एवं कूपेषु, तडागेषु, सर्वेषु पद्मवनेषु च, तथा दीक्षायाः कार्येऽपि एष एव विधिः दृष्टः। तत्र स्थलेषु स्थापनायाः, देवालयेषु च, मन्त्रभेदः विद्यते; अन्यत्र भूमौ न स्थितेषु, स्वयम्भुवाः निर्धारितं विधिं अल्पोपायिनां कृते प्रकल्पयन्ति, एकाग्निवत्, यदृच्छया, लोके कृपणत्वं वर्जयित्वा। यदा वर्षासु जलं तिष्ठति, तदा अग्निष्टोमफलम् उच्यते; शरदि तु पूर्वोक्तं फलम्; हेमन्ते शीतकाले च वाजपेयातिरात्रयोः समं फलम्। वसन्ते अश्वमेधसमं फलम् उच्यते; ग्रीष्मे तु जलं तत्र स्थितं राजसूयात् अधिकं फलम् ददाति। महान् राजन्, यः कश्चित् एतानि विशेषकर्माणि आचार्यते, अपि च शास्त्रानुशासनात् अपवित्रबुद्धिः सन्, शीघ्रं रुद्रस्य धाम प्राप्नोति, शुद्धः सन्, अनन्तकाल्पान् स्वर्गे उपभुङ्क्ते। स बहुविषये, महान्तरे च, द्विपरार्धकालं स्त्रीभिः सह, तस्य यज्ञस्य फलात् पुनः विष्णोः परमं स्थानं प्राप्नोति। ततः शौनकः सुतं पप्रच्छ—हे सूत, वृक्षारोपणस्य विधिं विस्तारतः कथय; केन विधिना बुद्धिमन्तः वृक्षारोपणं पालनं च कुर्युः? तथा मृत्युपरान्तं के विश्वाः, केन फलेन, केन कर्मणा, तद् सर्वं वक्तव्यं। सूतः प्रत्युवाच—वृक्षाणां विधिं, उद्यानभूमेः च, तडागविधिसमानं, जगदाधिपते, प्रवक्ष्यामि। तत्र याजकब्राह्मणानां समवायः, मंडपनिर्माणं, विद्वान् आचार्यस्य उपस्थितिः च, एतानि व्यवस्थितानि स्युः; ब्राह्मणाः सुवर्णेन, वस्त्रैः, गन्धैः च पूजनीयाः। वृक्षाणि सर्वैः औषधजलैः अभिषिक्तानि, पिष्टकान् सम्यक् समर्प्य, माल्यैः भूषितानि, वस्त्रैः वेष्टितानि च। सर्वेषां कर्णच्छेदनं सुवर्णसूच्याः कृते, अञ्जनं सुवर्णदण्डेन अपि योज्यं। सप्त वा अष्ट फलानि, यथाकालं शुद्धानि, प्रत्येकवृक्षाय समर्प्य, वेदीषु स्थापनीयानि। तत्र गुग्गुलु धूपः श्रेष्ठः; तानि ताम्रपात्रेषु स्थाप्य, सप्तधान्यैः सह, वस्त्रगन्धादिभिः अभ्यञ्जनं कर्तव्यम्। सर्वेषु वृक्षेषु कुम्भान् स्थाप्य, सुवर्णेन पूर्य, देवतेभ्यः होमं दातव्यम्। विशेषतः लोकपालानां, इन्द्रादिभ्यः, वृक्षेश्वराय च, विप्रैः अग्निहोत्रं कर्तव्यम्। ततः श्वेतवस्त्रवेष्टितां, सुवर्णाभरणयुक्तां, क्षीरपूरणां, कांस्यपात्रसहितां, सुवर्णशृङ्गां गौः, वृक्षमध्ये उत्तराभिमुखी विमुक्तव्या। ततः संस्कारमन्त्रैः, गीतनिनादैः, शुभगीतैः, ऋक्-यजुः-साम मन्त्रैः, वरुणमन्त्रैः च, श्रेष्ठब्रह्मणा तैः कुम्भैः वृक्षाणि स्नापनीयानि। स्नाप्य, श्वेतवस्त्रधारी यजमानः, ब्राह्मणान् गाभिः पूजयेत्, यथाशक्ति, एकाग्रचित्तः। चतुर्दिनं क्षीरयुतं भोजनं, सुवर्णसूत्रवस्त्रं, कङ्कणं, मुद्रिकां, शुद्धवस्त्रं, शय्यापात्रचर्मपादुकादीनि दातव्यानि। अग्निहोत्रं सरषपयवैः, कृष्णतिलैः, पलाशकाष्ठेन कर्तव्यम्; चतुर्थे दिने उत्सवः, पुनः दानं यथाशक्ति दातव्यम्। यद् यत् सर्वाधिकं काम्यं, तद् निस्स्पृहः दातव्यम्; आचार्याय द्विगुणं दातव्यम्; प्रणम्य विसर्जनीयः। यः एतया विधिना वृक्षोत्सवं बुद्ध्या आचरति, सर्वकामान् प्राप्नोति, अनन्तं फलम् उपभुङ्क्ते। अपि च, एकं वृक्षं स्थापयन्, त्रिंशद् इन्द्रवर्षसाहस्राणि स्वर्गे वसति। यः भूतानां रक्षणं वृक्षसमानमान्यत्वेन करोति, सः उत्तमं सिद्धिं प्राप्नोति, यत्र पुनर्जन्म दुर्लभं। यः एतत् नियमितं शृणोति वा पाठयति, स देवैः पूज्यते, ब्रह्मलोकं च प्राप्नोति। अधुना अन्यं कर्मविधिं वक्ष्यामि, यः सर्वकामफलदः, पुराणज्ञैः "सौभाग्यशयन" इति प्रसिद्धः। पुरा, यदा भूर्, भुवः, स्वः, महः लोकाः दग्धाः, सर्वभूतानां सौभाग्यं एकत्र समागतं, वैकुण्ठं गत्वा विष्णोः वक्षसि स्थितम्। दीर्घकालानन्तरं, नवसृष्टौ, यदा विश्वं अहंकारेण आवृतं, मूलतत्त्वैः, परमात्मना च पूर्णम्, तदा पद्मासनस्य (ब्रह्मणः) कृष्णस्य च स्पर्धा उत्पन्ना; तत्र अग्निवद् तीक्ष्णरूपः उत्पन्नः, हरिवक्षसः ज्वलनात् तत्त्वं अभूत्। तत् तत्त्वं विष्णोः वक्षसि शरणं गत्वा तत्रैव स्थितम्, यावत् भूम्यां प्राप्तम्। तद् तत्त्वं ब्रह्मपुत्रः दक्षः, बुद्धिमान्, आकाशे उद्यम्य, तद् पीत्वा सौन्दर्यरूपं अभवत्। दक्षे महाबलः, तेजः च उत्पन्नम्; शेषं भूमौ पतित्वा अष्टधा विभक्तम्। ततः सप्त सौभाग्यदातृणि जातानि—इक्षुः, रसराजः, माषः, यवः, धान्यं च। तथा, गोदुग्धं, कुसुम्भं, कुङ्कुमं, अष्टमं लवणं—एतानि सौभाग्यरूपाणि। यद् ब्रह्मपुत्रेण पीतम्, योगविद्या ज्ञानेन, तत् तस्य कन्या अभवत्, या 'सती' इति प्रसिद्धा। सा सर्वलोकात् सौन्दर्ये अधिका, 'ललिता' इति नाम्ना, धनुषधारिणा (शिवेन) त्रिलोकसुन्दरी पत्नीत्वं प्राप्ता। सा देवी सौभाग्यपूर्णा, भोगमोक्षदायिनी; तां भक्त्या पूजयन्, कः पुरुषः वा स्त्री वा कामं न प्राप्नुयात्? कथं सा विश्वधारिणी देवी पूज्या, हे जनार्दन? हे जगन्नाथ, तस्य पूजाविधिं विस्तारतः कथय। यदा वसन्तमासः आगच्छति, तृतीयं दिनं, प्रातः, शुक्लपक्षे, तिलैः स्नानं कर्तव्यम्। एवं शास्त्रानुसारं, विधिपूर्वकं, विविधकर्माणि, वृक्षारोपणं, सौभाग्यशयनं च, यः आचरति, सः पुण्यफलानि, स्वर्गलोकं, परमस्थानं च प्राप्तुम् अर्हति।