शृणु, भगवतः पुराणवचनस्य पावनां कथाम्। यः कश्चन त्रि-ग्रहयज्ञान् कामनया सम्यक् करोति, स विष्णोः परमं धाम प्राप्नोति, यतः पुनरागमनं दुष्करम्। यः चैतद् नियमित्य शृणोति वा श्रोतुं प्रयच्छति, स ग्रहपीडया न बाध्यते, न च बन्धूनां नाशम् आप्नोति। यस्य गृहे त्रि-ग्रहयज्ञाः लिखिताः स्थाप्यन्ते, तत्र न कदापि बालानां व्यथा, न रोगः, न बन्धनं भवति। एष यज्ञः सर्वेषां यज्ञानां पूर्णफलदः, सर्वपापविनाशकश्च। प्राज्ञाः जानन्ति यत् लक्षहोमविधिना भोगमुक्ती उभे लभ्येते। देवाः श्रेष्ठतमा वदन्ति यत् शतसहस्रहोमः अश्वमेधसमानं फलं ददाति; तथा द्वादशाहयज्ञः अपि तथा, नवग्रहयज्ञः अपि। एवं उत्सवसुखार्थं सर्वपापापहं देवयज्ञदीक्षां वर्णितवान्। यः यथाक्रमं पठति वा शृणोति, स रिपून् विजित्य दीर्घायुष्मान् आरोग्यवान् च भवति। अथ नवग्रहाणां रूपवर्णनं क्रियते। सूर्यः सदा पद्मासनस्थः चिन्त्यः, पद्महस्तः, पद्मयोनि-समानप्रभः, सप्ताश्वरथः, सप्तरेखायुक्तः, द्विभुजः। चन्द्रः श्वेतवर्णः, श्वेताम्बरः, श्वेताश्वरथः, गदाहस्तः, द्विभुजः, वरदः च। भूमिसुतः मङ्गलः रक्तमाल्यवस्त्रधारी, शूलत्रिशूलगदाधारी, चतुर्भुजः, श्वेतकेशः, वरदः। बुधः पीतमाल्यवस्त्रधारी, कर्णिकारसदृशप्रभः, खड्गचर्मगदाधारी, सिंहासीनः, वरदः। देवदानवगुरू अपि पीतश्वेतवर्णौ, चतुर्भुजौ, दण्डधरौ, वरदौ, जपमालाकमण्डलुधरौ। सूर्यपुत्रः शनैश्चरः नीलमणिप्रभः, त्रिशूलधारी, वरदः, गृध्रारूढः, बाणधनुर्धरः। राहुः उग्रवदनः, खड्गचर्मत्रिशूलधारी, वरदः, नीलसिंहासनस्थः। केतवः सर्वे धूम्रवर्णाः, द्विभुजाः, गदाधराः, विकृताननाः, नित्यं गृध्रासनस्थाः, वरदाः। सर्वे ग्रहाः मुकुटिनः, लोकहितकराः, स्वाङ्गुल्युत्थिताः, शताष्टकसङ्ख्यकाः चिन्त्याः। एवं श्रुत्वा, नारदः भगवन्तं शम्भुं प्रार्थयामास— "हे प्रभो, भूतभव्येश, यत् श्रुतं भोगमोक्षप्रदं, तद् पुनः सम्पूर्णं ब्रूहि।" शम्भुः, वाक्पतिः, प्रत्युवाच— "हे ब्रह्मन्, तपसा, पुराणवेदविस्तारात्, वक्ष्यामि। एष धर्मः वृषरूपः नन्दिः, गणनायकः; तस्मात् शैवव्रतानि वक्ष्ये, हे नारद।" इति उक्त्वा, देवेशः तत्रैव अन्तर्हितः। नारदः अपि शैवव्रतश्रवणलालसः, शम्भुनिर्दिष्टः, नन्दिकेश्वरं पप्रच्छ— "शैवव्रतमिह कथय।" नन्दिकेश्वरः उवाच— "शृणु, हे ब्रह्मन्, शैवव्रतं यत् त्रिषु लोकेषु शिवचतुर्दशीति प्रसिद्धम्। मार्गशीर्षशुक्लत्रयोदश्यां एकभुक्तं कृत्वा, देवेशं प्रपद्य प्रार्थयेत्— 'त्वामाश्रितोऽस्मि।' चतुर्दश्यां उपोष्य, शङ्करं सम्यक् पूज्य, सुवर्णवृषं दत्वा, परदिने भोज्यं कुर्यात्। एवं व्रतं कृत्वा, निशि सुप्त्वा, प्रातः स्नात्वा, जपं कृत्वा, उमया सह शङ्करं शुद्धपद्मैः, सुरभिमाल्यैः, चन्दनैः च पूजयेत्।" "पादयोः— 'नमः शिवाय'; मूर्ध्नि— 'नमः सर्वव्यापिने'; नेत्रयोः— 'नमः त्र्यम्बकाय'; ललाटे— 'नमः हराय' इत्यादि। मुखे— 'चन्द्राननाय'; कण्ठे— 'श्रीकण्ठाय'; कर्णयोः— 'सद्योजाताय'; बाहुषु— 'वामदेवाय' इति। हृदि— 'अघोरहृदयाय'; उरसि— 'तत्पुरुषाय'; उदरे— 'ईशानाय' इति। पार्श्वयोः— 'अनन्तधर्माय'; कटौ— 'ज्ञानमूर्तये'; ऊरुषु— 'वैराग्यसिंहाय' इति। जानुनोः— 'ऐश्वर्येशाय'; जङ्घयोः— 'प्रधानाय'; गुल्फयोः— 'व्योमस्वरूपिणे' इति। केशपृष्ठयोः— 'आकाशस्वरूपिणे'; पुष्ट्यै तुष्ट्यै च नमः, पार्वत्यै च पूजां कुर्यात्।" "ततः ब्राह्मणाय सुवर्णवृषं कुम्भयुक्तं, श्वेतमाल्यवस्त्राभूषितं, पञ्चरत्नसंयुक्तं, नानाभक्ष्योपेतं दद्यात्। देवदेवः सद्योजातः पिनाकधारी अत्र तुष्टः स्यात्। ततः विशुद्धब्राह्मणान् आहूय, भक्त्या तान् तर्पयेत्, घृतं भुञ्जीत, उत्तराभिमुखः भूमौ शयीत। पञ्चदश्यां ब्राह्मणान् पूज्य, मौनं कृत्वा भोज्यं कुर्यात्; कृष्णचतुर्दश्यां अपि सर्वं एवं कार्यम्।" "सर्वासु चतुर्दश्यासु पूर्ववत् पूजां कुर्यात्; विशेषविधानं मासानुसारं शृणु। मार्गशीर्षादिषु मासेषु— 'नमः शंकराय, नमः करवीरकाय' इति क्रमशः पठेत्। 'नमः त्र्यम्बकाय, नमः परमहेश्वराय, नमः महादेवाय, ततः स्थाणवे' इति। 'नमः पशुपतये, नमः शम्भवे, नमः परमानन्दाय, नमः शशाङ्कधराय' इति। 'नमः भीमाय' इति। एवं त्वामाश्रितः अस्मि।" "गोमूत्रं, गोमयं, क्षीरं, दधि, घृतं, कुशोदकं— एतानि पञ्चगव्यं; बिल्वपत्रं, कर्पूरं, अगुरु, यवः, कृष्णतिलाः— एतानि क्रमशः मासचतुर्दश्यां भक्ष्याणि। मन्दारमालतीधत्तूर-सिन्दुवार-अशोक-मल्लिका-पाटलपुष्पैः, अर्क-कदम्ब-शतपत्र-पद्मैश्च, प्रतिमासचतुर्दश्यां एकैकं पुष्पं समर्प्य, पार्वतीपतिं पूजयेत्।" एवं शास्त्रविधिना यः श्रद्धया सर्वं आचरति, स सर्वपापैः विमुक्तः, आयुष्मान् आरोग्यवान्, सुखसम्पन्नः च भवति। इति पुण्यकथा संक्षेपेण संस्मृता।