चैत्रमासे शुक्लपक्षस्य द्वादश्यां यः व्रतधारी भवति, सः निर्मलां घटिकां श्वेततण्डुलैः पूर्णां स्थापयेत्। सा घटिका नानाफलैः सुशोभिता स्यात्, इक्षुदण्डेन च भूषिता, श्वेतवस्त्रयुग्मेन आच्छादिता, श्वेतचन्दनेन लेपिता च। तस्याः समीपे विविधान्नानि यथाशक्ति सुवर्णं च स्थापनीयं, तस्याः उपरि गुडपूर्णां ताम्रपात्रिकां निधायेत्। तस्य उपरि कदलीपत्रं स्थापयेत्, तस्य वामभागे यथाभिलषितं शर्करया निर्मितां रतिमूर्तिं स्थापयेत्। अनन्तरं गन्धान् धूपांश्च समर्पयेत्, गीतवाद्यादिकं च व्यवस्थितुम्; यदि तानि न स्युः, तर्हि कामकेशवयोः कथाः पठेत्। ततः कामनाम्ना हरिं पूजयेत्, सुगन्धजलैः अभिषिञ्चेत्, श्वेतपुष्पाणि, अक्षतान्, तिलांश्च मधुसूदनाय समर्पयेत्। कामाय पादौ, सौभाग्यदायिने ऊरू, स्मराय पुनः मन्मथाय च श्रोणिं पूजयेत्। विशुद्धनाभये उदरं, अनङ्गाय हरिच्छस्तलम्, पद्ममुखाय मुखं, पञ्चबाणाय भुजौ पूजयेत्। सर्वव्यापिने नमः कृत्वा, केशवस्य शीर्षं पूजयेत्। ततः प्रभाते तां घटिकां ब्राह्मणाय दद्यात्। भक्त्या ब्राह्मणान् भोजयित्वा, स्वयम् लवणरहितं भुञ्जीत, ततः नियतदानेन सह एषा मन्त्रः उच्चार्यते— "यः भगवान् जनार्दनः यथेष्टवपुर्धारी, सर्वभूतहृदयानन्दः, सः अत्र तुष्टः स्यात्।" एवं विधिना मासे मासे व्रतमाचरेत्; त्रयोदश्यां उपवासं कृत्वा, अक्षरं विष्णुं पूजयेत्। द्वादश्यां एकं फलं भुक्त्वा, भूमौ शय्यां कृत्वा शयीत; ततः त्रयोदश्यां गाव्या सह। तदा देहिनं शय्यां सर्वोपस्करयुक्तां, कामदेवस्य सुवर्णमूर्तिं, श्वेतदुग्धदायिनीं च गां दद्यात्। वस्त्राभरणैः ब्राह्मणदंपती यथाशक्ति पूजयेत्, शय्यां गन्धान् च दत्वा वदेत्— "सः तुष्टः भवतु।" अग्नौ श्वेततिलैः कामनामानि उच्चार्य हवनं कुर्यात्, तथैव गव्या आज्येन, क्षीरपायसेन च धर्मज्ञेन निर्दिष्टेन विधिना। ब्राह्मणान् अन्नेन तर्पयेत्, कदाचन कृपणता न कार्या; यथाशक्ति इक्षुदण्डान् पुष्पमालाश्च दद्यात्। एवं यः मदनद्वादशीव्रतं विधिवत् आचरति, सः सर्वपापैः विमुक्तः हरिसमत्वं लभते। अस्मिन्लोके उत्तमान् पुत्रान् सौभाग्यफलञ्च अश्नुते; स्मरः स्मर्यते चेत् सः विष्णुः एव, आनन्दरूपः महेश्वरः। सुखकामः अंगजरूपिणं भगवन्तं स्मरेत्; एतद् श्रुत्वा दितिः सर्वं सम्यक् अकरोत्। कश्यपः व्रतस्य माहात्म्येन तुष्टः, पुनः तस्यै तपः अकरोत्, या तु कठिना, सौन्दर्ययौवनसम्पन्ना च आसीत्। सः ताम् वरं वरयितुम् प्रेरयामास; सा तदा वरमवरुत— "इन्द्रसंहारकः, महाबलसम्पन्नः पुत्रः मे भवतु।" सा उवाच— "महात्मा सर्वामरसंहर्ता भवतु," कश्यपः अपि उक्तवान्— "महाबलः इन्द्रजित् पुत्रः।" "अहम् एव अत्र दास्यामि; किञ्च, एषा क्रिया कार्याऽस्तु। आज्यपास्तम्भः अद्य पुत्रकामेष्टिं करिष्यति, शुभे।" ततः अहं इन्द्रारिप्रजननाय व्यवस्था करिष्यामि।" आपस्तम्भः तदा पुत्रकामेष्टिं बहुधनैः अकरोत्। सः "इन्द्रशत्रुः भवतु" इति सम्यक् आहुतिं दत्तवान्; देवाः तुष्टाः, दानवाः द्वेष्टारः, दानवाः अपसृत्य गताः। कश्यपः तदा गर्भं दितौ स्थापयित्वा पुनः उवाच— "सुन्दरि! अस्य गर्भस्य रक्षणे प्रयत्नं कुरु।" "शतवर्षाणि अस्मिन्नेव आश्रमे, सुभगे! गर्भवती स्त्री न दिनान् गणयेत्, न च अन्नं भुञ्जीत्।" "कदाचन वृक्षमूलं न गच्छेत्, न च तत्र स्थित्वा तिष्ठेत्; मुसलादिषु न उपविशत्।" "न जलं प्रविशेत्, न रिक्तगृहे वसेत्; वल्मीकं परित्यज्य, तत्र न स्थातव्यम्, न च मनसा उद्वेगं कुर्वीत।" "नखैः भूमिं न खन्याच्, न चाङ्गाररजःभिः; न सदा शयीत, न अति व्यायामं कुर्यात्।" "तुषाङ्गाररजःस्थलास्थिपात्रेषु न प्रविशेत्; न जनैः विवादं कुर्यात्, न चाङ्गविक्षतिं।" "विस्तीर्णकेशा न तिष्ठेत्, न च कदापि अशुचिः स्यात्; न उत्तरदक्षिणाभ्यां शिरसा शयीत्।" "नावस्त्रधारिणी, न उद्विग्ना, न सिक्तपादिका; न अशुभं वदेत्, न अतिक्रन्दनशीलाऽपि।" "सदैवाचार्यसेविनी, शुभनिष्ठा, सर्वौषधोदकस्नानेन शुद्धा स्यात्।" "रक्षाविधानं कृत्वा, सुसज्जिता, गृहपूजननिरता, सदा प्रहृष्टवदना, पतिसुखे रता स्यात्।" "तृतीयदिने उत्सवदिने च उपवासं कुर्यात्; एवं स्त्री विशेषतः गर्भवती आचरितव्या।" "तस्याः पुत्रः धर्मिष्ठः दीर्घायुः, वृद्धिमान् भविष्यति; अन्यथा गर्भपातो न संशयः।" "अतः त्वं गर्भे चेष्टा विधिना सावधानता कुरु; शुभं ते अस्तु। अहं गच्छामि," इति पुनः उक्ता। साऽपि सर्वभूतानां पुरतः तत्रैव अन्तर्धानमगात्; ततः कश्यपस्य उक्तानुसारं सा आचारं कृतवती।