एवं गोविन्दं सम्यक् पूज्य, यः कश्चन चतुर्भिः तद्-विधैः वस्तुभिः यावत् तिष्ठन्ति, तावत् तैलरहितं, निशायां, धान्यलवणवर्जितं भोजनं कर्तव्यम्। प्रातःकाले तु विशेषशय्या सम्यग् दीपैः पात्रैश्च भोज्यसम्पन्नैः लक्ष्मीपतिना सह समर्प्यते। सा शय्या पादपीठेन, पादत्राणैः, छत्रेण, व्यजनैः, आसनेन च यथेष्टवस्तुभिः समुपेतैः, श्वेतपुष्पवस्त्रैः च छादिता भूयात्। तत्र विश्रामकुशुम्बकं, नानाविधफलैः, भूषणैः, धान्यैश्च यथाशक्ति भूषिता शय्या विधेयाः। सा शुद्धः दोषरहितः, विष्णुभक्तः, गृहस्थः, वेदविद्, सदाचारसम्पन्नः ब्राह्मणाय दातव्या। तत्र तं सम्यक् उपवेश्य, युगलं सम्यक् अलङ्कृत्य, भार्यायै भोज्यपात्रं मधुराण्नादिसम्पूर्णं दातव्यम्। ब्राह्मणाय तु सुवर्णमयं देवादिपतिम् प्रतिमां सर्वोपकरणसम्पन्नां कुम्भेन सह समर्पयेत्। एवं यः कश्चित् अशून्यशयनव्रतम् हरये निरुपधिः, नारायणभक्त्या युक्तः सम्यक् आचरति, सः कदापि भार्यया न वियुज्यते, हे ब्रह्मन्, न च काचिद् स्त्री यावत् चन्द्रसूर्यतारका तिष्ठन्ति तावत् विधवा भवति; तयोः दम्पत्योः न विकारः, न दुःखं भविष्यति। तस्य पुत्राः, पशवः, रत्नानि च न नश्यन्ति, हे पितामह, सप्तसहस्रकल्पान् सप्तशतकल्पांश्च विष्णोर्लोके अशून्यशयनव्रतं कृत्वा पूज्यते। अथ शृणु अन्यद् भविष्यद् आख्यानं, यत् सौन्दर्यसमृद्धिदं भवति। द्वापरयुगान्ते पिप्पलादेन युधिष्ठिरमुखैः प्रमुखैः सह संवादः भविष्यति। नैमिषारण्ये वसन् धर्मपुत्रः युधिष्ठिरः धर्मसम्पन्नः, महर्षिं पिप्पलादं उपसृत्य तम् पृच्छति। कथं आरोग्यं, ऐश्वर्यं, धर्मनिष्ठा, अभिवृद्धिः, दोषरहितता, शिवभक्तिः, वा विष्णुभक्तिः लभ्यते इति। तस्य उत्तरं विदुषः पिप्पलादस्य, धर्मपुत्राय उक्तं, शृणु हे ब्रह्मन्। स त्वं सम्यक् पृष्टवान्, सौभाग्यवत्; तस्मात् अहं ते वक्ष्यामि। एषः अङ्गारव्रत इति ख्यातः, तं व्रतं वक्ष्यति, हे नृप। अत्रापि पुराणं आख्यानं पठन्ति—विरोचनस्य भर्गवश्रेष्ठेन सह संवादः। प्रह्लादपुत्रं षोडशवर्षेभ्यः अनुत्तमस्वरूपतेजसम् दृष्ट्वा भृगुवंशजः प्रहसन् उवाच। "शुभं शुभं, वीर्यवान् विरोचन! तुभ्यं स्वस्ति!" इति हसन्, देवानां शत्रुघ्नं पप्रच्छ। "ब्राह्मण, त्वं किमर्थं सहसा हसित्वा 'शुभं शुभं' इति माम् उक्तवान्? कारणं मे वद।" इति उक्ते, शुक्रो वाक्यविशारदः प्रत्युवाच—"व्रतस्य महिम्नि आश्चर्यात् अहं हसितवान्।" पुरा, त्रिशूलधारी दक्षस्य विध्वंसने क्रुद्धः, तस्य भीमभ्रुवः स्वेदबिन्दुः अपतत्। स बिन्दुः सप्त पातालान् विदार्य, सप्तसिन्धून् दग्धवान्; अनन्तमुखलोचनः, ज्वलन्, भीषणः, अग्निसमुत्कर्षेण। स वीरभद्रः नाम, दशसहस्रबाहुपादयुक्तः, यज्ञं विध्वंस्य, पुनरपि पृथिव्यां जातः, त्रैलोक्यं दग्ध्वा, शिवेन निरुद्धः। "त्वया, वीरभद्र, दक्षयज्ञविध्वंसः कृतः; इदानीं लोकदाहेन पर्याप्तं कृतम्।" "सर्वग्रहाणां अग्रणीः भव, लोकाः त्वां दृष्ट्वा पूजां कुर्वन्तु, मत्तः वरान् प्राप्नुयुः।" "त्वं अङ्गारकः भूमिसुतः इति ख्यातिं प्राप्स्यसि; सुरलोके तव रूपं अतुल्यम् भविष्यति।" "ये नराः तव चतुर्थ्यां तव दिने त्वां पूजयन्ति, ते अनन्तसौन्दर्यं, आरोग्यं, ऐश्वर्यं च प्राप्स्यन्ति।" एवं उक्तः, सः शान्तिं प्राप, इच्छारूपधारी अभवत्; तस्मिन् क्षणे पुनः ग्रहः जातः। एकदा तस्य उत्तमपूजा दानं च शूद्रेण कृतं त्वया दृष्टम्। तस्मात् त्वं सुन्दरः जातः, सुरारिश्रेष्ठ; तव रूपे नानाविधं सौन्दर्यं उत्पन्नं, सर्वान् अतिक्रान्तम्। अतः सुराः दानवाश्च त्वां विरोचनं इति वदन्ति; शूद्रेण कृतं व्रतं दृष्ट्वा अहं तव अद्भुतरूपे विस्मितः। "शुभं शुभं!" इति; "किं परमं महत्त्वम्! केवलं दृष्ट्वा अपि सौन्दर्यसमृद्धिः लभ्यते—किं पुनः आचरता इति?" भूमिसुताय भक्त्या गवां दानादिकं यद् अर्हणं कृतं, तद् अवज्ञाय अपि, एष एव कारणं यत् त्वं सुरारिशत्रोः गर्भे जातः, हे दैत्य। एवं महात्मनः भर्गवस्य वचः श्रुत्वा, प्रह्लादपुत्रः वीर्यवान् विस्मितः भूत्वा, पुनः पप्रच्छ। "भगवन्, तद् व्रतस्य सत्यं, यच्च दानं पूर्वजन्मनि दृष्टं, सम्पूर्णं श्रोतुम् इच्छामि।" "तस्य महिमानं विधिं च सम्यक् वर्णय," इति उक्ते, सः विस्तारतः पुनरुवाच। "चतुर्थ्यां अङ्गारके दिने, हे दानव, पङ्केन स्नात्वा, पद्मरागमणिभिः भूषितः स्यात्। उत्तराभिमुखः, अग्निं शिरसि स्थापयित्वा मन्त्रोच्चारणं कुर्यात्; शूद्रः तु मौनः, भौमं स्मरन्, विषयत्यागेन स्थितः। सूर्यास्ते तु, गोमयेन प्राङ्गणं लेपयित्वा, पुष्पमालाभिः, अखण्डधान्यैश्च सर्वतः अलङ्कुर्यात्। पूजार्थं, कुङ्कुमेन अष्टदलं पद्मं चित्रयेत्; यदि कुङ्कुमं न स्यात्, रक्तचन्दनं योज्यते।" एवं, शास्त्रवचनेषु निर्दिष्टं व्रतकथां, विधिं, फलं च, श्रद्धया आचरेत् इति, पुरावृत्तं आख्यानं सम्पन्नम्।