तदा योन्याकारमवगाहस्य मुखं कृत्वा, विप्रैः सह यवाज्यतिलैश्च, विष्णवे समर्पितैर्मन्त्रैः, एकाग्नेः क्रियाया इव, सम्यगुपकल्प्यते। ततः वैष्णवं हविर्यथाविधि गोदुग्धेन मिश्रयित्वा, तत्राज्यधारां निष्पावार्धप्रमाणां प्रास्येत्। ततो महाशक्तिसंपन्नानां त्रयोदश कुम्भान्, विविधभक्ष्योपस्कृतांश्च शुभ्रवस्त्रैः भूषितान् स्थापयेत्। उदुम्बरपात्रसम्पन्नः पञ्चरत्नैः विभूषितः, तत्र चत्वारः बह्वृचो विप्राः, सर्वे उत्तराभिमुखाः, हवनं कुर्युः। चत्वारश्च रुद्रपाठिनः यजुर्वेदपरायणाः, चत्वारः सामवेदिनश्च, वैष्णवैः सामगानैः सहिताः, अरिष्टगणेन सह, सर्वतः संकीर्तयन्तु। एवं तान् द्वादश विप्रान् वस्त्रैः, माल्यैः, गन्धैः, सुवर्णसूत्रनिर्मितैः मुद्राभरणैश्च पूजयेत्। धनविषये कपटं विना, वस्त्रशय्यादीनि दद्यात्, रात्रिं गीतमंगलवाद्यैः सह यापयेत्। आचार्याय तु सर्वं द्विगुणं दद्यात्; ततः त्रयोदश्यां प्रभाते समुत्थाय। कुरुषु श्रेष्ठ, सुवर्णमुखीभूषणयुक्ता, दुग्धदा, सदाचारिण्यः, कांस्यदोहनपात्रसम्पन्नाश्च गावः प्रदातव्याः। रजतपादाः, वस्त्रैः भूषिताः, चन्दनलेपिताश्च ताः, नानाभक्ष्यैः तृप्ताः भक्त्या प्रदेयाः। एवं सर्वान् ब्राह्मणान् नानाविधैः भोज्यैः तर्पयित्वा, स्वयं निरलवणनिरम्लाहारं भुक्त्वा, अनुमत्याऽपक्रामेत्। पुत्रैः पत्निभिश्च सह, पादयात्रया अष्टपदान् अनुगच्छेत्; केशवः देवेश्वरः दुःखनाशकः तेन तुष्येत्। विष्णुः शिवहृदि, शिवश्च विष्णोहृदि; तयोः कोऽपि भेदो न दृश्यते—एष मे कल्याणाय दीर्घायुषे च भवेत्। एवं उक्त्वा, बुद्धिमान् कुम्भगावः शय्यावस्त्राणि सर्वेभ्यः दद्यात्। शय्यानां न्यूनत्वे, किमपि एकां सम्यगुपस्कृतां द्विजाय दद्यात्। इतिहासपुराणकथाः श्रावयित्वा, तं दिनं यापयेत्, यः पुरुषार्थसमृद्धिं इच्छेत्। तस्मात्, भीमसेन, धर्मनिष्ठः, असूयारहितः, मयाऽनुरागात् यथोक्तं व्रतं सम्यगाचर। वीर, यत् त्वया कृतं तदेतद् भीमद्वादशीति ख्यातं भविष्यति, या पूर्वं कल्याणिनीति प्रसिद्धा पापनाशिनी च। त्वं चास्याः कर्ता भविष्यसि वराहकल्पे, वीरश्रेष्ठ; तस्यैव नामस्मरणमात्रेण वा स्तुत्या, देवेश्वरः सर्वपापैः विमुच्यते। पूर्वजन्मसु देवगणनर्तकीभूताः अप्सरसः, अभीरकन्यासु कौतूहलात् निर्मिताः, सैव उर्वशी दिव्यलोके निवसति। वा, वणिक्कुले जात्वा, पुलोम्नः कन्यायां, पुरुहूतपत्नी च सा सदा तस्यैव सहायिनी; अद्य तु मम प्रिया सत्यभामा सैव। स्नात्वा, सः कदाचित् तेजोमण्डलं वेदमयमवाप्तवान्; शुभे दिने, सहस्रकिरणः सूर्यः सहस्रधाराभिः सिञ्चति। एष यज्ञः महेन्द्रमुख्यैः वसुभिः, देवद्विषामपि कृतः; तस्य फलं वाचां कोटिभिरप्यनिर्देश्यं। यदुवंशेश्वरपुत्रः कालिमलनाशकं, अनन्तफलदं चेदं विधिं प्रकाशयिष्यति; येषां पितरः नरके गताः, तेऽपि अत्र कृत्वा सम्पूर्णमुक्तिमवाप्स्यन्ति। यः श्रद्धया, परहिताय वा, इदं पापनाशनं शृणोति वा पठति च, स जीवन्नेव सर्वान् कामान् लभते, चतुर्मुखतुल्यतां च प्राप्नोति। कदाचित् कल्याणिनीति पुण्यतिथि द्वादशी माघमासे पूज्या आसीत्; सा पाण्डुपुत्रेण अनुष्ठिता, अनघ, भविष्यति च भीमाद्यैः, अनन्तसौभाग्यप्रदा। अथ, प्रभो, श्रुतं मया पुराणेषु वर्णाश्रमप्रभवम्, धर्मशास्त्रेषु सदाचारस्य निर्णयं च; सत्यं वणिज्यस्त्रीणां सदाचारमपि श्रोतुमिच्छामि। तस्मिन्नेव काले, ब्रह्मन्, षोडशसहस्राणि वासुदेवस्य पत्न्यः भविष्यन्ति, पद्मज। ताभिः सह वसन्तकाले, कोकिलभृङ्गनिनादयुतसंगमे, विकसद्बिसिनीवनेषु, वाताहतपुष्पितसरस्सु, रमणीयेषु, स भगवान्, मृगाक्षीभिः समलंकृतः, मल्लिकामाल्यधारी, मदिरासवसंमर्दे, प्रियतमेभिः समलंकृतः, प्रमोदं लभते। तत्र साम्बः, शत्रुनगरीजयिता, मार्गे समुपेत्य, कामदेव इव रूपेण, सर्वाभरणभूषितः दृश्यते। ताः स्त्रियः, तं स्नेहदृष्ट्या वीक्ष्य, कामबाणैः संतप्ताः, हृदि कामवृद्धिं अनुभवन्ति। तदा, सर्वज्ञः भगवान् तद्विलोक्य, ज्ञानचक्षुषा सर्वं दृष्ट्वा, शापं दास्यति—‘मम अनुपस्थितौ, लोभकामजन्यकर्मणा, चौराः सर्वाः वहिष्यन्ति।’ ततः, शार्ङ्गधन्विनं सम्पूज्य, प्रभुर्भूतभवान् तासां शापार्तानां प्रति वक्ष्यति। अनन्तात्मा, ब्राह्मणप्रियः, ताः दासीभूताः समुद्रात् उद्धृत्य, भविष्यशुभदं व्रतमुपदिश्यति। तद्व्रतं दाल्भ्यऋषिः वः कथयिष्यति; तदेव दास्येऽपि विमोचनाय पर्याप्तम्। इति उक्त्वा, ताः आलिंग्य, द्वारकाधिपः निर्गतः। दीर्घकाले, भूतले भारनाशे, मौसलविनाशे च, केशवस्य स्वर्गारोहणे, यदुवंशे नष्टे, चौरैः जिते, अर्जुनस्यापि हीनत्वे, कृष्णपत्नीः दासीभूताः, समुद्रं नीताः। तत्र दुःखार्ताः स्थिताः, चतुर्मुख, योगशक्तिसंपन्नः महातपाः दाल्भ्यऋषिः आगमिष्यति। ताः, तं पाद्येन पूजयित्वा, पुनः पुनः प्रणम्य, अश्रुपूर्णलोचनाः, विलपन्त्यः, तं सत्कृत्य उपविशत्।