चतुर्मुखस्य लक्ष्मीः, धनाधिपतेर्लक्ष्मीः, लोकपालानां लक्ष्मीश्च गावीरूपेण मम वरप्रदायिनी भूयात् इति प्रार्थना कृतवती। या गौः पितृणां मुख्येषु स्वधा, हविर्भाजां स्वाहा, सर्वपापापहारी च, सा माम् शान्तिं ददातु। एवं तां गावं संबोध्य, ब्राह्मणाय प्रदातव्या; एषा सर्वासां गावां विधिः निरूपितः। दश गावः पापनाशिनीः इत्युक्ताः, तासां रूपाणि च नामानि च ते कथयामि, हे राजन्। प्रथमं गुडगवः, द्वितीयं घृतगवः, तृतीयं तिलगवः, चतुर्थं तोयगवः इति प्रसिद्धाः। पञ्चमी क्षीरगवः, षष्ठी मधुगवः, सप्तमी शर्करागवः, अष्टमी दधिगवः, नवमी रसोद्गवः, दशमी स्वभावतः एव गायतेति। द्रवगवीनां पात्राणि, अन्यासां तु राशयः प्रयुज्यन्ते; केचित् भानुपुत्र, सुवर्णगवीं अपि इच्छन्ति। महर्षयः नवनीतं रत्नानि च प्रयुञ्जते; एष विधिः, एतानि साधनानि मता। मन्त्रैः सहावाह्य, श्रद्धया, पर्वणि पर्वणि दातव्या; ताः भोक्तृमुक्तिफलप्रदाः। गुडगव्याः सम्बन्धेन सर्वाः निरूपिताः; सर्वाः पुण्याः, पापापहाः, यज्ञस्य सकलफलप्रदाः। यतः विशोकद्वादशीव्रतम् उत्तमं व्रतानां मध्ये, अतः गुडगवः तत्र विशेषतः प्रशस्यते। अयन, विषुव, शुभसंयोगेषु, ग्रहणे चादौ, गुडगव्या: सह अन्याः अपि दातव्याः। एषा विशोकद्वादशी पुण्यदा पापनाशिनी च; यः एनां आचरति, स विष्णोः परमं पदं प्राप्नोति। अस्मिन्लोके सः सौभाग्यम्, दीर्घायुः, आरोग्यं च लभते; मरणे हरीं स्मरन् विष्णोः नगरीं गच्छति। नवसहस्राणि अष्टादशसहस्राणि वर्षाणि, हे धर्मज्ञ, दुःखं क्लेशं वा न अनुभवति। या स्त्री अपि विशोकद्वादशीव्रतं आचरति, नृत्यगीताभिरता सदा, सा तमेव फलम् प्राप्नोति। तस्मात्, हे राजन्, यः ऐश्वर्यकामः, सः सदा अनन्तगीतवाद्यपूर्वकं पराभक्त्या हरेः पुरः सेवेत। यः वा पठति, शृणोति, वा माधुसूदनस्य पूजां पश्यति, तत्त्वबुद्ध्या ददाति, स इन्द्रलोकं गच्छति, देवसंघैः कल्पान्तं पूज्यते। एतस्मिन्नेव समये, राजा पृष्टवान्—“भगवन्, दानस्य परमं महात्म्यं श्रोतुमिच्छामि, यत् परत्र अक्षयम्, देवर्षिसंघैः पूज्यते।” तदा स उत्तमः मुनिः उवाच—“दशधा मेरुदानं वर्णयामि, यद् दत्त्वा मानवः देवैः पूजितान् लोकान् प्राप्नोति। पुराणेषु, वेदेषु, यज्ञेषु, तीर्थेषु च, यत्फलं लभ्यते, तत् केवलं अध्ययनादिना न लभ्यते।” तस्माद् पर्वतानां विधिं क्रमशः कथयामि—प्रथमः धान्यपर्वतः, द्वितीयः लवणपर्वतः। तृतीयः गुडपर्वतः, चतुर्थः सुवर्णपर्वतः, पञ्चमः तिलपर्वतः, षष्ठः कर्पासपर्वतः। सप्तमः घृतपर्वतः, अष्टमः रत्नपर्वतः, नवमः रौप्यपर्वतः, दशमः शर्करापर्वतः। एषां विधिं क्रमशः वर्णयामि—अयन, विषुव, शुभकाले, ग्रहणे, सायं वा। शुक्लपक्षस्य तृतीयायां, चन्द्रग्रहणे, कृष्णपक्षे, विवाहे, उत्सवे, यज्ञे, द्वादश्यां वा। शुक्लपक्षे पञ्चदश्यां, शुभनक्षत्रे वा, धान्यादिपर्वतान् शास्त्रवित् दद्यात्। तीर्थे, देवालये, गोशाले, गृहाङ्गणे वा, भक्त्या मण्डपं निर्माय, चतुर्भुजं, उत्तराभिमुखं, पूर्वतो वा जलाभिमुखं, पूर्वदिक्प्रवणं च स्थापयेत्। गोमयेन लिप्ते भूमौ कुशैः आस्तीर्य, मध्ये पर्वतं, उपपर्वतैः सहितं निर्मायेत्। श्रेष्ठः पर्वतः सहस्रद्रोणैः धान्येन, मध्यमः पञ्चशतद्रोणैः, न्यूनतमः त्रिशतद्रोणैः कर्तव्यः। मेरुः महाशालिना तण्डुलैः, मध्ये त्रिसुवर्णवृक्षैः; पूर्वे मुक्ताफलवज्रैः, यज्ञाय गोमेदपुष्परागैः भूषितः। पश्चिमे पीतनीलरत्नैः, उत्तरतो वैडूर्यपद्मरत्नैः, चन्दनखण्डैः, प्रवालेन लता, शुक्तिमयाधारेण च। ततः ब्रह्मा, विष्णु, शिवः, सूर्यश्च, सर्वे सुवर्णमयाः, शिखरे, द्विजगणैः पुनः पुनः स्थापितव्याः। चतुर्दिक् रजतमयाः शिखराः, पार्श्वेषु अपि रजतम्, गुहाः इक्षुच्छदाः, घृततोयानदीश्च सर्वदिक् प्रवहन्ति। पूर्वे श्वेतवस्त्रपङ्क्तिः, दक्षिणे पीतवस्त्राः, पश्चिमे चित्रवस्त्राः, उत्तरतो रक्तवस्त्राः, मेघपङ्क्तिवत् स्थापनीयाः। इन्द्राद्याः अष्ट रजतमूर्तयः लोकपालाः क्रमशः स्थापनीयाः; सर्वतः विविधफलानि, माल्य, गन्धानुलेपनानि च वितरनीयानि। उपरि पञ्चवर्णच्छत्रं, अम्लानपुष्पैः श्वेतैः भूषितं स्थापनीयम्; एवं मेरुपर्वतानां उपपर्वतैः सहितं दिव्यं पर्वतम् स्थाप्यते। चतुर्थभागे, सर्वासु दिशासु, पुष्पगन्धसमृद्धाः पर्वताः स्थापनीयाः; पूर्वे मन्दरः, नानाफलैः, यवेन, सुवर्णेन, शुभाम्रचिह्नैः भूषितः। कामनया सुवर्णशोभितः, पुष्पवस्त्रगन्धानुलेपनैः भूषितः, रक्तच्छायाक्षीरह्रदेन, रजतमयवनेन, कौशलात् निर्मितः। दक्षिणे गन्धमादनः स्थाप्यः, गोधूमेन कृतः, निर्मलपात्रैः भूषितः, सुवर्णयष्ट्या घृतपूर्णया सह, वस्त्रैः रजतमयवनेन च संयुक्तः। एवं विधिना, विधिपूर्वकं, मेरुपर्वतदानं कर्तव्यम् इति धर्मज्ञाः प्राहुः।