सर्वे कर्माणि विधिपूर्वकं समारभ्य, यजमानः प्रथमं वरुणमन्त्रैः सह सर्पिषा च समिधा च हविरार्पणं कुर्यात्। ततः सर्वतो विप्राः वरुणमन्त्रैः एव होमं विधायन्ति। ग्रहाणां विधिना यथाक्रमं बलिं समर्प्य, इन्द्राय प्रभवे, मरुद्भ्यः, लोकपालेभ्यः, विश्वकर्मणे च बलिं ददाति। ऋग्वेदपाठिनः प्राचीं दिशि पृथक् पृथक् रात्रिसूक्तं, रुद्रसूक्तं, पावमानसूक्तं, शुभसूक्तं, पुरुषसूक्तं च पठन्ति। यजुर्वेदपाठिनः दक्षिणद्वारे इन्द्रसूक्तं, रुद्रसूक्तं, सोमसूक्तं, कूष्माण्डसूक्तं, जातवेदसूक्तं, सूर्यसूक्तं च पठन्ति। वीराडसूक्तं, पुरुषसूक्तं, हिरण्यसूक्तं, रुद्रसंग्रहं, बालसूक्तं, पञ्चमृत्युसूक्तं, गायत्रीसूक्तं, ज्येष्ठसाम च सम्यक् पठन्ति। सामवेदगायका पश्चिमद्वारे वामदेवसूक्तं, बृहद्साम, रौरव, सारथंतर, गोव्रत, काण्वसूक्तं, रक्षोघ्न, वायससूक्तं च गायन्ति। अथर्ववेदपाठिनः उत्तरद्वारे उपविष्टाः मनसा शान्तिपुष्टिकानि सूक्तानि वरुणदेवतामाश्रित्य पठन्ति। अनन्तरं पूर्वदिने वा रात्रौ वा, एवमभिषेकं कृत्वा, हस्तिनां, अश्वानां, मार्गाणां, वल्मीकानां, सरसां, गोष्ठानां च संगमेभ्यः मृदं गृहित्वा चतुर्दिशं कुम्भेषु स्थापयेत्। ततः रौचनया, सिद्धार्थकैः, सुगन्धद्रव्यैः, गुग्गुलुना च, पञ्चगव्येन सह स्नानं तस्य कुर्यात्। प्रत्येकं वस्तु महावैदिकमन्त्रैः विधिनिषेधसमन्वितं संस्कारयेत्। एवं रात्रिं विधिवत् यजमानः यथोक्तकर्मणा व्यतीयात्। प्रातःशुद्धे दिने शतं गावो ब्राह्मणेभ्यो दद्यात्, अथवा अष्टषष्टिं, पञ्चाशत्, षट्त्रिंशत्, पञ्चविंशतिं वा। ततो वर्षस्य यथोचिते शुभे मुहूर्ते, शोभने प्रावेणे काले, वेदपाठैः, गान्धर्वगीतैः, नानावाद्यैः च सह, सुवर्णाभरणैः विभूषितां गाम् आप्सु प्रवेशयेत्। सामगीतेन गानं कृत्वा, तां ब्राह्मणाय दद्यात्। पञ्चरत्नैः भूषितं सुवर्णपात्रं, मकरमत्स्यादिचित्रयुक्तं, वेदवेदाङ्गविद्भिः ब्राह्मणैः धार्यमाणं गृह्णीयात्। उत्तराभिमुखीं गाम्, नद्युदकयुक्तां, दधिसंपृक्तां, अक्षतसहितां च, उदके स्थापयेत्। अथर्वमन्त्रैः तस्याः स्नानं कृत्वा, ‘मा प्रतिनन्दाः’, ‘आपो भगवन्त्यसुः’ इति पठित्वा, तां मण्डपं प्रति नेतव्या। सरसि पूजनं कृत्वा, सर्वतो बलिं दद्यात्। चत्वारः दिवसान्, हे मुने, वह्निं स्थापयेत्। चतुर्थे दिवसे मुख्यं कर्म कुर्यात्; तत्रापि यथाशक्ति दानं दातव्यं, हे राजेन्द्र, वरुणस्य तुष्ट्यर्थम्। हवनीयपात्रादीनि सम्यक् कृत्वा, तान् यजमानः समवेतविप्रेषु समं वितरति। ततः मण्डपं विभाग्य, सुवर्णपात्रं शय्यां च स्थापकाय ददाति। ततो सहस्रं ब्राह्मणान्न भोजयेत्, अथवा अष्टशतानि, वा पञ्चाशत् अथवा विंशतिं यथाशक्ति। एषा सरःकर्मणां पुराणेषु विधिः निर्दिष्टः। एवमेव कूपेषु, तडागेषु, सर्वपद्मसरोषु, अभिषेकेषु च अयं विधिः दृश्यते। देवालयादिषु भूम्यन्यत्र मन्त्रभेदः; अयं विधिः स्वयम्भुवा अल्पोपायिनां निर्दिष्टः, एकाग्निवदाचर्यः, कृपणत्वं विना। वर्षासु जलस्थितौ अग्निष्टोमफलमुक्तं; शरदि पूर्वोक्तफलम्; हेमन्तशिशिरे वाजपेयातिरात्रसमं फलं। वसन्ते अश्वमेधसमानं, ग्रीष्मे तु जलस्थितौ राजसूयात् अधिकं फलं स्यात्। एवं, महाबाहो, यः कश्चित् एतानि कर्माणि विशेषेण आचरति, परम्परया अपि अशुद्धबुद्धिः सन् शीघ्रं रुद्रलोकं प्राप्नोति, शुद्धात्मा च स्वर्गे अनन्तकल्पान् भुङ्क्ते। बहून् लोकान्, महान्तः लघूंश्च, द्वौ परार्धौ स्त्रीभिः सह, यज्ञफलात् विष्णोः परमं स्थानं पुनः प्राप्नोति। एवमुक्ते, शौनकादयः सूतम् अपृच्छन्— "वृक्षारोपणस्य सम्यग्विधानं विस्तारतः वद, केन प्रकारेण वृक्षारोपणं पालयित्वा पण्डितः वृक्षपालनं कुर्यात्। यानि च लोकाः तत्रोक्ताः, मृत्युः अनन्तरं के फलानि लभ्यन्ते, सर्वं वक्तुमर्हसि।" सुत उवाच— "वृक्षाणां कर्मविधिं वक्ष्यामि, उद्यानभूमिषु अपि तडागविधानसमानम्।" "ऋत्विजः समाहूय, मण्डपस्य निर्माणं, विद्वानाचार्यस्य उपस्थितिः, ब्राह्मणानां सुवर्णवस्त्रगन्धानुलेपनैः पूजनं च विधेयम्। सर्वौषधोदकैः वृक्षान् अभिषिञ्च्य, अपूपैः अलङ्कृत्य, माल्यैः भूषयित्वा वस्त्रैः वेष्टयेत्। सर्वेषां सुवर्णसूच्याः कर्णवेधं कुर्यात्, अञ्जनं च सुवर्णदण्डेन स्थापयेत्। सप्त वा अष्ट वा फलानि, यथाकालं शोधितानि, प्रत्येकस्य वृक्षस्य साधु स्थापनीयानि, तानि वेदिकायां संस्कार्याणि।" "गुग्गुलु धूपः श्रेष्ठः, तानि ताम्रपात्रेषु स्थाप्य, सप्तधान्यैः पूर्य, वस्त्रगन्धानुलेपनैः च अभ्यञ्जयेत्। सर्वेषु वृक्षेषु कुम्भान् स्थाप्य, तान् सुवर्णेन पूर्य, देवतेभ्यः हवं दद्यात्। विशेषतः इन्द्रादिभ्यः लोकपालेभ्यः, वृक्षेश्वराय च, द्विजातिभिः हवनं कार्यम्। ततः श्वेतवस्त्रसंवृतां, सुवर्णाभरणभूषितां, क्षीरदुग्धां, ताम्रपात्रयुतां, सुवर्णशृंगीं गाम् वृक्षमध्यात् उत्तराभिमुखीं मोचयेत्।" "ततः अभिषेकमन्त्रेण, वाद्यगीतैः, शुभगीतैः, ऋक्यजुःसाममन्त्रैः, वरुणमन्त्रैश्च, श्रेष्ठब्राह्मणः तैः कुम्भैः वृक्षान् स्नापयेत्। स्नानं कृत्वा श्वेतवस्त्रं धारयित्वा, यजमानः सर्वान् ऋत्विजः गवां दानैः, यथाशक्ति, एकचित्तः पूजयेत्। चतुर्दिनानि पयसा सह भोजनं दद्यात्, सुवर्णसूत्रवस्त्रैः, कङ्कणैः, मुद्राभिः, शुद्धवस्त्रैः, शय्योपस्करैः, पात्रैः, पादुकाभिश्च सहितम्।" एवं विधिना यः वृक्षारोपणं वा सरःकर्म वा यथाविधि आचरति, स धर्मात्मा सर्वलोकहिताय पुण्यं प्राप्नोति, स्वर्गं यशः च लभते।