श्रद्धया यः स्वशक्त्या सुवर्णयुक्तानि श्वेतवस्त्राणि दत्त्वा, श्वेतमाल्यैः श्वेतगन्धानुलेपनैश्च भगवत्याः गायत्र्याः पूजनं करोति, स धर्मज्ञः परमं पुण्यं प्राप्नोति। तत्र भक्त्या प्रार्थयेत्—"यथा ब्रह्मलोकस्थो भगवाञ्छ्रीमान्प्रजापतिः त्वां विना न स्थातुं शक्नोति, तथैव त्वं वरप्रदा भव।" पुनः देवीं स्तौति—"यत्र यत्र वेदाः शास्त्राणि गीतनृत्याद्युपवेदाश्च त्वया न वियुक्ताः, तत्र तत्र मे सिद्धिं ददातु।" "लक्ष्मीः, मेधा, धारा, पुष्टि, गौरी, तुष्टि, प्रभा, मती"—एताभिः अष्टाभिः रूपैः मां रक्ष, हे सरस्वति। एवं श्वेतपुष्पैः अक्षतानां च भक्त्या, वीणाजपमालाधारिणीं कमण्डलुपुस्तकधारिणीं गायत्रीं सम्पूज्य, धर्मज्ञः सायं प्रातः मौनव्रतं समाचरेत्, तदनन्तरं शान्त्या भोजनं कुर्यात्। द्विपक्षे पञ्चम्यां तु ब्रह्मनिवासिनीं देवीं तद्वद् एव सम्पूज्य, सर्पिषा सह तिलेन पायसेन सुवर्णेन च "गायत्री तुष्टा भवतु" इति प्रार्थयेत्। संध्यासमये अपि मौनं कृत्वा, मध्ये भोजनं विना, त्रयोदशमासान् एष व्रतक्रमः पालनीयः। व्रतसमाप्तौ श्वेतशाल्यन्नं भुञ्जीत, पूर्वं ब्राह्मणाय युग्मवस्त्रं भोजनं च दद्यात्। देव्यै च छत्रं, श्वेतनेत्रघण्टां, दुग्धदां गाम्, चन्दनं, वस्त्रयुग्मं, शिखरं च अर्पयेत्। तद्वद् आचार्यं गुरुं च श्रद्धया, अमत्सरभावेन वस्त्रैः, माल्यैः, गन्धानुलेपनैश्च सम्पूज्य, यः एवं सरस्वतव्रतमाचरति, स विद्वान्, धनसम्पन्नः, रक्तकण्ठरूपधारी च भवति। सरस्वत्याः प्रसादेन सः ब्रह्मलोके पूज्यते, स्त्री अपि एतद्व्रतं कृत्वा तद्भाग्यं लभते। त्रिंशत्सहस्रकल्पकालं ब्रह्मलोके वसति। यः शृणोति वा पठति वा सरस्वतव्रतं, सः अपि त्रिंशत्सहस्रकल्पं विद्याधरपुरीं वसति। एवं व्रतकथायां समाप्तायां, राजा पप्रच्छ—"ग्रहणकाले चन्द्रसूर्ययोः स्नानविधिं श्रोतुमिच्छामि, हे मन्त्रद्रव्यवित्।" तदा उवाच—"यस्य राशौ ग्रहणसंयोगः, तस्य मन्त्रैः औषधैः च स्नानविधिं प्रवक्ष्यामि। चन्द्रग्रहणसमये ब्राह्मणेन पाठ्यं श्राव्य, चत्वारः ब्राह्मणाः श्वेतमाल्यगन्धानुलेपनैः सम्पूज्याः। ग्रहणात् पूर्वं, समुद्रविधिना औषधानि चतुर्णां कलशानां सह स्थापनीयानि। हस्तिहयमार्गसन्धिषु, वल्मीकात्, सरसः, गोष्ठात्, राजद्वारपरिसरे च मृद् संगृह्य, तां क्षिपेत्। कलशेषु शुद्धं पञ्चगव्यं, मुक्ताफलानि, रोचना, पद्मशंखौ, पञ्चरत्नानि च स्थापनीयानि। स्फटिकं, श्वेतचन्दनं, तीर्थोदकं, सरषपाणि, राजदन्तकुमुदं, उशीरं, गुग्गुलुं च स्थाप्य, देवतानां आवाहनं कुर्यात्। "सर्वे समुद्राः, नद्यः, तीर्थानि, मेघाः, प्रवाहाश्च, यजमानस्य पापविनाशाय आगच्छन्तु।" "वज्रधरः आदित्यपतिः सहस्राक्ष इन्द्रः ग्रहपीडां निवारयतु।" "अग्निः सर्वदेवमुखः सप्तज्वालासमुद्यतः चन्द्रग्रहणोत्थां पीडां नाशयतु।" "यमः कर्मसाक्षी महिषारूढः चन्द्रग्रहणोत्थां पीडां मम निवारयतु।" "पिशाचनां पतिः कालाग्निसदृशः, खड्गधारी, भीषणः, पिशाचपीडां निवारयतु।" "नागपाशधारी, मकरवाहनः, आपतिः, चन्द्रग्रहणोत्थां पीडां निवारयतु।" "वायुः प्राणरूपेण लोकपालकः कृष्णमृगप्रियः चन्द्रग्रहणोत्थां पीडां निवारयतु।" "निधिपतिः खड्गशूलगदाधारी, चन्द्रग्रहणसम्भवामशौचं नाशयतु, धनं च ददातु।" "शङ्करः चन्द्रधारी धनुर्धारी वृषवाहनः चन्द्रग्रहणोत्थां पीडां नाशयतु।" "त्रैलोक्ये स्थावरजङ्गमाः सर्वे ब्रह्मविष्णुसूर्यसंयुक्ताः पापं दहन्तु।" एवं सम्पूज्य, तैः गुणयुक्तैः कलशैः ऋग्यजुःसाममन्त्रैः, श्वेतमाल्यगन्धानुलेपनैः, वरेण्यदेवताभ्यः, ब्राह्मणेभ्यश्च वस्त्रगोदानैः पूजनं कुर्यात्। तदनन्तरं तैः मन्त्रैः हस्तमुद्रासंयुक्तं वस्त्रे वा पद्मे वा पञ्चरत्नैः लिखित्वा, यजमानस्य शिरसि स्थापयेत्। ततः ग्रहणानुसारं विधिं कुर्यात्। पूर्वदिशं प्रेक्ष्य, पूजित्य प्रणम्य च वरेण्यदेवताम्, चन्द्रग्रहणस्य समाप्तौ, गवां दानं कृत्वा, शुभकर्माणि च, स्नानं कृत्वा, तत्कौशेयवस्त्रं ब्राह्मणाय दद्यात्। एवं यः ग्रहशुद्धिं स्नानेन विधिना करोति, तस्य ग्रहपीडा न भवति, न च बन्धुनाशः। सः परमां सिद्धिं प्राप्नोति, पुनर्जन्म दुर्लभं भवति। सूर्यग्रहणे तु सदा सूर्यनाम मन्त्रेण पठेत्। चन्द्रसूर्यग्रहणयोः पद्मरागरत्नं, शशिप्रभं च शोभनं रत्नं रात्रिनाथे दद्यात्। यः एषां श्रवणं वा पाठनं वा करोति, स सर्वपापैः विमुक्तः, इन्द्रलोके पूज्यते। ततः पुनः पृष्टं—"विस्मयकाले, आपद्काले वा किमाचरणीयं? किमुपायेन आपद्विनाशः? मृतशिशुविधानादिषु किमिष्टं?" इति।