श्रुत्वा धर्मविदां श्रेष्ठ, विशोकद्वादशीव्रतम् सर्वेषां व्रतानां श्रेष्ठतमं इति कीर्त्यते, तत्र विशेषतः गुडधेनुः अंगत्वेन विशेषपूजिता अस्ति। अयं गुडधेनुर्दानं च विशेषकालेषु—अयनसंधौ, विषुवति, शुभयोगेषु, ग्रहणे चान्येषु च पर्वसु—कर्तव्यम्। एषा विशोकद्वादशी पुण्या पापापहा च; यः पुरुषः तदनुष्ठानं करोति, स विष्णोः परमं पदं प्राप्नोति। अस्मिन्लोके स शुभलाभं दीर्घायुष्यम् आरोग्यं च लभते; मृत्युकाले च हरिं स्मरन् विष्णोः पुरीं याति। धर्मज्ञ, नवसहस्राणि अष्टादशसहस्राणि वर्षाणि दुःखदुःखभाग्यरहितः भवति। स्त्री अपि या विशोकद्वादशीव्रतं आचरति, नृत्यगीतपरायणा सदा, तद्वद् एव फलं प्राप्नोति। अतः, राजन्, यः ऐश्वर्यकामः सदा परमभक्त्या हरिं प्रति अनन्तं गीतवाद्यं कर्तव्यम्। यः वा एतत् पठति, शृणोति, वा माधुसूदनस्य—मुरद्विषः—पूजां पश्यति, यथाविधि दानं च ददाति, स इन्द्रलोकं याति, तत्र देवगणैः कल्पपर्यन्तं पूज्यते। ततः, भगवन्, अहं तवातिरिक्तं दानस्य परमं माहात्म्यं श्रोतुमिच्छामि, यत् परत्र अक्षयम्, देवर्षिसंघैः पूजितं च। मुनिश्रेष्ठ, अहं दशधा मेरुदानस्य विधिं कथयिष्यामि, यस्य दानात् मनुष्यः सुरपूजितान् लोकान् प्राप्नोति। एतत् फलं न केवलं पुराणेषु, वेदेषु, यज्ञेषु, तीर्थेषु वा अध्ययनाद् वा क्रियायाः लभ्यते। अतः पर्वतानां यथाक्रमं विधानं कथयामि—प्रथमः धान्यपर्वतः, द्वितीयः लवणपर्वतः, तृतीयः गुडपर्वतः, चतुर्थः सुवर्णपर्वतः, पञ्चमः तिलपर्वतः, षष्ठः कर्पासपर्वतः, सप्तमः घृतपर्वतः, अष्टमः रत्नपर्वतः, नवमः रजतपर्वतः, दशमः शर्करापर्वतः इति। एषां पर्वतानां विधिं यथाक्रमं प्रवक्ष्यामि—अयनसंधौ, विषुवति, शुभकाले, ग्रहणे, अथवा दिवसान्ते। शुक्लपक्षस्य तृतीयायां, चन्द्रग्रहणे, कृष्णपक्षे, विवाहे, उत्सवे, यज्ञे, अथवा द्वादश्यां, शुक्लपक्षे पञ्चदश्यां, शुभनक्षत्रे च, यथाविधि धान्यादिपर्वतान् दातव्यान्। तीर्थे, देवालये, गोष्ठे, गृहाङ्गणे वा, भक्त्या चतुरस्रं मण्डपं निर्माय, उत्तराभिमुखं, पूर्वे वा आपः प्रेक्ष्य, पूर्वाभिमुखं च स्थापयेत्। गोमयेन लिप्ते भूमौ कुशान् प्रसार्य, मध्ये पर्वतं सानुभिः सह निर्मातव्यः। सर्वश्रेष्ठः पर्वतः सहस्रप्रमाणधान्येन, मध्यः पञ्चशतप्रमाणेन, न्यूनः त्रिशतप्रमाणेन निर्मीयते। मेरुः महाशालिना तण्डुलेन कर्तव्यः, मध्ये त्रयः सुवर्णवृक्षाः स्थापनीयाः; पूर्वे मुक्ताफलवज्रैः भूषितः, यज्ञाय गोमेदपुष्पराजैः। पश्चिमे पीतनीलरत्नैः, उत्तरस्यां वैडूर्यपद्मरत्नचन्दनखण्डैः, प्रवाललतानां च, शुक्तिपट्टाधारेण च भूषितः। तत्र ब्रह्मा, विष्णु, शिवः, सूर्यः च, सर्वे सुवर्णमयाः, शिखरे निरसूयया स्थापनीयाः, बहुभिः द्विजगणैः च पूजनीयाः। चतुर्दिशं रजतशिखराणि, पार्श्वेषु अपि रजतम्, गुहासु इक्षुच्छदः, दिशासु घृतवारिस्रोतांसि। पूर्वे श्वेतवस्त्रपङ्क्तिः, दक्षिणे पीतवस्त्राणि, पश्चिमे चित्रवस्त्राणि, उत्तरस्यां रक्तवस्त्रपङ्क्तिः, मेघरेखावत्। इन्द्राद्यैः अष्टौ रजतमूर्तयः स्वस्थानानि स्थापनीयाः, सर्वतः विविधफलानि, माल्यगन्धानि च। उपरि पञ्चवर्णच्छत्रं, नूत्पुष्पैः श्वेतैः भूषितं स्थापनीयम्; एवं मेरुसानुभिः सह दिव्यः पर्वतः स्थाप्यते। चतुर्थभागे चतुर्दिशं पुष्पगन्धसमृद्धाः पर्वताः स्थापनीयाः। पूर्वे मन्दरः, फलयवसुवर्णैः, शुभाम्रचिह्नैः भूषितः। कामतः सुवर्णदीप्तः, पुष्पवस्त्रगन्धैः अलङ्कृतः, रक्तदुग्धह्रदः, रजतवनयुक्तः कौशलात् निर्मीयते। दक्षिणे गन्धमादनः, गोधूमैः, पिष्टपात्रैः, सुवर्णयष्ट्याघृतपूर्णया, वस्त्रैः रजतवनैः च भूषितः स्थाप्यते। पृष्ठे तिलपर्वतः, गन्धपुष्पैः, सुवर्णमरिचैः, सुवर्णहंसैः, रजतपुष्पवनेन च, वस्त्रैः च, पुरतः दधिवारिह्रदेन च भूषितः स्थाप्यः। उत्तरस्यां कृष्णमाषपर्वतः, वस्त्रपुष्पैः, सुवर्णवटवृक्षैः, सुवर्णधेनुना च शोभितः स्थापनीयः। मधुमिश्रितेन पुण्यह्रदेन, रजतवनप्रभया च, एवं कृत्वा, चत्वारः वेदपुराणविदः, दमशीलाः, निष्पापाचाराः, द्विजश्रेष्ठाः, तद्दानं कुर्वन्ति। पूर्वे हस्तेन माप्य, तिलयवघृतसमिध्कुशैः च अग्निकुण्डं स्थापयेत्; रात्रौ जागरणं कुर्यात्, न तु गीतवाद्येन। पर्वतसंचयस्य आवाहनं प्रवक्ष्यामि— "देवसंघनिधे, अमरपर्वत! शीघ्रं गृहक्लेशं नाशय, अभयम् आनय, परमशान्तिं च ददासि, त्वां भक्त्युत्कर्षेण पूजयामि। त्वमेव भगवाञ्श्च, अधिपः, ब्रह्मा, विष्णुः, सूर्यः; त्वं परं बीजं, साकारनिर्गुणः; अतः, नित्य, मां पालय।" "त्वं लोकपालनिवासः, विश्वरूपः, रुद्रादित्यवसूनां च; अतः, शान्तिं ददासि। त्वं अमरस्त्रीशिवैः कदापि न परित्यक्तः; अतः, अनन्तदुःखसंसारात् मां उद्धर।" एवं मेरुं सम्पूज्य, मन्दरं च पूजयेत्, यतो ह्यत्र चित्ररथभद्राश्वाभ्यां अभिषिच्यसे। त्वं दीप्तः, मन्दर! अतः शीघ्रं तुष्टिं ददातु। गन्धमादन त्वं जम्बूद्वीपे किरीटमणिः इति।