पुरातने काले, दक्षस्य विनाशे त्रिशूलधारी महादेवः कोपितः अभवत्। तस्य भीषणात् भ्रूभ्यः एकः स्वेदबिन्दुः अपतत्। स बिन्दुः सप्त अधोलोकान् विदारित्वा, सप्त समुद्रान् दहन्, अनन्तमुखनेत्रयुक्तः, अग्निदीप्तः, भीषणः अभवत्। स वीरभद्रः नाम्ना, दशसहस्रबाहुपादयुक्तः, दक्षयज्ञं विनष्टवान्, पुनः पृथिव्यां जातः, त्रिलोकान् दग्ध्वा शिवेन निरुद्धः अभवत्। शिवः तम् उवाच— “वीरभद्र, त्वया दक्षयज्ञविनाशः साधितः; लोकदाहेन पर्याप्तं कृतम्। सर्वग्रहेषु प्रथमः शान्तिदाता भव; जनाः त्वां पश्यन्ति पूजयन्ति च, मम वरान् लभन्ते। त्वं अङ्गारकः इति प्रसिद्धो भविष्यसि, भूमिसुतः; देवेषु तव रूपं अतुलं भविष्यति। ये मनुष्याः चतुर्थ्यां तव दिवसे त्वां पूजयन्ति, ते अनन्तसौन्दर्यस्वास्थ्यसमृद्धिं लभन्ति।” एवं उक्तः स शान्तिं प्राप्तवान्, इच्छारूपधारी अभवत्, तस्मिन्नेव क्षणे, हे राजन्, पुनः ग्रहः अभवत्। एकदा त्वं तस्य उत्तमं पूजनं, दानं च, शूद्रेण कृतं, समीपे स्थितः दृष्टवान्। तस्मात् त्वं सुन्दरः अभवः, सुरासुरश्रेष्ठ; अनेकसौन्दर्यरूपाणि त्वयि उत्पन्नानि, सर्वान् अतिक्रान्तानि। अतः देवाः दानवाः च त्वां विरोचनम् इति आहुः; शूद्रस्य व्रतदर्शनात् अहं तव अद्भुतं रूपं दृष्ट्वा विस्मितः अभवम्। “उत्तमं, उत्तमं!” इति उक्तवान्; “अहो, परमं माहात्म्यं! केवलं दर्शनात् अपि सौन्दर्यं समृद्धिं च लभ्यते— किम् पुनः कर्तृणां?” भूमिसुतस्य भक्त्या गोदानादि दानं यथा तिरस्कृतम्, तस्य कारणात् त्वं सुरशत्रोः गर्भे जातः, हे दैत्य। ततः, महात्मनः भार्गवस्य वचनं श्रुत्वा, प्रह्लादपुत्रः वीरः विस्मितः पुनः पप्रच्छ। “भगवन्, अहम् इच्छामि तस्य व्रतस्य सत्यं पूर्णं श्रोतुम्, यत् पूर्वजन्मनि दृष्टं दानं च। तस्य माहात्म्यं विधिं च यथावत् वर्णयितव्यं।” ततः स पुनः विस्तरेण उक्तवान्। “चतुर्थ्यां अङ्गारकदिवसे, हे दानव, मृदया स्नात्वा, पद्मरागरत्नैः भूषितः भवेत्। उत्तराभिमुखः, अग्निं विधिवत् स्थापयेत्, मन्त्रजपं कृत्वा; शूद्रः मौनं स्थित्वा, भूमं स्मरन्, भोगवर्जितः भवेत्। सूर्यास्ते, गोमयेन अंगणं लिप्येत्, सर्वतः पुष्पमालाभिः, अक्षतैः च अलङ्कृतम्। पूजनान्ते, कुङ्कुमेन अष्टदलपद्मं रचयेत्; कुङ्कुमाभावे रक्तचन्दनं योजनीयम्। चतुर्भिः पात्रैः, अन्नपक्वान्नैः, रक्तशालिधान्यैः, पद्मरागरत्नैः भूषितैः, चतुर्दिक् स्थापयेत्। फलानि, सर्वगन्धानि, पुष्पमालाः, अन्यानि च वस्तूनि समर्पयेत्। कपिलां गोः सुवर्णशृङ्गां पूज्य, रजतपात्रं, कांस्यदोहिनीं, सवत्सां गोः, शान्तां रक्तवर्णां पयोधिनीं, सप्तवस्त्रैः आवृतं धान्यं दद्यात्। अङ्गुष्ठमात्रं दीर्घबाहुं, चतुर्बाहुं सुवर्णपुरुषं, गुडघृतयुक्ते सुवर्णपात्रे स्थापयेत्। एतत् सर्वं द्विजातिगृहस्थाय, संयताय, शीलवते, सर्वयज्ञार्थं दद्यात्; न कपटाय, उत्तमब्राह्मणाय भक्त्या, अञ्जलिं कृत्वा, मन्त्रपूर्वकं समर्पयेत्। “हे भूमिसुत, पिनाकधरस्वेदज, तव रूपार्थं आगतः अस्मि; एतत् तुभ्यं समर्पयामि, नमः तुभ्यम्।” इति मन्त्रेण दानं कृत्वा, रक्तचन्दनयुतं जलं प्रयुज्य, ततो ब्राह्मणं रक्तमाल्यवस्त्रादिभिः पूजयेत्। तेनैव मन्त्रेण भूमदानं द्विगोः सहितं, शक्त्यानुसारं शय्यादि च दद्यात्। यद् यत्र सर्वाधिकं, यद् गृहस्य प्रियं, तद् गुणयुक्ताय दद्यात्, अक्षयपुण्यार्थी। प्रदक्षिणं कृत्वा, ब्राह्मणं विसर्ज्य, रात्रौ लवणरहितं, घृतयुक्तं भोजनं कुर्यात्। यः पुनः अङ्गारकाष्टकं भक्त्या चत्वारि वा अधिकं वा कुर्यात्, तस्य पुण्यं वक्ष्यामि। स जन्मजन्मनि सौन्दर्यसमृद्धियुक्तः, विष्णुशिवभक्तः, सप्तद्वीपेश्वरः भवति। सप्तसहस्र कल्पान् रुद्रलोके पूज्यते; अतः, हे दैत्यपति, त्वमपि एतत् व्रतं आचर। एवं उक्त्वा भार्गवपुत्रः निर्गतः, दैत्यः सर्वं कृतवान्; त्वमपि, हे राजन्, एतत् सर्वं कुरु, वेदविदाः अक्षयम् इति घोषयन्ति। “एवं भवतु” इति उक्त्वा, स पिप्पलादं पूज्य, तद्वचनं पालितवान्, अद्भुतकर्माणि कृतवान्; यः शुद्धचित्तः एतद् शृणोति, तस्यापि भगवन् सिद्धिं ददाति। अथ, हे राजन्, शुक्रपूजाविधिं शान्त्यर्थं शृणु, यात्रारम्भे, यात्रान्ते, शुक्रस्य उदये च कर्तव्यम्। रजतसुवर्णकांस्यपात्रे, श्वेतपुष्पवस्त्रयुक्ते, श्वेतशालिधान्येन पूरिते, तद् आयोज्येत्। शुक्राय शुद्धरजतं, मुक्ताभिः भूषितं, मन्त्रेण सामगायिने समर्पयेत्। “नमस्ते सर्वलोकनाथाय; नमस्ते भार्गवपुत्राय, ऋषे; सर्वार्थसिद्ध्यर्थं एतत् अर्घ्यं गृहाण; नमः तुभ्यम्।” इति। एवं शुक्रोदये, यात्रारम्भे च कृत्वा, हे भारत, सर्वकामान् लभते, विष्णुलोके पूज्यते।