एवं गोविन्दं फलैः, माल्यैः, चन्दनैः च पूज्य, हर्षपूर्णः साधकः ततः मण्डलं विधाय स्थण्डिलं निर्मातुम् आरभते। स्थण्डिलं सर्वतः समचतुर्भुजं, एकरत्न्यायामं, श्लक्ष्णं रमणीयं च, त्रिभिः कूपैः सर्वतः संवलितं कर्तव्यम्। कूपाः अङ्गुलिप्रमाणोन्नताः, द्व्यङ्गुलिप्रमाणविस्तृताः स्युः; स्थण्डिलस्य उपरि प्राचीरः अष्टाङ्गुलोन्नतः स्थाप्यः। ततः, नदीसिक्ता रेणुना, वटवृत्तेनेव लक्ष्म्याः प्रतिमां कृत्वा, स्थण्डिलस्य उपरि वटं स्थाप्य, बुद्धिमान् लक्ष्मीं पूजयेत्। देवीं, शान्तिं, लक्ष्मीं, श्रीं, पुष्टिं, तुष्टिं, वर्षां, मुदं—एतेषां पुनः पुनः नमः कुर्यात्। विशोकायै दुःखक्षयाय वरदानं याचेत्; विशोका समृद्धये, सर्वसिद्धये च भवतु। ततः, वटं शुक्लवस्त्रैः वेष्टयित्वा, फलेभ्यः विविधवस्त्रैः, सुवर्णपद्मेन च पूजयेत्। रात्रिषु सर्वासु, कुशैः जलं पिबेत्; ततः, रात्रिं गानं, नृत्यं, आदिभिः रमणीयं व्यवस्थापयेत्। त्रिरात्र्यां गतम्, शयनानन्तरं उत्थाय, ब्राह्मणदम्पतीनां पूजनाय समीपं गच्छेत्। यथाशक्ति, त्रयः वा एकः वा, वस्त्रैः, माल्यैः, चन्दनैः च, शय्यायाम् स्थितान् पूजयेत्—जलस्थायै नमः। ततः, गानवादनैः रात्रौ जागरणं कृत्वा, प्रभाते स्नानं विधाय, दम्पत्योः पूजनं कुर्यात्। यथाशक्ति भोजनं कुर्याद्, कृतकृपणः न स्यात्; भोजनानन्तरं, पुराणश्रवणं कृत्वा, तं दिनं यापयेत्। एवं सर्वं मासे मासे कर्तव्यम्; व्रतसमाप्तौ, शय्या, गुडेन, गौः, शय्योपधानं, शय्याप्रच्छादनं च दातव्यम्। देवेश, लक्ष्मीः त्वां कदापि न वियच्छतु; मम रूपं, आरोग्यं, दुःखाभावः च सदा अस्तु। यथा भगवतः सन्निधौ एव श्रीः सर्वत्र जायते, तथा मम केशवभक्तिः दुःखरहितैका उत्तमा भवतु। एतस्य मन्त्रस्य प्रयोगेण, समृद्ध्यर्थं, शय्यां गुडगौः वटसहितां लक्ष्म्या सह ब्राह्मणाय दातव्यम्। पद्मः, करवीरः, बाणः, अनवद्यकुङ्कुमम्, केतकी, सिंदुवारः, मालती, सौरभपाटला, कदम्बः, कुब्जकः, जातिः—एते सर्वदा शुभा इति कथ्यन्ते। अथ, लोकनाथ, गुडगौः विधिं ब्रूहि—कस्य रूपेण, कस्य मन्त्रेण दातव्या इति। इदानीं गुडगौः विधिं फलञ्च वक्ष्यामि, यः सर्वपापं नाशयति। कृष्णमृगचर्म चतुर्भुजं पूर्वाभिमुखं भूमौ स्थाप्य, गोमयेन लिप्त्वा, कुशैः सर्वतः आवृत्य, तत्र स्थापयेत्। तद्वत्, बालेन कृतेन लघुचर्मणा, गौः पूर्वाभिमुखी, तस्य पादे जलं, बालेन सह स्थाप्येत्। श्रेष्ठा गुडगौः चतुर्भारप्रमाणयुक्ता स्यात्; बालस्य एकभारः, द्वाभारः मध्ये स्यात्। बालस्य अर्धभारः, न्यूनतमस्य चतुर्थांशः; बालस्य भागः गृहस्य वित्तानुसारः। गौः व बालः घृतमुखौ, शुक्लवस्त्रधारिणौ, शङ्खकर्णौ, इक्षुपादौ, शुद्धमुक्तिनयनौ च स्यात्। शुक्लसूत्रकेशौ, शुक्लचादरच्छादितौ, ताम्रगण्डपृष्ठौ, शुक्लचामरधारिणौ। प्रवालभ्रू, घृतस्तनौ, काषायपूच्छौ, कांस्यदोहनी, नीलमणिनेत्रौ। सुवर्णशृङ्गाभरणौ, रजतपदौ, विविधफलविभूषितौ, सुगन्धपात्रनासिकौ, एवं सम्यक् संयोज्य, धूपदीपैः पूजयेत्। सा देवी, या सर्वेषु जीवेषु लक्ष्मीः, देवेषु निवसन्ती, गोरूपेण शान्तिं ददातु। या रुद्राणी, शङ्करस्य प्रियासदा, देहे निवसन्ती, गोरूपेण पापं हरेत्। या विष्णोः वक्षसि लक्ष्मीः, अग्नेः स्वाहा, चन्द्रसूर्येन्द्रशक्तिः, गोरूपेण समृद्धिं ददातु। या चतुर्मुखस्य लक्ष्मीः, कुबेरस्य लक्ष्मीः, लोकपालानां लक्ष्मीः, गोरूपेण वरं ददातु। या गोः, पितृणां स्वधा, यजमानानां स्वाहा, सर्वपापक्षयकारिणी, शान्तिं ददातु। एवं गायत्र्याः सम्बोधनं कृत्वा, तां ब्राह्मणाय दद्यात्; एषा सर्वगौः विधिः। दश गौः पापनाशिनीः कथ्यन्ते—तासां रूपं नाम च वक्ष्यामि। प्रथमं गुडगौः, द्वितीयं घृतगौः, तृतीयं तिलगौः, चतुर्थं जलगौः। क्षीरगौः प्रसिद्धा, मधुगौः च, सप्तमी शर्करागौः, अष्टमी दधिगौः, नवमी रसगौः, दशमी स्वभावतः। द्रवगौः पात्रैः, अन्याः स्तूपैः; केचित् भानुपुत्राः सुवर्णगौः इच्छन्ति। केचित् महर्षयः नवान्नं रत्नानि च प्रयुञ्जते; एषा विधिः, एतानि साधनानि। मन्त्रैः आह्वानपूर्वकं, उत्सवे उत्सवे श्रद्धानुसारं दातव्यम्; तेन भोगमोक्षफलप्राप्तिः। गुडगौः प्रसङ्गे सर्वाः उक्ताः; सर्वाः शुभाः, पापनाशिनीः, यज्ञस्य पूर्णफलप्रदाः।