कदाचित् कृतिका-योगे विशेषपूजिते तत्र यद् दत्तं, यद् हुतं, यद् जपितं वा, तद् अक्षयं स्मृतम्। तस्य कुले अक्षयता जायते, तस्य च पुण्यं तस्मिन् दिने न क्षीयते। सः अक्षतैः तण्डुलैः विष्णुना पूज्यते, तस्मात् तदक्षयमित्युच्यते। पुरुषाः स्नात्वा विष्णवे अक्षतान् ददत्येव, अक्षतान् च ब्राह्मणेभ्यो ददत्यपि, सशुद्धपिष्टकान् च यथाशक्ति। यः एवं भोजनं करोति, सः अक्षयफलम् अश्नुते। एतेषु तृतीयेषु व्रतेषु यः कश्चिद् एकमपि सम्यक् आचरति, सः सर्वेषां तृतीयव्रतानां फलम् आप्नोति। तृतीयायां जनार्दनं उपोष्य पूजयन्, सः राजसूयस्य फलम् लभते, परां गतिं च प्राप्नोति। तत्पश्चात् राजा पप्रच्छ — "हे मधुसूदन, केन व्रतेन मधुरवाक् सम्पद्यते, महद् ऐश्वर्यं च मनुष्येषु, सर्वविद्यायां च कौशलम्? एवं पतिपत्न्योः सौम्यभावः, बन्धुषु सौहार्दं, पुरुषाणां च दीर्घायुष्यम् — एतद् ब्रूहि मे माधव।" भगवान् प्रत्युवाच — "साधु पृष्टं त्वया राजन्! शृणु सरस्वत्याः व्रतं, यस्य केवलश्रवणेन अपि सा देवी तुष्यति। यः कश्चिद् भक्त्या एतत् उत्तमं व्रतम् आचरति, सः तस्य दिनस्य आरम्भे ब्राह्मणान् पूजयेत्, सन्मानं च कुर्यात्। अथवा रविवासरे, ग्रहणक्षमे, ब्राह्मणान् क्षीरपाकेन भोजयेत्, तैः च ब्राह्मणैः वेदपाठं कारयेत्।" "श्वेतवस्त्रं सुवर्णं च यथाशक्ति दत्वा, श्वेतमाल्यगन्धान् च, गायत्रीं भक्त्या पूजयेत्। एवं प्रार्थयेत् — 'यथा भगवतः ब्रह्मलोकस्थस्य पितामहस्य त्वां विना स्थितिः न स्यात्, तथा त्वं वरदा भव। सर्वे वेदाः, शास्त्राणि, गाननृत्यादिकला ये त्वया न वियुक्ताः, तानि अपि मे सिद्धिदायिन्यः सन्तु। लक्ष्मीः, मेधा, धरा, पुष्टि, गौरी, तुष्टि, प्रभा, मतिः — एतेभ्यः अष्टभ्यः रूपेभ्यः मां रक्ष, हे सरस्वति।'" "एवं वीणाजपमालाधारिणीं गायत्रीं श्वेतपुष्पैः अक्षतैः च भक्त्या पूजयित्वा, धर्मज्ञः सायं प्रातश्च मौनं कृत्वा भुञ्जीत। प्रतिपक्षे पञ्चमीदिने ब्रह्मनिवासिनीं देवीं तद्वत् पूजयेत्, सघृतं तण्डुलप्रमाणं पात्रे दत्वा, क्षीरं सुवर्णं च, 'गायत्री तुष्यतु' इति। सायंसमये मौनं कृत्वा, भोजनं न कृत्वा, त्रयोदशमासान् एषा चर्या कार्या।" "व्रतसमाप्तौ श्वेतशाल्यन्नं भुञ्जीत्, तदपूर्वं ब्राह्मणाय वस्त्रयुग्मं भोजनं च दद्यात्। देव्या अपि छत्रं श्वेतनेत्रां घंटां, दुग्धदायिनीं गावं, चन्दनं वस्त्रयुग्मं, शिखरं च दद्यात्। गुरुमपि वस्त्रैर्माल्यगन्धान् च, अमत्सरः पूजयेत्।" "यः कश्चिद् सरस्वतव्रतं एतेन विधिना आचरति, सः विद्वान् धनसम्पन्नः, रक्तकण्ठरूपधारी च भवति। सरस्वत्याः प्रसादेन सः ब्रह्मलोके पूज्यते, स्त्री अपि एतदाचरन्ती तद्रूपं लभते। तत्र त्रिंशत्सहस्रकल्पान् वसति। यः शृणोति वा पठति वा एतद्व्रतं, सः अपि विद्याराजनगर्यां त्रिंशत्सहस्रकल्पान् वसति।" पुनः राजा उवाच — "चन्द्रसूर्यग्रहणे यत् स्नानं विहितम्, तद् अहम् इच्छामि श्रोतुं, हे मन्त्रद्रव्यविधानवित्।" भगवान् प्रोवाच — "यस्य राशि ग्रहणयोगेन पीड्यते, तस्य मन्त्रैः औषधद्रव्यैः च स्नानं प्रवक्ष्यामि। चन्द्रग्रहणे प्राप्ते, ब्राह्मणं जपयित्वा, चत्वारः ब्राह्मणाः श्वेतमाल्यगन्धान् पूजयेत्। ग्रहणात् पूर्वं आगत्य, ओषधीन् चतुर्णि निर्मलकलशांश्च स्थापयेत्, यथासमुद्रविधानम्।" "हस्तिमार्गाश्वमार्गसंधिषु, वर्तिकायां, सरसि, गोष्ठे, राजद्वारसमीपे च, पृथ्वीं संगृह्य निक्षिपेत्। पात्रेषु शुद्धं पञ्चगव्यं, मुक्ताफलानि, रोचनां, पद्मशंखौ, पंचरत्नानि च स्थापयेत्। स्फटिकं, श्वेतचन्दनं, तीर्थजलं सरषपैः, राजगजदन्तं कुमुदेन सह, उशीरं गुग्गुलुं च, एते सर्वे पात्रेषु स्थाप्याः, देवताः आह्वयेत्।" "सर्वे समुद्राः, नद्यः, तीर्थानि, मेघाः, स्रोतांसि च, यजमानस्य पापविनाशाय आगच्छन्तु। स देवः वज्रधारी, आदित्येश्वरः, सहस्राक्ष इन्द्रः, ग्रहपीडां नाशयतु। अग्निः, सर्वदेवतामुखः, सप्तज्वालाश्च, चन्द्रग्रहणजां पीडां नाशयतु। यमः, कर्मसाक्षी, महिषवाहनः, मम चन्द्रग्रहणपीडां नाशयतु।" "राक्षसेश्वरः, कालाग्निसदृशः, खड्गधारी, भीषणः, राक्षसपीडां नाशयतु। नागपाशधारी, मकरवाहनः, जलाधिपः, चन्द्रग्रहणपीडां नाशयतु। वायुः, विश्वरक्षकः, कृष्णमृगप्रियः, अत्र चन्द्रग्रहणपीडां नाशयतु। कुबेरः, खड्गशक्तिगदाधारी, चन्द्रग्रहणमलनाशकः, धनं च ददातु। शंकरः, चन्द्रधारी, धनुर्धारी, वृषभवाहनः, चन्द्रग्रहणपीडां नाशयतु।" एवं भगवान् धर्मराजाय सम्यक् विधिं प्रवदन्, व्रतानां, स्नानानां, पूजानां च माहात्म्यं व्याख्यातवान्।