साम्बः पुरःशत्रुविजयी, मार्गेण समागतः, सर्वाभरणभूषितः कामदेवस्वरूप इव तत्र सन्निविष्टः। तं दृष्ट्वा ताः स्त्रियः कामबाणदग्धाः स्नेहपूर्णदृष्ट्या पश्यन्त्यः, तासां हृदये रतिक्रिया तीव्रतरा जाता। ततः सर्वज्ञः, विश्वनाथः, ज्ञानचक्षुषा तद्वृत्तान्तं दृष्ट्वा, ताः स्त्रियः शप्तवान्—"लोभकामसमुत्थेन कर्मणा मम अनुपस्थितौ चौरैः सर्वाः नीताः भविष्यथ।" अनन्तरं, शार्ङ्गधन्वनः देवस्य प्रसादेन, प्रजापतिस्वरूपः भगवान् ताः शापपीडिताः स्त्रियः सम्बोध्य एवं प्रोवाच—"अनन्तात्मा ब्राह्मणप्रियः स भवति, सागरात् उद्धृताः दास्यवस्थां प्राप्ताः ताः स्त्रियः, भवितव्यकल्याणाय व्रतमुपदिश्यति।" दाल्भ्यऋषिः तद्व्रतम् उद्घोषयिष्यति; तदेव तु मोक्षाय पर्याप्तं भविष्यति। इति उक्त्वा, ताः स्त्रियः परिष्वज्य, द्वारवत्याः प्रभुः प्रस्थितवान्। दीर्घकालानन्तरं, पृथिव्याः भारहरणसमये, मौसलविनाशे जातवति, केशवः स्वर्गं गतः। यदुवंशे विनष्टे, सर्वे चौरैः जिते, अर्जुनोऽपि हतबलः, कृष्णपत्नीः दास्यवस्थां प्राप्ताः, चौरैः समुद्रं नीताः। ताः दुःखार्ताः तिष्ठन्त्यः, चतुर्मुख, योगशक्तिसम्पन्नः महातपस्वी दाल्भ्यऋषिः तत्र आगतः। ताः ऋषिम् अभ्यर्च्य, पाद्येन, पुनः पुनः प्रणम्य, अश्रुपूर्णलोचनाः विलपन्त्यः, भूतपूर्वसुखानुस्मरणात्, दिव्यगन्धानुलेपनमाल्यस्मरणात्, च स्वस्वमपतिं लोकनाथं, अनन्तमजितं च चिन्तयन्त्यः। ताः मुनिं पुरतः स्थित्वा, दिव्यां पुरीं, रत्नमन्दिरसमूहं, द्वारकावासिनः, देवसमानान् युवानः च पृष्टवन्त्यः— "भगवन्, वयं सर्वाः चौरैः बलात् उपभुक्ताः, स्वधर्मात् च्युताः; अस्मिन्स्थितौ त्वं नः शरणं भव। पूर्वं त्वं केशवेन प्राज्ञेन उपदिष्टः; किं कारणं, भगवद्योगसंपदं प्राप्य, वयं वेश्यास्वभावं प्राप्ताः? तपस्विन्, वेश्यास्वधर्मं वद; ततः दाल्भ्यः च कैकितायनः च ताः उपदिशतः।" "कदाचित् मानससरोवरतटे जलक्रीडायां युष्माभिः सह नारदः आगतः। सर्वाः अग्निकन्याः पूर्वं अप्सरसः आसुः; गर्वात्, तं योगविदं न नमित्वा, 'कथं नारायणः अस्माकं पतिः भवेत्? उपदिश,' इति पृष्टवन्त्यः। तस्मात्, पूर्वं वः वरः शापश्च प्राप्तः—मधुमाधवयोः मासयोः शय्याद्वयं दत्त्वा, शुक्लद्वादश्यां सुवर्णपात्रप्रदानात्, नारायणः अन्यजन्मनि पतिः भविष्यति। मम सौभाग्यरूप्यं दृष्ट्वा, मां न नमित्वा, मां पृष्ट्वा, त्वरितं चौरैः नीताः, वेश्यास्वभावं प्राप्स्यथ।" "एवं नारदशापेन, केशवस्य च, युष्माकं कामवशात् वेश्यास्वभावः प्राप्तः। इदानीं शृणुत, आर्याः, यदहं वक्ष्यामि। कदाचित् सुरासुरयुद्धे, शतशः देवदानवदैत्याराक्षसाः निपातिताः। तेषां स्त्रीसमूहाः—विवाहिताः, बलात्कृताः वा—तान् सर्वान् देवेशः सम्बोध्य अवदत्—" "राज्ञः स्वामिनः तुल्याः, तेषां पुत्राः अपि; यथाशक्ति सर्वासां समृद्धिः भविष्यति। यः कश्चित् दक्षिणां दत्त्वा गृहं आगच्छति, स यत्नेन सेवनीयः, कपटी तु न। शुभदिने देवपितृणां, गवां भूमेः सुवर्णस्य धान्यस्य च दानं यथाशक्ति दातव्यम्; ब्राह्मणवचनं कार्यम्। अन्यच्च यद्व्रतं मया सम्यगुक्तं, तत् सर्वाभिः कर्तव्यम्।" "यद्वैदिकाः प्राहुः—भवसागरस्य पारायणं पर्याप्तम्—सूर्यदिने पुष्ये वा पुनर्वसौ हस्ते सति। तदा सर्वौषधिस्नानं कृत्वा, स्त्री पञ्चबाणस्यापि साक्ष्यं प्राप्नोति; कमललोचनं कामनामजपैः पूजयेत्।" "कामाय पादौ, मोहाय जङ्घे, कामनिधये लिङ्गं, प्रमोदाय गुदं नमामि ते प्रिये। सुखसागरं नाभिं, वामं च उदरं तथा; हृदयं हृदयेशस्य, स्तनौ प्रमोददायिनौ।" "गृहीतकामाय कण्ठं, वैकुण्ठाय पारगम्, मुखं प्रमोदजननाय; वामं पुष्पधनुषे, दक्षिणं पुष्पशराय।" "मनः पूजायै, शिरः ऐश्वर्याय, केशाः क्रीडायै; सर्वाङ्गं देवाधिदेवस्य मूर्तिरूपेण पूजनीयम्।" "शिवाय शान्ताय, पाशाङ्कुशधराय, गदायुधाय, पीताम्बराय, शङ्खचक्रधराय नमः। नारायणाय कामात्मने नमः; शान्तये, स्निग्धाय, सुखाय, श्रीये च नमः।" "एवं देवाधिदेवं, कामस्वरूपं, गन्धमाल्यधूपनैवेद्यैः सम्पूज्य, स्त्री प्रवर्तेत। ततः धर्मज्ञं वेदविदं ब्राह्मणं आहूय, गन्धपुष्पादिभिः तं पूजयेत्।" "शालिशालिप्रस्थं सघृतपात्रं तस्मै दद्यात्—'माधवः अनेन तुष्टः स्यात्' इति। यदन्नं स ब्राह्मणः इच्छेत्, तत् तस्मै दद्यात्, 'एषः कामः प्रमोदाय' इति मनसा चिन्तयन्ती।" एवं ताः स्त्रियः, पूर्वकृतकर्मफलभाजः, शापवशात् दुःखानुभूतिः, ऋषेः उपदेशेन, धर्मानुष्ठानसम्पादनं कृत्वा, मोक्षमार्गं प्राप्नुवन्ति।