वं द्वादशगुणं कर्तव्यम्। संवत्सरान्ते, अग्निं ब्राह्मणश्रेष्ठान् घृतक्षीरैः तृप्त्वा, द्वादश कुम्भान्, प्रत्येकं गौः रत्नैः सुवर्णपद्मैः भूषितां दातव्यं। दुग्धदायिनीः सद्गुणयुक्ताः, धर्मशृङ्गाः, रजतपादाः, अष्टौ वा सप्त वा, कांस्यदोहिनीः, मालयाः वस्त्रैः भूषिताः; यदि न शक्यते, चतस्रः; दारिद्र्ये एकां पिङ्गलां गौः ब्राह्मणश्रेष्ठाय दातव्यं। भूमिं सुवर्णेन भूषितां दातव्यं; यदि न शक्यते, रजतया वा ताम्रया वा; यदि तत् अपि न शक्यते, मूर्तिं कृत्वा, सुवर्णसूर्येन सह दातव्यं। धनविषये छलं न कर्तव्यम्; यः छलं करोति, स पतति, न संशयः। एवं शास्त्रविधिना फलदानव्रतानि, सूर्यपूजनानि, गौर्दानानि, सुवर्णपद्मपुरुषदानानि च, श्रद्धया, शुद्धया, यथाशक्ति ब्राह्मणाय दत्त्वा, भक्त्या कृतानि, सर्वपापानि नाशयन्ति, दीर्घायुषं, सुखलोकं, अमरवन्दितं, सूर्यविष्ण्विन्द्रलोके स्थानं च ददाति।