कश्यपः तस्याः व्रतस्य महत्त्वेन हृष्टः पुनः तस्याः समीपं आगत्य तपः अचरत्। सा कठिना, किन्तु यौवन-रूप-सम्पन्ना आसीत्। कश्यपः ताम् अभ्यर्थयन्, वरं वृणु इति, सा वरं वव्रे—इन्द्रस्य वधाय समर्थः, अतिबलसम्पन्नः पुत्रः। सा उवाच—सर्वामृत्यूनां नाशकं महात्मानं पुत्रं व्रणीये। कश्यपः तस्याः शब्दं दत्तवान्—इन्द्रघ्नं महाबलम्। अहं स्वयं तव एषं वरं दास्यामि, किन्तु तव शुभे एष कार्यः कर्तव्यः—आपस्तम्बः पुत्रयज्ञं आज आज करिष्यति। ततः अहं इन्द्रशत्रुनाशकस्य गर्भधारणाय व्यवस्था करिष्यामि। आपस्तम्बः तदा बहुधनसम्पन्नं पुत्रयज्ञं अकरोत्। सः यजनं कृत्वा 'इन्द्रस्य शत्रुः भवतु' इति सम्पूर्णं विधिना अर्पयत्। देवाः हृष्टाः अभवन्, दानवाः विरोधिनः, दानवाः तत्रत्यक्ताः अभवन्। कश्यपः ततः दित्याम् गर्भं न्यस्य पुनः ताम् उवाच—सुन्दरि, अस्य गर्भस्य रक्षणाय प्रयत्नः कर्तव्यः। शतवर्षाणि अस्मिन आश्रमे, सौम्ये, गर्भिणी स्त्री न दिनानि गणयेत्, न भोजनं कुर्यात्। सा वृक्षमूलं न गच्छेत्, न तत्र स्थित्वा तिष्ठेत्, न मुसलादिषु उपविशत्। जलं न प्रविशेत्, रिक्तगृहे न वसेत्, वल्मीकं न गच्छेत्, न तत्र स्थित्वा चिन्तितवती भवेत्। भूमिं न नखैः, न कर्षणेन, न भस्मना खन्येत्; न सततं शयिता भवेत्, न अतीव व्यायामं कुर्यात्। कुट्टन, भस्म, अस्थि, घटस्थलेषु न प्रविशेत्; जनैः न कलहं कुर्यात्, न देहदुःखं कुर्यात्। विकीर्णकेशा न तिष्ठेत्, न अशुचिः भवेत्, न उत्तरदक्षिणशिरसा शयिता भवेत्। न वस्त्रहीना, न चिन्तिता, न शीतपादः भवेत्; न अशुभवचनं वदेत्, न अतीव हास्यं कुर्यात्। सदा गुरोः सेवा कुर्यात्, शुभे निष्ठा भवेत्, सर्वौषधिसंयुक्तेन उष्णजलेन स्नानं कुर्यात्। रक्षाविधिं कृत्वा, सुसज्जिता, गृहनिष्ठा, प्रसन्नमुखी, पतिसुखे तत्परा भवेत्। तृतीयदिने च पर्वदिने च उपवासं कुर्यात्; गर्भिण्याः विशेषतः एषा आचारः। यः पुत्रः तस्याः जायते सः धर्मवान्, दीर्घायु, वृद्धिमान् भविष्यति; अन्यथा, गर्भपातः निश्चितः। अतः त्वं गर्भे सावधानता धृत्वा एतेन आचारेण आचर। शुभं भवतु। अहं गच्छामि इति पुनः उक्तवान्। सर्वभूतानां पुरतः सा तत्रैव अदृश्यता अभवत्; ततः कश्यपस्य उक्तं विधिं अनुवर्तितवती। तदा इन्द्रः, भयभीतः, दिविसद्मं त्यक्त्वा दित्याः समीपं आगच्छत्, तत्र सेवकः इव स्थित्वा ताम् उपासितवान्। सः दित्याः दोषं अन्वेष्टुम् इच्छन्, देवाधिपः विनीतः, एकाग्रः, बाह्यतः शान्तः अभवत्। दित्याः उद्देश्यं न जानन्, धर्मयुक्तः आसीत्। शतवर्षसमाप्तौ, त्रिदिनशेषे, दितिः आत्मनं सफलां मन्यन्ती, हृष्टा, विस्मिता, अपुष्टपादः, विकीर्णकेशा शयिता। दिवा दक्षिणशिरसा, निद्रया अभिभूता शयिता अभवत्। तदा शचीपतेः अवसरं लब्ध्वा, इन्द्रः प्रविष्टवान्। इन्द्रः वज्रेण तस्याः गर्भं सप्तधा विचकर्त्; ततो सप्त पुत्राः सूर्यसमानप्रभाः अभवन्। ते सप्त पुत्राः रुदन्तः गिरिशेन वारिताः; किन्तु पुनः रुदन्तः, हरिः तान् प्रत्येकं सप्तधा विभजितवान्। वृषघ्नः तान् पुनः गर्भस्थं छिन्नवान्; तेन ते एकोनचत्वारिंशत् अभवन्, तीव्रं रुदन्तः। इन्द्रः तान् निरोधयन्, 'पुनः पुनः मा रुदन्ति' इति उक्तवान्। वृषघ्नः चिन्तयन्—'किमिदं?'। सः मनसा विचारयन्—'कस्य धर्मस्य महत्त्वेन एते पुनः जीविताः?'। ध्यानात् मदनद्वादशीव्रतफलम् अवगम्य—'कृष्णपूजनात् एष फलम् प्राप्तम्; वज्रेण आपतिताः अपि न नश्यन्ति।'। 'एकः अपि गर्भस्थः बहवः जाताः, ते निश्चयेन अवध्याः; अतः ते देवाः सन्तु।'। 'यत् "मा रुदन्ति" इति उक्ते, गर्भस्थाः रुदन्ति, अतः तेषां नाम "मरुतः" भवेत्, यज्ञभाग्यं च लभन्ताम्।'। ततः देवेशं संतोष्य, दितिः पुनः उवाच—'क्षमस्व; नीतिशास्त्रं अनुगम्य एष दोषः मया कृतः।'। मरुत्संघं देवैः तुल्यं कृत्वा, अमराधिपः दितिं पुत्रैः सह दिव्यरथेन स्वर्गं निनीत्। ततः द्विज, मरुतः यज्ञभाग्यं प्राप्तवन्तः; ते असुरैः न सह मिलिताः, देवेषु प्रियाः अभवन्। एवं सूतः, त्वया मूलसृष्टिः विस्तारतः वर्णिता; अधुना द्वितीयसृष्टिं तथा तस्याः प्रत्येकस्य अधिपान् कथय। यदा पृथुः सर्वेषां राज्याभिषिक्तः अभवत्, सः भूम्याः स्वामी अभवत्; तदा चन्द्रं ओषधीनां, यज्ञानां, तपसां अधिपतिं नियुक्तवान्। हिरण्यगर्भं सूर्यं ताराग्रहद्विजवृक्षलतानां अधिपतिं कृतवान्; वरुणं जलानां, वैश्रवणं धनराज्ञां अधिपतिं कृतवान्। विष्णुं सूर्याणां, अग्निं वसूनां, दक्षं प्रजापतीनां, शक्रं मरुतां अधिपतिं नियुक्तवान्।