सर्वप्रथम, कुम्भस्य मुखे अंगुष्ठमात्रं सुवर्णपुरुषं दीर्घबाहुं चतुर्मुखं सप्तधान्यवस्त्रसंवृतं स्थापयेत्। ततः ताम्रपात्रेण अक्षतं शंखेन च मन्त्रपूर्वकं दक्षिणाभिमुखः स्थूलपुच्छं दीर्घबाहुं ब्राह्मणश्रेष्ठं एकाग्रचित्तः उत्तोल्य दद्यात्। यदि समर्थः स्यात्, श्वेतां गाम् पयस्विनीं वत्सयुक्तां रजतपादां सुवर्णमुखीं घंटायुक्तां ब्राह्मणाय नमस्कृत्य दद्यात्। एतत् सर्वं सप्तदिनानि, दशदिनानि वा, यथान्ये वदन्ति, सप्तमे सूर्ये उदिते पर्यन्तं दद्यात्। ततः अग्निवायुसंभूतं काशपुष्पसमानं मित्रावरुणपुत्रं कुम्भसम्भूतं नमस्कुर्यात्। देवेशं रत्नप्रियं विन्ध्यवृद्धिक्षयकर्तारं मेघजलविषनाशनं लङ्कावासिनं नमस्कुर्यात्। वातापिग्राहकं समुद्रशोषकं लोपामुद्रेश्वरं पुनः पुनः नमस्कुर्यात्। राजकन्यां सौभाग्ययुक्तां ऋषिपत्नीं लोपामुद्रां सुन्दरवदनां नमस्कुर्यात्; अर्घ्यं स्वीकुर्यात्। एतत् वार्षिकं कृत्वा पतनं न भवति, कर्म फलं ददाति। हवनं कृत्वा फलं न भक्षयेत्; यः अर्घ्यं विधिनाऽर्पयति, सः एषं लोकं सौन्दर्यस्वास्थ्ययुक्तं प्राप्नोति; द्वितीयेन भुवर्लोकं, तृतीयेन परमं स्वर्गं। सप्तार्घ्यदानं सप्तलोकप्राप्तये, सर्वजीवनं कृत्वा परमं ब्रह्म प्राप्नोति। यः एतद् ऋषिद्वयसम्भूतस्य अर्घ्यदानवृत्तान्तं पठति, शृणोति, चिन्तयति वा, सः विष्णोः धाम्नि अमृतगणैः पूज्यते। ततः जनार्दनं प्रोवाच—यत् ऐश्वर्यस्वास्थ्यदायकं, परत्र अक्षयपुण्यदायकं, भोगमोक्षफलप्रदं, तद् वद। देवः किल, पूर्वं देवीपृष्टः, कैलासशिखरे स्थितः पुरीविनाशकः जगन्मायां कथयामास। तद् धर्म्यम् रमणीयं च, भोगमोक्षफलप्रदं वृत्तान्तं वक्ष्यामि। शृणु, देवी, पुरुषस्त्रीणां परमं पूजनं अनन्तपुण्यदायकं। नभस्ये, वैशाखे वा, शुभमार्गादौ, शुक्लपक्षे तृतीयायां स्नानं कुर्यात्, पीतसर्षपैः। ततो गव्यः पित्तं गोमूत्रं उष्णगोमयम् दधि चन्दनं च मिलित्वा तिलकं ललाटे विधायेत्—एतत् श्रीललितायाः प्रियं, ऐश्वर्यस्वास्थ्यदायकं। शुक्लपक्षे तृतीयायां पुरुषः शुद्धवस्त्राणि धारयेत्, स्त्री स्वसंयता रक्तवस्त्राणि धारयेत्। विधवा रक्तगेरुवावस्त्राणि, कन्या श्वेतवस्त्राणि धारयेत्; ततः पञ्चगव्येन, तदनन्तरं क्षीरैः, मधुना, पुष्पसुगन्धितवारिणा च देव्या अभिषेकं कुर्यात्। श्वेतपुष्पैः, फलैः, धान्यैः, जीरकैः, तिलैः, लवणेन, गुडेन, क्षीरघृताभ्यां च पूजां कुर्यात्। श्वेताक्षतैः तिलैः च पूज्यां, द्विपक्षे पादादारभ्य सदा पूजयेत्। चरणयोः वरदां नमः, गुल्फयोः श्रीं नमः, जंघायोः अशोकां नमः, जानुयोः पार्वत्यै नमः। उरूषु मङ्गलकारीण्यै, श्रोणिषु वामदेव्यै, उदरे पद्मोदरायै, उरस्यां कामश्रियै नमः। हस्तयोः सौभाग्यदायिन्यै, बाहुषु हरप्रियायै, वदने दर्पणवसिन्यै, स्मिते प्रेमदायिन्यै नमः। नासायां गौर्यै, नेत्रयोः उत्पलायै, ललाटे तुष्ट्यै, केशेषु कात्यायन्यै, शिरसि च नमः। गौर्यै, धिष्ण्यायै, कान्त्यै, श्रीयै, रम्भायै, ललितायै, वासुदेव्यै पुनः पुनः नमः। एवं पूज्य, अग्रे केसरैः द्वादशदलपद्मं रेखायेत्, मध्ये चिह्नं कुर्यात्। पूर्वे गौर्याः, ततोऽपर्णायाः, दक्षिणे भवान्याः, ततो रुद्राण्याः स्थापयेत्। पश्चिमे सौम्यां मदनसहितां, उत्तरपश्चिमे पाटलां उग्रां, मध्ये उमा च स्थापयेत्। मध्ये शुभां धर्म्यां कुमुदां रुद्रसहितां, पद्ममध्ये ललितां, पुष्पैः, अक्षतैः, वारिणा च नमस्कृत्य विधायेत्। गीतैः शुभध्वनिभिः पूज्य, पुण्यस्त्रीणां पूजनं कुर्यात्; रक्तवस्त्रैः, रक्तमाल्यैः, लेपनैः अलङ्कृत्य, शिरसि सिंदूरं स्नानचूर्णं च दद्यात्। सिंदूरकुंकुमस्नानं श्रेष्ठम्; गुरोः पूजनं अपि यत्नेन कुर्यात्। यत्र गुरुः न पूज्यते, तत्र सर्वकर्म निरर्थकम्। नभस्ये गौर्याः नीलपद्मैः पूज्य; आश्वयुजे, कार्तिके बन्धुजीवपुष्पैः; शतपत्रे पद्मैः। मार्गशीर्षे मालतीपुष्पैः; पौषे पीतकुरण्टकैः; माघे कुन्दकुंकुमपुष्पैः; माघे सिन्दुवारेण मालत्या वा; फाल्गुने उमां पूजयेत्। चैत्रे मालतीपुष्पैः अशोकैः; वैशाखे सुगन्धिपाटलैः; ज्येष्ठे पद्ममन्दारैः; आषाढे नवान् पद्मैः; श्रावणे कदम्बमालत्या सदा पूजयेत्। गोमूत्रं, गोमयम्, क्षीरं, दधि, घृतं, कुशोदकं, बिल्वपत्रं, अर्कपुष्पं, यवः, गोशृङ्गोदकं च। क्रमशः पञ्चगव्यं बिल्वं च सेवेत्; एषा विधिः भाद्रपदादारभ्य। शुक्लपक्षे तृतीयायां भक्त्या वस्त्रैः, माल्यैः, लेपनैः पूज्य, सम्मानं कुर्यात्। पुरुषाय पीतवस्त्रं, स्त्रियै कौसुम्भवर्णवस्त्रं दद्यात्; निष्पावम्, अजाजीं, लवणं, इक्षुं, गुडं च दद्यात्। फलपुष्पं सुवर्णपद्मं च तस्यै अर्पयेत्। एवं विधिना श्रद्धया कृतं पूजनं ऐश्वर्यं, स्वास्थ्यं, पुण्यं, भोगमोक्षं च ददाति; यः शृणोति, पठति, चिन्तयति वा, सः दिव्यैः पूज्यते, परमं ब्रह्म प्राप्नोति।