एषा महापापनाशिनी, परमहितकरी, पुत्रवृद्धिकरि च, इत्यृषयः कथयन्ति। एकाग्रचित्तेन शृण्वानपि तस्यां सिद्धिं प्राप्नोति। पुरा राथन्तरकल्पे महात्मा ब्रह्मा स्वयम् महादेवं पिनाकिनं मन्दरशिखरे स्थितं पप्रच्छ। अमराधिपते, कथं मनुष्येण स्वल्पतपसा आरोग्यं, अनन्तसमृद्धिः, वा मोक्षः लभ्यते, देव? महादेव, तव किम् अज्ञातम्? त्वदीयेन कृपया, अत्र स्वल्पतपसः महान् फलः कः स्यात्, तद् वद। ब्रह्मणा एवं पृष्टः, विश्वात्मा, लोकस्रष्टा, उमारमणः, मनःप्रसादकरं वचनं अब्रवीत्। अस्मिन राथन्तरकल्पे, त्रयोविंशतितमे समाप्ते, वराहकल्पः उत्पत्स्यते; तस्य शुभे मन्वन्तरे— सप्तमे वैवस्वते जाते, सप्तलोकविधाता, यथोक्तं, द्वापरयुगं अष्टाविंशतितमे स्यात्। तस्य अन्ते, महादेवः वासुदेवः जनार्दनः, पृथिव्याः भारहरणाय, विष्णुः त्रिधा भविष्यति। तदा, द्वैपायनः ऋषिः, रोहिण्याः पुत्रः रामः, च केशवः— केशवः, कंसादिनां गर्वनाशकः, दुःखनाशकः। द्वारवती नाम नगरी, यद् कुशस्थलीति प्रसिद्धा, दिव्यगुणयुक्ता, शार्ङ्गधारिणः निवासस्थानं भविष्यति; त्वष्टा मम आज्ञया ताम् लोकनाथाय निर्मास्यति। एकदा, अनन्ततेजसः सः तत्र सभायां उपविष्टः, स्वपत्नीभिः, वृष्णिभिः, उदारराजभिः सह। कौरवैः, देवैः, गन्धर्वैः परिवृतः, कैटभघ्नः धर्मसंबद्धान् पुरातनान् आख्यानान् शृणोति स्म। तस्य संवादान्ते, वीर्यवान् भीमसेनः तं धर्मस्य गुह्यभागं पप्रच्छ, यं त्वं अद्य पृच्छसि, यः तत्त्वेन प्रकाश्यते। तदा, ब्राह्मण, सः तस्य कर्ता भविष्यति, वृष्णिकद्रु, पाण्डुपुत्रः, महान् बलवान्, अस्य धर्मस्य प्रवर्त्ता च कर्ता च भविष्यति। तस्मै अहं तीक्ष्णं वृकनामकं व्याघ्रं, जठरे अग्निदेवम् अददाम्; अतः सः 'वृकोदरः' इति प्रसिद्धः, धर्मात्मा च। सः बुद्धिमान्, गंभीरः, नागसमूहबलयुक्तः, महान्, अजातः, तेजस्वी, कामदेवसमानरूपः भविष्यति। धर्मिष्ठानामपि शक्तिहीनानां, तस्य तपोबलात्, अयं व्रतं सर्वव्रतानां अतिरिच्यते। वासुदेवः, विश्वात्मा, जगद्गुरुः, एतत् यः यज्ञफलप्रदं, सर्वपापनाशनं, व्याख्यास्यति। सर्वदुष्टता नाशयति, सर्वदेवैः पूज्यते, शुद्धतमः, शुभतमः, प्राचीनतमः च। भारत, यदि त्वं अष्टम्यां, चतुर्दश्यां, द्वादश्यां वा, अन्येषु शुभदिवेषु उपवासं कर्तुं न शक्नोषि, तर्हि, विधिवत् अयं पुण्यदिवः, सर्वपापनाशकः, यः विष्णोः परं स्थानं ददाति, अनुष्ठेयः। माघमासे शुक्लपक्षे दशम्यां प्राप्तायां, तिलैः अभिषिक्त्वा, घृतैः स्नात्वा। तथा, विष्णुं पूजयेत्, 'नारायण' इति आकाशे उच्चार्य, कृष्णस्य पादौ पूजयेत्, सर्वात्मने शिरः नमयेत्। 'वैकुण्ठ' इति उच्चार्य, वैकुण्ठस्य वक्षः, श्रीवत्सधारिणं पूजयेत्; शङ्खं, चक्रं, गदां, वरदं च, एवं नारायणस्य भुजेषु क्रमशः पूजनं कुर्यात्। 'दामोदर' इति उद्गीर्य, उदरं पूजयेत्; कटिं पंचबाणस्य; जंघे श्रीपतिः; घुटिके प्राणिनां धारयिता। श्यामाय नमः, जंघाय; पादौ विश्वस्रष्ट्रे; देवी, शान्तये, लक्ष्म्यै, श्रीये च नमः। पुष्टये, तुष्टये, धैर्याय, हर्षाय पुनः पुनः नमः; पक्षीराजाय, वातवेगाय, पक्षिराजाय, विषघ्नाय— गरुडं सदा पूजयेत्। एवं गोविन्दं, उमापतिं, विनायकं गन्धैः, माल्यैः, धूपैः, विविधैः नैवेद्यैः पूजयेत्। गोदुग्धेन कृतं कृत्सरं, वा घृतयुक्तं भक्ष्यं भुक्त्वा, शतपदं चरितव्यं। न्यग्रोधदन्तकाष्ठं वा खदिरदन्तकाष्ठं गृह्य, मुखं प्रक्षालयित्वा, पूर्वदिशं वा उत्तरदिशं अभिमुख्य दन्तधावनं कुर्यात्। संध्याकाले सायंतनपूजां कृत्वा, 'नारायणाय नमः; त्वां शरणं गतोऽस्मि' इति वदेत्। एकादश्यां उपवासं कृत्वा, केशवस्य विधिवत् पूजां कृत्वा, रात्रिं जागरणं कुर्यात्, क्षीरस्नानं च कुर्यात्। घृतैः अग्नौ होमं कृत्वा, श्रेष्ठैः ब्राह्मणैः सह, द्वादश्यां क्षीरपाकं भक्षयेत्। 'अहं एतत् कर्तुं यत्नं करिष्यामि, मम विघ्नः मा भूत्विति' उक्त्वा, भूमौ शयित्वा, पुनः पुरातनाख्यानानि शृणोति। तानि शृण्वन्, प्रभाते, नराधिप, नदीं गत्वा, पूर्ववत् मृदया स्नानं कुर्यात्, पाखण्डिनां वर्जनं च। प्रभाते विधिवत् पूजां कृत्वा, पितृभ्यः तर्पणं कृत्वा, हृषीकेशं सप्तलोकैकनाथं नमेत्। गृहस्य पुरतः, भक्त्या, दशहस्तपरिमितं वा अष्टहस्तपरिमितं मण्डपं निर्मायेत्, नराधिप। चतुःहस्तपरिमितं शोभनं वेदीं निर्मायेत्, शत्रुनाशन; तत्र चतुःहस्तपरिमितं द्वारं स्थापयेत्। तत्र घटं स्थाप्य, दिशापालान् पूजयेत्; तं छिद्रं कृत्वा जलं पूर्य, कृष्णाजिनं आसनं कृत्वा, तस्य धारां शिरसि रात्रिं सर्वां पातयेत्। एवं विष्णोः शिरसि क्षीरधारां पातयेत्; तत्र एक हस्तपरिमितं अग्निकुण्डं, त्रिवलययुक्तं स्थापयेत्।