एवं कश्यपस्य वचांसि श्रुत्वा सा धर्मपत्नी धर्मनिष्ठया आचारे स्थितवती। सा नखैः पृथिवीं न खनयेत्, न चाङ्गारैः नापि भस्मना, न च सदा शयेते, नात्यधिकं व्यायामं कुर्यात्। न च यत्र तुषं, चाङ्गारं, भस्म, अस्थि, पात्राणि वा, तानि स्थलानि प्रविशेत्; न च जनैः सह कलहं कुर्यात्, न च शरीरदोषं सेवेत्। न केशान् विमुक्त्य स्थितव्या, न च कदापि मलिना भवेत्; न च उत्तरदिशं वा दक्षिणदिशं वा शिरसा शयेते। न च वसनरहिता, न च चिन्तार्ता, न च सिक्तपादा भवेत्; न च अशुभं वदेत्, न चात्यधिकं हास्ये प्रवर्तेत्। सदा गुरुमुपसेवेत्, शुभायाः प्रति निष्ठा भवेत्, सर्वौषधस्नानं शीतोदकेन कुर्यात्। रक्षाविधानं कृत्वा, भूषणैः समलङ्कृत्या, गृहेषु पूजारता, प्रसन्नवदना, पतिसुखाय पतिसंहितया तिष्ठेत्। तृतीयदिने च पर्वदिने च उपवासं कुर्यात्; एवं विशेषतः गर्भिणी स्त्री आचरितव्या। एवं कृतवत्याः, तस्याः पुत्रः धर्मवान् दीर्घायुश्च भविष्यति; अन्यथा गर्भपात एव सन्देहं विना स्यात्। अतः गर्भे सत्या त्वं यथोक्ताचारं कुरु, शुभं भूयात् इति पुनः उक्ता सा। सर्वभूतानां पुरतः सा तत्रैव अन्तर्हिता, ततः कश्यपविहितं विधानं सा अनुययौ। तदा इन्द्रः, देवालयं परित्यज्य, भीतः दित्या अंशं समीपं गतः, तत्रैव तां सेवमानः स्थितः। स देवेशः दितौ दोषान्वेषणाय विनीतः, एकाग्रचित्तः, बहिः शान्तरूपः अभवत्। स तस्याः मन्तव्यं न जानन्, धर्मनिष्ठया आचरन्, शतसंवत्सरान्ते त्र्यहशेषे काले, सा आत्मानं सफलां मत्वा, हृष्टमनाः विस्मिता, अपदध्मानकेशा, अपरिषिक्तपादा, शयनी अभवत्। सा दिवा दक्षिणशिरसा सुप्ता, निद्राग्रस्ता, तदा इन्द्रः, शचीपतिः, तां सन्धिं लब्ध्वा प्रविष्टः। स देवराजः वज्रेण तं गर्भं सप्तधा चकर्त, ततः सप्त तेजस्विनः पुत्राः सूर्यसमप्रभा जाता। ते सप्त बालकाः रुदन्तः, गिरिशेन निषिद्धाः, तेषां रुदनं निवारयन्नपि, हरिः तान् पुनः सप्तधा चकर्त। ततः वज्रघ्नः गर्भस्थेषु तेषु पुनः चकर्त, तेन सप्तसप्त्यः (४९) जाताः, ते तीव्ररुदितवन्तः। इन्द्रः तान् निवारयामास—"मा पुनः पुनः रुद" इति; स वज्रघ्नः विस्मयं गतः—"किमिदं?" इति चिन्तयामास। स मनसा विचिन्त्य—"कस्य धर्मस्य प्रभावेन एते पुनरुत्थिताः?" इति; मदनद्वादशीव्रतस्य फलं ज्ञात्वा—"नूनं कृष्णपूजनस्य प्रभावेन एतत् जातम्, वज्रेणापि ताडिताः न विनश्यन्ति।" "एकः अपि गर्भस्थः बहवः जाताः, नूनं एते अभेद्याः; अतः एते देवाः भवन्तु।" "मां 'मा रुद' इति उक्तेऽपि गर्भस्थाः रुदन्ति, अतः एते मरुतः नाम्ना स्यात्, यज्ञभागभागिनः च।" ततः देवाधिपं प्रपन्ना दितिः पुनः अवदत्—"क्षमस्व, नीतिशास्त्रानुसारं मया एष दोषः कृतः।" अमरनाथेन मरुत्गणः देवैः समाना कृताः, दितिं च पुत्रैः सह दिव्यरथे उपवेश्य स्वर्गं नीत्वा स्थापिता। ततो द्विज, मरुतः यज्ञभागिनः अभवन्, ते असुरैः न सह गच्छन्ति, देवेषु प्रिया अभवन्। एवमुक्त्वा, सूतं प्रति ऋषयः ऊचुः—"प्रथमसृष्टिं विस्तारतः त्वया उक्तम्; अधुना द्वितीयसृष्टिं तस्य तस्य पतिं च वद।" यदा पृथुः सर्वेषां अभिषिक्तः अभवत्, स पृथिव्याः स्वामी जातः। स सोमं वनस्पतीनां, यज्ञानां, तपसां च अधिपतिं न्ययोजयत्। हिरण्यगर्भं सूर्यं ताराग्रहर्षीणां, वृक्षलतानां च अधिपतिं चकार; वरुणं जलाधिपतिं, वैश्रवणं धनराजानां च अधिपतिं न्ययोजयत्। स विष्णुं सूर्याणां, अग्निं वसूनां, दक्षं प्रजापतिनां, शक्रं मरुतां अधिपतिं चकार। दैत्यदानवानां मध्ये प्रह्लादः स्वामी, यमः पितॄणां, त्रिशूलधारी पिशाचराक्षसपशुभूतवेतालानां च अधिपतिः अभवत्। शैलेन्द्रं पर्वतानां, समुद्रं नदीनां, गन्धर्वविद्याधरकिन्नराणां च अधिपतिं, पुनः चित्ररथं तेषां नायकं न्ययोजयत्। वास्तुकेः नागाधिपतिं, तक्षकं सर्पाणां, ऐरावतं गजेन्द्रं दिशागजानां अधिपतिं चकार। सुपर्णं पक्षिणां, उच्चैःश्रवसं अश्वराजानां, सिंहं मृगाणां, वृषभं पशूनां, प्लक्षं सर्ववृक्षाणां अधिपतिं न्ययोजयत्। प्रजापतिः प्रथमं एतान् सर्वदिक्पालान् अभिषिञ्चत्, पुनः सुधर्माणं आरातिकेतुं पूर्वदिक्पालं न्ययोजयत्। शङ्खपदं सर्वेश्वरं दक्षिणदिक्पालं, केतुमन्तं पश्चिमदिक्पालं, हिरण्यरोमाणं देवपुत्रं उत्तरदिक्पालं चकार। एतेषां चतसृणां सहितः पृथुः भूमौ प्रथमं अभिषिक्तः। चाक्षुषान्ते वैवस्वतादौ, स सूर्यवंशचिह्नितः प्रजापतिरेकः चराचरस्य अधिपतिः अभवत्। एवं श्रुत्वा, मनुः punar janārdanaṃ pratyuvāca—"पूर्वेषां मनूनां कर्माणि ब्रूहि, हे माधुसूदन।" मन्वन्तराणि, मनूनां कर्माणि, कालमानं, सृष्टिं च—एतानि सर्वाणि संक्षेपेण वद" इति। एवं कथां श्रुता॥