एकचित्तः प्रशान्तहृदयश्च त्वं, हे सूर्यतनय, यमाख्यानेषु देवान् शृणु, ये स्वायम्भुवे मन्वन्तरे पूर्वं सन्ति स्म। सप्तर्षयः प्राचीनाः, मरीचिप्रमुखाः स्मृताः, तथा आग्नीध्रः, आग्निबाहुः, सहः, सवनः च, ज्योतिष्मान्, द्युतिमान्, हव्यः, मेधा, मेधातिथि, वसुः—एते दश स्वायम्भुवस्य मनोः पुत्राः वंशवर्धनाः अभवन्। एते सृष्टिचक्राणि सम्पूर्ण्य परमां गतिं प्राप्तवन्तः; एषः स्वायम्भुवः कल्पः, ततः स्वारोचिषः कल्पः आगतः। स्वारोचिषस्य मनोः चत्वारः पुत्राः आसन्, ये देववत् दीप्तिमन्तः—नभः, नभस्यः, प्रसृति, भानवः च, सर्वे यशःवर्धनाः। दत्तः, निश्च्यवनः, स्तम्भः, प्राणः, कश्यपः, और्वः, बृहस्पतिः—एते सप्तर्षयः तत्र स्मृताः। तस्मिन् स्वारोचिषे मन्वन्तरे तुषिताख्याः देवगणाः स्मृताः; हस्तीन्द्रः, सुकृतः, मूर्तिः, आपः, ज्योतिरयः, स्मयः च। वसिष्ठस्य सप्त पुत्राः प्रजापतयः तत्रासन्; एषः द्वितीयः मन्वन्तरः, अनन्तरं तृतीयः आगच्छति। अथ उत्तमस्य शुभं मन्वन्तरं वक्ष्यामि। तत्र उत्तमः नाम मनुः दश पुत्रान् उत्पादितवान्—ईषः, ऊर्जः, तर्जः, शुचिः, शुक्रः, मधुः, माधवः, नभस्यः, नभः, च सहः कनिष्ठः, यशस्वी वंशवर्धनः। तत्र देवाः भावनाः अभवन्, सप्तर्षयः ऊर्जाः स्मृताः। कौकुरुण्डिः, दाल्भ्यः, शङ्गः, प्रवहणः, शिवः, सितः, सस्मितः—एते सप्त योगवर्धनाः स्मृताः। चतुर्थं मन्वन्तरं तामसाख्यं प्रसिद्धम्। तत्र कविः, पृथुः, अग्निः, अकपिः, कपिः, जल्पधीः, धिमान्—एते सप्तर्षयः तामसे मन्वन्तरे सन्ति। तत्र साध्याः देवगणाः कीर्तिताः। अकल्मषः, धन्वी, तपोमूलः, तपोधनः, तपोरतिः, तपस्या, तपोद्युतिः, परंतपः, तपोभागी, तपोयोगी—एते दश तामसस्य मनोः पुत्राः वंशवर्धनाः, धर्मनिष्ठाः च। पञ्चमं मन्वन्तरं रैवताख्यं शृणु। तत्र देवबाहुः, सुभाहुः, पर्जन्यः, सोमपः, हिरण्यरोमाः, सप्ताश्वः—एते सप्तर्षयः स्मृताः। देवाः आभूतिरजसः, शुभस्वभावाः। अरुणः सत्यदृष्टिः, हव्यः धनवान्, कपिः, युक्तः, निरुत्सुकः, सत्त्वः, निर्मोहः, प्रकाशकः—एते दश रैवतस्य मनोः पुत्राः, भृगुः, सुधामा, विरजा, सहिष्णुः, नादः चान्ये च। षष्ठे मन्वन्तरे चाक्षुषे सप्तर्षयः—विवस्वान्, अतिः च—स्मृताः, देवाः लेखाख्याः प्रसिद्धाः। ऋभवः, ऋभादयः, ये आप्सु प्रतिष्ठिताः, ते देवाः; चाक्षुषे मन्वन्तरे पञ्च देवसमूहाः कीर्तिताः। चाक्षुषस्य मनोः दश पुत्राः, रुरुप्रभृतयः, पूर्वं स्वायम्भुववंशे यथोक्ताः। एवं चाक्षुषं मन्वन्तरं तवोक्तम्; अधुना सप्तमं वैवस्वतम् आख्यास्यामि। अत्रिः, वसिष्ठः, कश्यपः, गौतमः, योगी भरद्वाजः, बलवान् विश्वामित्रः, जमदग्निः—एते सप्त महर्षयः अद्यतनकाले धर्मव्यवस्थां स्थाप्य परमां गतिं यान्ति। साध्याः, विश्वाः, रुद्राः, मरुतः, वसवः, अश्विनौ, आदित्याः—एते सप्त देवगणाः स्मृताः। तस्य मनोः दश पुत्राः, इक्ष्वाकुप्रमुखाः, भूमौ प्रसिद्धाः; प्रतिमन्वन्तरे सप्त सप्तर्षयः भवन्ति। धर्मव्यवस्थां स्थाप्य ते परमां गतिं यान्ति; अधुना सावर्णेः आगामिनः मन्वन्तरस्य वृतान्तं वक्ष्यामि। अश्वत्थामन्, शरद्वान्, कौशिकः, गालवः, शतानन्दः, काश्यपः, रामः—एते सप्तर्षयः स्मृताः। धृतिः बलिष्ठः, यवसः सुवर्णः, वष्टिः तथैव, चरिष्णुः स्तुत्यः, सुमतिः धनवान्, शुक्रः शक्तिमान्। सावर्णेः मनोः दश पुत्राः, रौच्यप्रमुखाः, भविष्यन्ति, अन्ये च मनवः तद्वद् कीर्तिताः। रुचिः प्रजापतिः पुत्रं रौच्यं नामकं मनुं लप्स्यते; तथा भूतेः पुत्रः भौत्यः नामकः मनुर्भविष्यति। ततः मेरुसावर्णिः ब्रह्मणः पुत्रः मनुः स्मृतः, ऋतः, ऋतधामा, विश्वक्सेनः च। एते मनवः, अतीतानागताश्च, संख्यायन्ते; तैः सह, हे नृप, प्रायः षट्सहस्रयुगपर्यन्तं कालः व्यतीतः। तेषां मन्वन्तरान्तरप्रत्ययम्, सर्वं चराचरं सृष्टं भवति; कल्पान्ते सर्वं समाप्तं सति, ब्रह्मणा सह मोक्षं यान्ति। सहस्रयुगान्ते ब्रह्मादयः पुनः पुनः विनश्यन्ति; हे द्विज, विष्णौ योगं प्राप्तवन्तः, प्राप्तविष्यन्ति च। शुश्रुमहि, भूमिः अतीतानां नृपतीनां भुक्ता; हे नृप, भूमेः राज्ञः वियोगे, केन संयोगेन सा पुनः संलग्ना भवति? का हेतोः भूमिः एतद् नाम प्राप, किमर्थं सा ‘गौः’ इति विशिष्यते? हे सूत, कथय, किमर्थं सा प्रख्याता। स्वायम्भुवस्य वंशे अङ्गः नाम प्रजापतिः आसीत्; सः मृत्युःकन्यां सुदुर्मुखां पत्नीं चकार।