ततः सर्वे द्विजश्रेष्ठं प्रदक्षिणं कृत्वा ससम्मानं विसृज्य, शय्यासनादीनि सर्वाणि तस्य ब्राह्मणस्य गृहम् आनयितव्यानि। ततो यः कश्चन ब्राह्मणः तस्य गृहे सुखार्थमागच्छेत्, विशेषतः रविवासरे, स तदा यथोचितं सत्कार्यः। एवं त्रयोदशमासान् यथाकामं द्विजश्रेष्ठान् तर्पयेत्; यदि स गृहे न स्यात्, अन्योऽपि नियोजनीयः। तस्य अनुमत्याऽन्यः सुन्दरः स्वयमेव यथायोग्यं, अप्रतिबन्धेन, प्रियतमा सन्ततिं जनयितुं गृह्यः। दैवेन, मानवेन, स्नेहेन वा, ततः षट्पञ्चाशत्कर्माणि यथाशक्ति, सम्यक् आचरेत्। एष धर्मोऽत्र वेश्यासु कदाचन न दुष्कृत्यम्, इति विस्तारतः सम्यग् उक्तम्। यद् पूर्वं मया दानवीषु उक्तं, यथोक्तं चेन्द्रेण, तत् सर्वं भवत्यपि इह प्रवर्तते। एष स्त्रीणां पुण्यवतीनां पापापहः, अनन्तफलदः विधिः; तस्मात्, हे सुन्दरानने, आचर्यः। या स्त्री एतत् सर्वं व्रतम् अखण्डितं सम्यक् आचरति, सा माधवस्य लोके सर्वैः देवगणैः पूजिता, विष्णोः सायुज्यं प्राप्नोति। एवं मुनिः उक्त्वा स्वं गृहम् प्रतिनिवृत्तः; ताः स्त्रियः सखीभिः सहिताः तद्व्रतम् आचरिष्यन्ति। अथ कश्चित् मोहात् वा गर्वात् वा परदारं समाश्रित्य, हे करुणासिन्धो प्रभो, तस्य प्रायश्चित्तं ब्रूहि। किम् कर्तव्यं यथा नरस्य वा स्त्रियाः च दुःखरोगभयवियोगक्लेशः न स्यात्, इति पृच्छामि। श्रावणकृष्णद्वितीयायां, हे मधुसूदन, केशवः सदा क्षीरसागरे लक्ष्म्या सह तिष्ठति। तस्मिन् दिने गोविन्दस्य पूजनात् सर्वकामान् लभते, सप्तशतानां कल्पानां गोभूमिहिरण्यदानस्य पुण्यं च। सा द्वितीया अशून्यशयन इति प्रसिद्धा; तस्मिन् दिने विष्णुः सम्यग् एतैः मन्त्रैः पूजनीयः। "श्रीवत्सधारिन्, लक्ष्मीवल्लभ, श्रीनिधे, अच्युत, मम गार्हस्थ्यं नाशं मा गमय; धर्मार्थकामान् मे ददातु। परमपुरुष, अग्नयः मा नश्यन्तु, देवताः मा विनश्यन्तु, पितरः मा क्षीयन्तु, दम्पत्योः कलहो मा भवतु। यथा त्वं लक्ष्म्या कदाचित् न वियुक्तः, तथा मम भार्यया सह सम्बन्धोऽपि अविच्छिन्नः स्यात्। वरद, यथा तव शय्या कदापि लक्ष्म्या रिक्ता न भवति, तथा मम शय्या अपि शून्या मा भवतु।" एवं देवेशस्य गीतवाद्यैः स्तुतिं कुर्वीत; अशक्तः घण्टया सर्ववाद्यसम्पन्नः स्यात्। ततः गोविन्दं सम्यगुपास्य, तैलरहितं, निशि, धान्यलवणवर्जितं भोजनं भक्षयेत्, यावत् तानि चत्वारि स्युः। प्रभाते, दीपैः, भोजनपात्रैः, लक्ष्मीपतिसहितं विशेषशय्यां समर्पयेत्। तत्र पादपीठेन, पादुकेन, छत्रेण, व्यजनासनेन, यथाकामवस्तुभिः, श्वेतपुष्पवस्त्रच्छन्नेन शोभयेत्। शिरःस्थाने शय्यां, नानाफलैः, भूषणैः, धान्यैः च यथाशक्ति अलङ्कुर्यात्। तां शय्यां दोषरहिताय विष्णुभक्ताय गृहस्थाय वेदविदे सदाचारिणे ब्राह्मणाय दद्यात्। तत्र तं सम्यग् उपवेश्य, दम्पती अलङ्कृत्य, भार्यायै भोजनयुक्तं पात्रं दद्यात्। ब्राह्मणाय च सुवर्णमयं देवेशमूर्तिं, आवश्यकवस्तुभिः, कुम्भेन सह दद्यात्। एवं यः हरये अशून्यशयनव्रतं निस्नेहः, नारायणपरायणः आचरति, स भार्यया कदापि न वियुज्यते; नापि स्त्री विधवा भवति, यावत् चन्द्रार्कतारका, तावत् दम्पती न विकलौ, न दुःखपीडितौ। तस्य पुत्रपशुहिरण्यं न नश्यति; सप्तसहस्रकल्पान्, सप्तशतकल्पांश्च, अशून्यशयनव्रती विष्णुलोके पूज्यते। अथ शृणु, भविष्यति चान्यद् उत्तमफलदं सौभाग्यवर्धनं चरितम्—द्वापरान्ते पिप्पलादयुधिष्ठिरमुख्यानां संवादः। नैमिषारण्ये धर्मपुत्रः युधिष्ठिरः महर्षिं पिप्पलादं सम्प्राप्य पृच्छिष्यति। "कथं आरोग्यं, सौभाग्यं, धर्मनिष्ठा, वृद्धिः, दोषरहितत्वं, शिवभक्तिः वा विष्णुभक्तिः वा लभ्यते?" इति। तस्य धर्मपुत्रस्य पृच्छायाः उत्तरं मुनिः पिप्पलादः वक्ष्यति—"शृणु, राजन्! तव प्रश्नः उत्तमः; अत्राङ्गारव्रतं नाम, तस्य वक्ष्ये।" अत्रापि प्राचीनं चरितं पठ्यते—विरोचनस्य भृगुवंशजस्य च संवादः। षोडशवर्षेभ्यः परं रूपतेजसा अनुपमं प्रह्लादतनयं दृष्ट्वा भर्गवः सस्मितं प्रोवाच। "शुभं शुभं महाबाहो विरोचन! स्वस्ति ते!" इत्युक्त्वा देवानां शत्रुः तम् अपृच्छत्। विरोचनः पप्रच्छ—"कस्मात् ब्राह्मण त्वं हसित्वा 'शुभं शुभम्' इति माम् उक्तवान्? कारणं वद।" तस्मै शुक्रो वाक्यविशारदः प्रत्युवाच—"व्रतस्य माहात्म्याद् आश्चर्यवशात् अहं हसितवान्।