भगवान् उवाच— यत् त्वया पृष्टम्, एतद् लोके प्रियम्, देवतानाम् अपि दुष्प्राप्यम् महत्त्वात्। तथापि, त्वदीयया भक्त्या तव व्रतम् उद्घाटयामि, यद् देवासुरमानुषेषु गुह्यतमम् अस्ति। शुभं विशोकद्वादशीव्रतम्, यशस्वि आश्वयुजमासे, विद्वद्भिः दशम्यां प्रारम्भ्यं, लघुशक्त्या यथाविधि चरितव्यम्। एकादश्यां, उत्तरदिशं वा पूर्वदिशं वा प्रेक्ष्य, दन्तधावनं कृत्वा, केशवस्य वा श्रीः सम्पूज्य, 'श्वः यथाविधि भोक्ष्ये' इति सङ्कल्प्य, उपवासः कर्तव्यः। एवं नियम्य, शयनं कृत्वा, प्रभाते उत्तिष्ठेत्; सर्वौषधिस्नानेन, पञ्चगव्येन वा स्नात्वा, शुक्लमाल्यवस्त्रधारी, पद्मैः श्रीः सम्पूजयेत्। तत्र, पादयोः दुःखनाशिन्यै नमः, जानुयोः वरदायै नमः, श्रीये च, जङ्घयोः जलशायिने च नमः। गुप्ते कन्दर्पाय, कटौ माधवाय, उदरे दामोदराय, पार्श्वयोः विस्तीर्णाय नमः। नाभौ पद्मनाभाय, हृदि मन्यवे, उरसि श्रीधराय, हस्तयोः मधुजिते च नमः। चक्रिणे वामबाहौ, गदाधराय दक्षिणबाहौ नमः, कण्ठे वैकुण्ठाय, मुखे यज्ञमुखाय नमः। शोकशून्यधाम्ने नासायै, वासुदेवाय नेत्रयोः, वामनाय ललाटे, हरये भ्रूयुगले नमः। माधवाय केशाय, विश्वरूपिणे शिरसि, सर्वात्मने शिरसि च, एवं पूजां विधायेत्। एवं फलेन, माल्येन, गन्धेन च गोविन्दं सम्पूज्य, हर्षेण मण्डलं विधाय, स्थण्डिलं स्थापयेत्। सर्वतो वृतं समचतुरस्रं, एकरत्निप्रमाणं, स्निग्धं रमणीयं, त्रिभिः प्राकारैः परिवेष्टितम्। प्राकाराः अङ्गुलिमात्रोन्नताः, द्व्यङ्गुलिप्लुताः; स्थण्डिलस्योपरि भित्तिः अष्टाङ्गुलोन्नता। तत्र, नदीवालुकया सुपुटकायाः सहाय्येन लक्ष्म्याः प्रतिमां निर्माय, स्थण्डिल उपरि सुपुटकं स्थाप्य, लक्ष्मीमुपासीत। 'नमः देवी शान्तये लक्ष्म्यै श्रियै पुष्टये तुष्टये वृष्टये मुदे पुनः पुनः' इति जपेत्। 'विशोके दुःखनाशाय वरं दातुं ममाशिषः; विशोका सौभाग्याय, सर्वसिद्ध्यै च भवतु' इति प्रार्थयेत्। ततः, सुपुटकं शुक्लवस्त्रैः संवेष्ट्य, फलेन, विविधवस्त्रैः, सुवर्णपद्मेन च पूजयेत्। सर्वरात्रं, कश्चित् जलं कुशैः पातव्यं; ततः, रात्रौ गीतनृत्यादि व्यवस्थापयेत्। त्रिषु यामेषु गतेषु, शयनात् उत्थाय, विप्रदम्पती पूजयेत्। यथाशक्ति, त्रयः वा एकः वा, वस्त्रैः, माल्यैः, गन्धैः, शय्यायां स्थितान् पूजयेत्; जलशायिने नमः। गीतवाद्यैः जागरणं कृत्वा, प्रभाते स्नात्वा, पुनः दम्पती पूजयेत्। यथाशक्ति, अमायया भुञ्जीत; भोजनान्ते, पुराणश्रवणं कृत्वा, दिनं यापयेत्। एवं प्रतिमासं सर्वं कर्तव्यम्; व्रतसमाप्तौ, शय्यां गुडेन गवां च, शय्योपधानं सुशोभनच्छदनेन दद्यात्। 'देवेश, लक्ष्मीः त्वां कदापि न त्यजतु; मम सौन्दर्यं, आरोग्यं, शोकाभावश्च सदा भूयात्।' 'यथा भगवति सन्निधौ विना न कुतश्चित् श्रियः, तथा केशवे मम भक्तिः विशोकान्या परमा भवतु।' एवं मन्त्रेण, श्रियमिच्छन्, मधुरां गाम्, सुपुटकं लक्ष्म्या सह दद्यात्। पद्मं, करवीरं, शरं, अक्षयकुङ्कुमं, केतकिं, सिन्धुवारं, मल्लिकां, सुरभिपाटलां, कदम्बं, कुब्जकं, जातिं—एतानि सदा शुभानि स्मृतानि। तदा देवी पृच्छति—'भगवन्, मधुरागविधिं विस्तरेण ब्रूहि; किंरूपां, केन मन्त्रेण दातव्या इति?' भगवान् प्रत्यवदत्—'अहं तत्र रूपं फलञ्च मधुरागविधेः वक्ष्यामि, यत् सर्वपापनाशनम्।' कृष्णमृगचर्म चतुर्भुजं पूर्वाभिमुखं भूमौ स्थापयेत्, गोमयेन लेपयित्वा, सर्वतो दर्भान् वितानयेत्। तद्वत् वत्साय लघुचर्म च स्थापयेत्; गावं वत्सयुक्ताम् पूर्वाभिमुखीं, पादयोः जलयुक्तां स्थापयेत्। सर्वोत्तमा गाः चतुर्भागप्रमाणयुक्ता; वत्साय एकभागः, द्विभागे मध्ये। वत्सस्यार्धभागः, न्यूनतमे चतुर्थांशः; वत्सस्य भागः गृहस्थस्य वित्तानुसारः। गावः वत्सश्च घृतमुखौ, शुभ्रवस्त्रसंवृतौ, शङ्खकर्णौ, इक्षुचरणौ, निर्मलमुक्तिनेत्रौ। शुभ्रसूत्रकेशौ, शुभ्रचर्मपटसंवृतौ, ताम्रगण्डौ, ताम्रपीठौ, शुभ्रचामरयुक्तौ। प्रवालभ्रू, नवनीतस्तनौ, कर्पासपूच्छौ, कांस्यदोहनी, नीलमणिदृगौ। स्वर्णशृङ्गाभरणौ, रजतखुरौ, विविधफलविभूषितौ, सुरभिपात्रनासिकौ; एवं सम्यग्विन्यस्य, धूपदीपैः सम्पूजयेत्। 'या देवी सर्वभूतेषु लक्ष्मीर्भवति, या च देवानां मध्ये गाव्याकारिणी, सा माम् शान्तिं ददातु।' 'या देवी रुद्राणी, शङ्करस्य नित्यप्रिया, या च देहे स्थित्वा गाव्याकारिणी, सा मम पापं नाशयतु।' 'या लक्ष्मीः विष्णोः उरसि, स्वाहा वह्नेः, सोमसूर्येन्द्रशक्तिरूपिणी, सा गाव्याकारिणी मम समृद्धिं ददातु।' इत्येवं श्रीविशोकद्वादशीव्रतम्, मधुरागाविधिं च, भगवता यथाविधि उक्तम्।