श्रीः। श्रीविष्णोः उरःशय्यायां शरणं गता सा श्रीर्यावत् भूम्याः उपरि न आगता, तावत् तत्रैव साररूपेण स्थितवती। ततः तद्रसतत्त्वं ब्रह्मपुत्रस्य दक्षस्य प्राज्ञेनाकाशमुत्थापितम्। स च दक्षः तद् रसतत्त्वं पीत्वा, तत् सौन्दर्यशोभायाः मूलं जातम्। तदा परमेश्वरस्य सुतः दक्षः महाबलतेजसा समन्वितः अभवत्; यत् तु अवशिष्टं तद् भूमौ पतितम्, अष्टधा विभक्तं च। तस्मात् सप्त सौभाग्यप्रदा द्रव्याणि लोकेषु जातानि—इक्षु, रसानां राजा, कलायः, यवः, धान्यं च। तथैव विकाररूपेण—गवां क्षीरं, कुसुम्भं, कुंकुमं, अष्टमं लवणं—एतानि अष्ट सौभाग्यरूपाणि कथ्यन्ते। यद् ब्रह्मपुत्रेण योगविद्या-विशारदेन पीतम्, तत् तस्य आत्मजा जाता या सतित्या प्रसिद्धा। सा च सर्वेषां लोकानां सौम्यतया अतिक्रान्तवती, तस्मात् ललितेति कथ्यते। या त्रैलोक्ये सर्वसुन्दरी, तां धनुष्पाणिः शिवः पतिरूपेण उपयेमे। सा भगवती श्रीमयी भोगमोक्षप्रदायिनी; तां भक्त्या पूजयन् कः पुरुषः वा स्त्री वा कामान् न आप्नोति? कथं सा लोकधारिणी देवी पूजनीया, हे जनार्दन? हे जगन्नाथ, तस्याः पूजनविधिं विस्तारतः ब्रूहि। वसन्तमासे शुक्लपक्षस्य तृतीयायां प्रातःकाले तिलस्नानेन शुद्धः स्यात्। तस्मिन्नेव दिने सती देवी शुभवर्णा विश्वात्मना विवाहमन्त्रैः परिणीताऽभूत्। तस्मिन् दिने तृतीयायां देवपतिं सह तया फलधूपदीपैः नानाविधैः नैवेद्यैः च पूजयेत्। पञ्चगव्यैः सुरभिसलिलेन च स्नाप्य, गौरीं सोमशेखरेण संयुक्तां पूजयेत्। भगवत्याः पादयोः पातालाय नमः, शिवपादयोः शिवाय च; "शिवा" "जय" इति उच्चार्य, उभे गुल्फे पूजयेत्। रुद्राय "त्रिगुण" इति, जङ्घयोः "भवानी" इति, रुद्रेश्वर्यै "शिवा" इति, जानुयोः "विजया" इति, पुनः हरिकेशाय, ऊरू पूजयेत्—"वरप्रदे नमः" इति। ईशाय भगवत्याः स्फिक्, शंकराय कट्याः, कोटव्यै पार्श्वयोः, त्रिशूलधारिणे त्रिशूलाय च। मङ्गलाय उदरं, सर्वव्यापिने रुद्राय, ईशान्यै स्तनद्वयं पूजयेत्। वेदस्वरूपाय शिवाय, रुद्राण्यै कण्ठे, त्रिपुरान्तकाय सर्वेशाय, अनन्ताय हस्तद्वये। त्रिनेत्राय हराय भुजद्वयम्, कालानलप्रियाय भूषणानि सदा श्रीनिवासस्थानानि पूजयेत्; स्वाहा स्वधाय मुखे, ईश्वराय त्रिशूलधारिणे। अशोकमधुवासिन्यै ओष्ठौ श्रीदायिन्यौ पूजयेत्; स्थाणवे हराय दन्तौ, शशिमुखप्रियाय च। अर्धनारीशहराय नमः, असिताङ्ग्यै नासायै, उग्राय जगद्वन्द्याय, ललिताय भ्रूभ्यां पुनः पूजनम्। शर्वाय पुरीदाहिने, वासव्यै केशे, श्रीकण्ठनाथाय नमः, शिवस्य केशे पूजनम्; भीमोग्रसमरूपिण्यै शिरसि, सर्वव्यापिने नमः। एवं शिवं पूज्य, पुरतः सौभाग्याष्टकं स्थापयेत्—लाजाः, कुंकुमं, क्षीरं, जीरकं च। तत्रैव रसानां राजा, लवणं, अष्टविधं धन्यं च; एतत् "सौभाग्यं" दत्तं "सौभाग्याष्टक" इति कथ्यते। एतानि सर्वाणि शिवस्य पुरतः निवेद्य, रात्रौ शृङ्गोदकं भूमिकमलं च पातव्यम्। पुनः प्रभाते स्नानमन्त्रजपपूर्वकं शुचिः, ब्राह्मणदम्पती वस्त्र-माल्य-आभरणैः पूजयेत्। सौभाग्याष्टकं सुवर्णपादद्वयं च ललिता प्रीयतामिति ब्राह्मणाय दद्यात्। एवं संवत्सरपर्यन्तं प्रतिमासं तृतीयायां, सर्वसौभाग्यकामैः सततम् उचितेन भक्त्या नियमः कर्तव्यः। अथ शृणु मत्तः विशेषनियमं नैवेद्ये मन्त्रे च—चैत्रे शृङ्गोदकं, वैशाखे पुनः गोमयम्। ज्येष्ठे मन्दारपुष्पं बिल्वपत्रं शुद्धं, श्रावणे दधि, भाद्रपदे कुशोदकं। अश्वयुजे क्षीरं, कार्त्तिके दधिसर्पिषा, मार्गशीर्षे गोमूत्रं, पौषे घृतम्। माघे तिलं कृष्णं तथा पञ्चगव्यं, फाल्गुने ललिता, विजया, भद्रा, भवानी, कुमुदा, शिवा—एतानि नामानि जपेत्। वासुदेवी, गौरी, मङ्गला, कमला, सती, उमा—एतानि च; नैवेद्यकाले तेषां तुष्ट्यर्थं जपः कार्यः। मल्लिका, अशोक, पद्म, कदम्ब, नीलोत्पल, मालती, कुब्जका, करवीर, बाण, नवकुंकुमं—एतानि पुष्पाणि मासानुसारं स्मरणीयानि। सिन्धुवारः, जपापुष्पं, कुसुम्भं, मालती, शतपत्रं च। यद्यत् लभ्यते तत्तत् श्रेष्ठम्; करवीरः सर्वदा। एवं संवत्सरं सम्पूर्णं नियमानुसारं व्रतमाचरेत्। स्त्री वा भक्तः कन्या वा, शिवं भक्त्या पूज्य, व्रतसमाप्तौ सर्वोपस्करयुक्तं शय्यादानं दद्यात्। तत्र सुवर्णमयीं उमामहेश्वरप्रतिमां, वृषभं गोभिः सहितं शय्यायां स्थाप्य, ब्राह्मणाय समर्पयेत्। अन्यद्वन्द्वानि यथाशक्ति वस्त्रादिभिः, धान्य-आभरण-गवां दानैः, समृद्ध्या सत्कार्य पूजयेन्; न कदापि कृपणता न गर्वः। यः कश्चित् एतत् सौभाग्यशय्याव्रतं सम्यक् आचरति, स सर्वान् कामान् लभते, परमं पदं प्राप्नोति; एकं फलं परित्यज्य अपि, एतद्व्रतं कर्तव्यम्। इति श्रीमद्मार्कण्डेयपुराणे सौभाग्याष्टकव्रतविधानकथा समाप्ता।