श्रुणु, हे तपस्विन्, अतीतेषु कालेषु कृतानि पापानि इहैव रोग-दारिद्र्य-कुब्जता-इष्टजनमरणरूपेण फलं ददाति। तेषां निवारणाय अहं साप्तमी-स्नापनं नाम कर्म विधास्यामि, यद् शुभदं जनानां दुःखनाशनं च। यत्र स्तनपायिनां बालानां मृत्युः दृश्यते, वृद्धानां रोगिणां यौवनस्थेषु च, तेषां शान्त्यर्थं मृतबालस्य अभिषेकविधिं वर्णयिष्यामि; एष एव विस्मय-चित्तविकल्पनाशकः। तत्र, यदा वैवस्वतः मनुः उत्तमः पुरुषेषु प्रकटितः भवति, तदा वराहावतारः भविष्यति, हे तपस्विन्। यत्र पञ्चविंशः कृतनामकः कल्पः आगच्छति, तत्र हैहयवंशे कृतवीर्यः, वीरः शक्तिमान्, उत्पद्यते। स सप्तद्वीपवतीं पृथिवीं, हे नारद, सप्तसप्तसहस्रवर्षाणि शासनं करिष्यति। स जातमात्रः, शतपुत्रपर्यन्तम्, च्यवनस्य शापात् जीवितं त्यजति। यदा तस्य पुत्रः सहस्रबाहुः, शुभः, मृगाक्षः, राजचिह्नयुक्तः, जातः भवति, तदा कृतवीर्यः सहस्रांशुं सूर्यं उपवास-व्रत-दैववेदस्तोत्रैः पूजयित्वा, पुत्रस्य आयुषः स्नापनं प्राप्नोति। कृतवीर्यस्य प्रश्नानुसारं सूर्यः एतत् स्नापनं व्याख्यास्यति, यः सर्वदोषनाशकः, मलनिवारकः। "अत्यन्तदुःखपर्याप्तिः, तव पुत्रः दीर्घायुः भविष्यति; किंतु एष मलनाशकः।" सर्वलोकहिताय अहं साप्तमी-स्नापनं वर्णयिष्यामि; मृतबालस्य सप्तममासे, वा शुक्लसप्तम्यां, एष सर्वत्र प्रशस्तः। ग्रह-ताराबलप्राप्त्यर्थं, ब्राह्मणेन पाठनं कृत्वा, जातक्षेत्रं तिथिं च वर्जयेत्; वृद्ध-रोगिणां च, अन्येषु च, यथाविधि कर्म कुर्यात्। गोमयलेपिते भूमौ एकं अग्निं प्रज्वालयेत्; ततः लोहितशालिधान्यं गोदुग्धेन मिश्रयित्वा, सूर्य-रुद्रयोः यथाविधि मन्त्रोपयुक्तं हविः तयारयेत्। सप्तस्तोत्रं सूर्याय जपेत्, घृताहुतिं रुद्रस्तोत्रेण समर्पयेत्; एवं रुद्राय अपि। तत्र समिधः अर्पयेत्, अर्क-पलाशकाष्ठानि च; यव-तिलैः अष्टशतं पुनः होमं कुर्यात्। मन्त्र-घृतयुक्तं पुनः अष्टशतं हविः समर्पयेत्; होमान्ते धीरः स्नानं कुर्यात्। वेदविद् ब्राह्मणः कुशधरः चार्कोणे शुभकलशचतुष्टयं स्थापयेत्। पञ्चमं कलशं मध्यस्थं, दधि-अक्षतान्वितं, निर्मलं, सप्तस्तोत्रेण अभिषिक्तं स्थापयेत्। सूर्यतीर्थजलपूर्णं, रत्नसंयुक्तं, सर्वौषधिसम्पूर्णं, पंचगव्ययुक्तं, पञ्चरत्न-फल-पुष्प-वस्त्रपरिवृतं कलशं स्थापयेत्। हस्तिनः, अश्वस्य, रथस्य, वर्मिगर्तस्य, संगमस्य, सरस्य, गोशालायाः शुद्धभूमिं सर्वेषु कलषेषु स्थापयेत्। रत्नपूर्णकलशचतुष्ट्यात् मध्यस्थं कलशं ब्राह्मणः गृहित्वा सूर्यमन्त्रैः जपं कुर्यात्। सप्त स्त्रियः, निर्मलाङ्ग्यः, पुष्प-वस्त्र-आभरणैः यथाशक्ति पूजिताः, ब्राह्मणैः सह, मृतबालस्य भूमिस्नापनं कुर्यात्। "अयं बालः दीर्घायुः भवतु, तेजस्विनी स्त्री जीवमानपुत्रान् लभेतु; सूर्य-चन्द्र, ग्रह-तारागणाः च, इन्द्रः, लोकपालाः, ब्रह्मा, विष्णु, महेश्वरः, सर्वदेवगणाः बालं सदा रक्षन्तु। मित्रः, शनि, अग्निः, बालदोषकराः ग्रहाः, यत्र यत्र हानि कुर्युः, बालं, मातरं, पितरं च न बाधयन्तु।" श्वेतवस्त्रधारिण्यः, बालरक्षकसहिताः सप्तस्त्रियः, स्त्रीभिः भक्त्या पूज्यन्ते, पुनः गुरुः अपि। ततः सुवर्णमूर्तिं कृत्वा ताम् ताम्रपात्रे स्थापयेत्, धर्मराजमूर्तिं गुरवे प्रदद्यात्। ब्राह्मणान् वस्त्र-स्वर्ण-रत्नसमूह-घृत-खीर्युक्तेन अन्नेन पूजयेत्, न कदाचित् कृपणता भवेत्। भोजनान्ते गुरुः मन्तरमालां जपेत् — "अयं बालः दीर्घायुः, शतवर्षं सुखी भवतु।" यस्य यत् दुर्दैवम्, तद् पातालाग्नौ क्षिप्येत्; ब्रह्मा, रुद्र, वसु, स्कन्द, विष्णु, इन्द्र, अग्नि। गुरुम् पूजयेत्, वदन् — "सर्वे वरं ददतु, दुष्टात् सदा रक्षन्तु।" यथाशक्ति कपिलां, धनुषं दद्यात्, ततो विसर्जयेत्; पुत्रसहितः रवि-शंकरयोः पक्वाहारं समर्प्य प्रणामं कुर्यात्। तदनन्तरं हविषः शेषं भक्षयेत्, "सूर्याय नमः" इति वदन्; एष विस्मय-दुःख-दुष्स्वप्नसमये विशेषतः प्रशस्तः। कर्तृजन्मदिनं वा जन्मनक्षत्रं वर्जयित्वा, शान्त्यर्थं सदा एतत् कुर्यात्; शुक्लसप्तम्यां कृत्वा न कदाचित् विफलः भवति। एवं विधिम् सदा पालयन्, नरः दीर्घायुः भवति, दशसहस्रवर्षाणि पृथिवीं शासनं कुर्यात्। सप्तमीस्नानं पुण्यं, शुद्धं, जीवनदं; एतत् व्याख्यात्वा सूर्यः तत्र द्विजश्रेष्ठस्य पुरतः अन्तर्धानं गतः। एतत् समस्तं परमं सप्तमीस्नानं, सर्वदोषनाशनं, बालानां हिततमं, वर्णितम्। आरोग्यं सूर्याद्, धनं अग्नितः, ज्ञानं भगवतः, मोक्षं जनार्दनात् प्रार्थयेत्।