राजन्, यः कश्चित् कीर्तिं कामयते, स मासे मासे ताम् आप्नोति; स च सौभाग्यसम्पन्नः, आरोग्ययुक्तः, सुन्दरः, दीर्घायुष्मान्, वस्त्राभरणालङ्कारैः समन्वितः, त्रिशतकोटिवर्षपर्यन्तं तेषां वियोगं न प्राप्नोति। यः पुनः शुभशय्याव्रतम् द्वादशवर्षाणि, अथवा सप्ताष्टवर्षाणि आचरति, सः अमरैः पूजितः श्रीकण्ठस्य गृहे त्रिसहस्रयुगपर्यन्तं वसति। स्त्री वा कन्या वा एतद् आचरति चेत्, सा अपि तद् एव फलम् आप्नोति, देवीकृपया ललिता। यः तु केवलं शृणोति, अथवा दातुं संकल्पयति, स विद्यासिद्धो भूत्वा दिव्यलोके चिरं वसति। एतद् व्रतम् पुरा मदनेन, शतधन्वना, कृतवीर्यपुत्रेण, ततः वरुणेन नन्दिना च कृतम्; तर्हि अधुना जातस्य कः फलविस्मयः? सप्त देवलोकाः—भूर्लोकः, भुवर्लोकः, स्वर्लोकः, महर्लोकः, जनलोकः, तपोलोकः, सत्यलोकश्च—एते भगवतां लोकाः कथ्यन्ते। कथं तेषां सर्वेषां क्रमशः ऐश्वर्यम्? अस्मिन्लोके कथं शुभरूपं, दीर्घायुः, सौभाग्यं, विपुलं धनं च लभ्यते, नगराधिपते? पुरा, अग्निः वायुसहितः भूमौ, इन्द्रस्याज्ञया, देवशत्रून् विनाशयितुम् उद्यतः। सहस्रशोऽसुराः दग्धाः सति, तारकः, कमलाक्षः, कालदंष्ट्रः, परावसु, विरोचनश्च युद्धात् पलायिताः। ते सर्वे सागरजलानि प्रविश्य तत्र संस्थिताः; किन्तु अग्निवायुभ्यां त उपेक्षिताः, दुर्जयत्वात्। ततः प्रभृति, देवमानुषचराचराणि पीडयन्तः, पुनः पुनः जलं प्रविशन्ति, मुनीनपि बाधन्ते। एवं पञ्चसप्तसहस्रवर्षाणि, जलदुर्गरक्षिता बलिनः, त्रैलोक्यं पीडयामासुः। आख्याय, अग्निवायू, इन्द्रेण प्रेरितौ, आज्ञापितौ—"इदानीं सागरः शोष्यताम्!"—इत्युक्तम्। "वरुणस्यायं निवासः शत्रूणां शरणं जातः; अतः युवाभ्यां अद्यैव विनाश्यताम्।" तौ उचतु:—"शम्बरारिदेव, एष धर्मविपरीतः; सागरविनाशः न युक्तः।" "महाजनसमूहः नश्येत्; अतः पुरन्दर, वयं तन्न कर्तुम् अर्हः।"—इत्युक्त्वा—"अत्रैकयोजनेऽपि कोटिशः प्राणी वसति; कथं तर्हि स विनाश्यः?"—इति। इत्युक्ते, देवराजः क्रोधात्, अग्निदग्ध इव, नेत्ररक्तः, उवाच— "अमृताः धर्माधर्मसंमिश्रं न प्राप्नुवन्ति; विशेषतः युवयोः, महात्मनोः, एवं स्यात्। वायुसहितः, ममाज्ञां अवज्ञाय, मुनिव्रतं हिंसावर्जनं च स्वीकृत्य, धर्मार्थं नालक्ष्य, रिपौ एवं कृतवान्, अग्ने। अतः, एकरूपेण, लोके मुनिरूपेण वायुसहितः अवतारं प्राप्स्यसि।" "मानुषरूपेऽपि, अगस्त्येन समुद्रं शोषयित्वा, अग्ने, दिव्यत्वं पुनराप्स्यसि।"—इत्येवमिन्द्रशापात्, तस्मिन्नेव क्षणे, तौ भूमौ पतितौ, घटाज्जातौ एकशरीरिणौ। मित्रवरुणतेजसा, स वसिष्ठस्य अनुजः जातः; अगस्त्यः, घोरतपस्वी, मुनिः पुनर्जातः। कथं स वसिष्ठस्य भ्राता जातः? कथं मित्रवरुणौ तस्य पितरौ स्मृतौ? कथं घटोद्भवः अगस्त्यस्य?—इति। पुरा, धर्मात्मजः विष्णुः, गन्धमादनगिरौ, महत्तपः अकरोत्। तस्य तपोभयात्, इन्द्रः माधवमनंगौ, अप्सरसां गणैः सहितौ, विघ्नाय प्रेषयामास। हरिः, गीतवाद्यगन्धैः, कामोपशृङ्खलैः, माधवमनंगयोः चापि, न चञ्चलितः, न विकलः। तदा, ताः कामार्ताः स्त्रियः विषण्णाः; ताः प्रमोदयितुं, नरश्रेष्ठः, स्वोरुसंभूतां स्त्रीं त्रैलोक्यजनमोहिनीं ससृजे। सा सुरानपि मोहितवती; अप्सरसां संनिधौ, हरिः सर्वेभ्यः सुरेभ्यः ताभ्यां देवश्रेष्ठाभ्यां उवाच—"एषा सामान्यतया अप्सराः; उर्वशीति लोके प्रसिद्धिं गमिष्यति।" ततश्च, उर्वशी मित्रकामिता आहूता—"मां तोषय"—इति। सा प्रत्यूचत्—"एवं भवतु"। सा गगनमार्गे गच्छन्ती, नीलोत्पललोचना, वरुणेन पृष्ठतः गृहीता; किन्तु सा वरुणं न प्रतीयाय। उवाच—"पूर्वं मया मित्रः वरितः; अद्य त्वं पतिः नासि, देव।" वरुणः—"मां मनसा स्मृत्वा गच्छ"—इति। सा गता, मित्रः—"एवं भवतु"—इत्युक्त्वा, ताम् शशाप—"गच्छ मनुष्यलोकं, सोमपुत्रसंगमे कुरु।" "यथा वेश्यास्वभावः, तथैव त्वया कृतम्; तस्मात् तेन सह संगच्छ।" ततः, मित्रवरुणौ, घटे वीर्यं न्यस्य, द्वौ महर्षी जन्माप्नुताम्। एकदा, निमिनामकः राजा स्त्रीभिः सह अक्षैः क्रीडन् आसीत्; तत्र ब्रह्मजः वसिष्ठः आगतः। न तेन पूजितः, अतः स मुनिः तम् शशाप—"अशरीरः भव।" स राजा अपि तं मुनिं शशाप। एवं परस्परशापात्, तयोः चेतांसि निर्गतानि इव; तौ ब्रह्माणं जगत्पतिं शरणं जग्मतुः। तदा ब्रह्माज्ञया, निमेः चैतन्यं नेत्रेषु प्रविष्टम्; तस्मात् प्राणिनां निमेषः विश्रान्तिः अभवत्, नारद।