देवदानवाचार्ययोः चित्रणं पीतश्वेतवर्णयोः चतुर्भुजयोः दण्डपाण्योः वरदयोः जपमालाकमण्डलुधरयोः कर्तव्यमिति निर्दिष्टम्। सूर्यपुत्रः शनि नीलवज्रप्रभः त्रिशूलधारी वरदः गृध्रारूढः बाणधनुर्धरः चित्रितव्यः। राहुः तु भीममुखः, खड्गकवचत्रिशूलपाणिः, वरदः, नीलसिंहासनस्थितः स्तुत्यः। केतवः सर्वे धूम्रवर्णाः द्विभुजाः गदाधराः विकृताननाः, नित्यं गृध्रासनगाः, वरदाः च चित्रितव्याः। सर्वे ग्रहाः मुकुटिनः, लोकहितकारिणः, स्वाङ्गुल्या उद्धृताः, शताष्टकसंख्यकाः सदा दर्शनीयाः। ततः नारदः भगवन्तं प्रपन्नः, भूतभव्यनाथं, पुनरपि यथाश्रुतं भोगमोक्षदं सर्वं विस्तरेण वक्तुम् याचते स्म। तं तथा पृष्ट्वा वागीश्वरः शम्भुः उवाच—"हे ब्रह्मन्, तपसा पुराणवेदविस्तारेण च वक्ष्यामि। एष धर्मः वृषरूपधारी नन्दिः गणाधिपः; तस्मात् शैवाचारं वक्ष्ये, हे नारद।" इति उक्त्वा देवेश्वरः तत्रैव अन्तर्धानं गतः। नारदः तु उत्सुकः, शम्भुना निर्दिष्टः, नन्दिकेश्वरं पप्रच्छ—"शैवाचारं मे कथय।" नन्दिकेश्वरः उवाच—"शृणु, हे ब्रह्मन्, त्रैलोक्यविख्यातं शैवाचारं शिवचतुर्दशीति नाम्ना प्रवदामि। मार्गशीर्षशुक्लत्रयोदश्यां एकभुक्त्वा, देवेशं प्रपन्नः प्रार्थयेत्त्। चतुर्दश्यां निराहारः सन्, सम्यक् शङ्करं पूज्य, सुवर्णवृषदानं कृत्वा प्रातःकाले भोजयेत्। एवं व्रतमाचरन्, शयनात् उत्थाय, स्नात्वा, जपं कृत्वा, उमया सह शुद्धपद्मैः सुगन्धमाल्यैः चन्दनैश्च शङ्करं पूजयेत्। पादयोः "नमः शिवाय" इति, मूर्ध्नि "नमः सर्वव्यापिने", नेत्रयोः "नमः त्रिनेत्राय", ललाटे "नमः हराय" इति प्रार्थयेत्। मुखं "चन्द्राननाय", कण्ठं "श्रीकण्ठाय", कर्णौ "सद्योजाताय", बाहू "वामदेवाय" इति पूजयेत्। हृदयं "अघोरहृदयाय", उरः "तत्पुरुषाय", उदरं "ईशानाय" च पूजयेत्। पार्श्वे "अनन्तधर्माय", कटिं "विद्यारूपिणे", ऊरू "वैराग्यसिंहाय" इति पूजयेत्। जानुनी "अनन्तैश्वर्यपतये", जङ्घे "प्रधानाय", गुल्फौ "व्याप्तिस्वरूपिणे" पूजयेत्। केशपृष्ठे "आकाशस्वरूपिणे", पुष्टितुष्ट्योः नमः, पार्वतीं च पूजयेत्। ततो ब्राह्मणाय सुवर्णवृषं कुम्भयुक्तं श्वेतमाल्यवस्त्रभूषितं, पञ्चरत्नोपेतं, नान्नविधैः सह दद्यात्। देवदेवः सद्योजातः पिनाकधारी तत्र तुष्टः स्यात्। ततः शुद्धब्राह्मणान् आमन्त्र्य, भक्त्या तान् तर्पयेत्, घृतं भुञ्जीत, उत्तराभिमुखः भूमौ शयेते। पञ्चदश्यां ब्राह्मणान् पूज्य, मौनव्रतेन भुञ्जीत; तथा कृष्णचतुर्दश्यामपि एष एव विधानम्। सर्वासु चतुर्दश्यासु पूर्ववत् पूजां कुर्यात्; विशेषव्रतानि मासानुसारं शृणु। मार्गशीर्षादिमासेषु—"नमः शंकराय, नमः करवीरकाय", "नमः त्र्यम्बकाय, नमः परममहेश्वराय", "नमः महादेवाय, ततः स्थाणवे", "नमः पशुपतये, नमः शम्भवे, नमः परमआनन्दाय, नमः चन्द्रशेखराय", "नमः भीमाय" इति क्रमशः जपेत्। "त्वामेव शरणं गतः" इति च। गोमूत्रं, गोमयम्, क्षीरं, दधि, घृतं, कुशोदकं—एतानि पञ्चगव्यं; ततः बिल्वपत्रं, कर्पूरं, अगुरु, यवाः, कृष्णतिलाः, एतानि मासचतुर्दश्यां क्रमशः सेवनीयम्। मन्दारमालतीधत्तूरसिन्दुवाराशोकमल्लिकापाटलपुष्पैः, अर्ककदम्बशतपत्रपद्मैः च, पार्वतीपतिं प्रतिमासचतुर्दश्यां एकैकपुष्पेण पूजयेत्। कार्तिके मासि, नान्नविधैः, सूपैः, वस्त्रमालाभूषणैः ब्राह्मणान् तर्पयेत्। शास्त्रविधिना नीलवृषं समर्प्य, उमामहेश्वराय सुवर्णवृषं गोसहितं दद्यात्। अष्टमुक्ताभरणशय्यां श्वेतच्छदनेत्रां सर्वोपस्करयुतां कुम्भेन सह दद्यात्। ताम् आयसं पात्रे अक्षतान् निधाय शान्तव्रती वेदनिष्ठाय ब्राह्मणाय दद्यात्। ज्येष्ठसामवेत्त्रे, नूतनव्रती वा, गुणिश्रेष्ठे, श्रोत्रिये, सत्यम् आचार्याय वा दद्यात्। यस्याङ्गानि सम्यक्, सौम्यः, नित्यकर्मनिष्ठः, दम्पत्योः, वस्त्रमाल्याभरणैः सत्कृत्य दद्यात्। आचार्ये सति तस्मै दद्यात्; नास्ति चेत् द्विजाय। धनसम्बन्धे कपटं न कुर्यात्; कुत्सितकर्मणः पतनं स्यात्। एवं यः शिवचतुर्दशीं विधानतः आचरति, स सहस्राश्वमेधफलं लभते। यद् अत्रापि अन्यत्रापि पितृभ्रातृकृतं ब्रह्महत्यादिकं पापं, तत् सर्वं नश्यति। दीर्घायुः, आरोग्यं, कुलसमृद्धिः, अक्षय्यं भोजनं, चतुर्भुजत्वं, गणेश्वर्यं, शतकल्पशतानन्तरं स्वर्गवासं, पश्चात् शम्भोः सायुज्यं लभते।