रविसुतः सलिलनिवासिनं विष्णुं समुपगम्य प्राञ्जलिरिदं प्रष्टुम् आरब्धवान्—“पुण्डरीकवनानि, उद्यानानि, कूपाः, तडागाः, पद्मवनानि च—एतेषु भगवन्, देवालयेषु च, विधिः कः, के च तत्र पुरोहिताः, किमाकारः वेदिकायाः स्यात्, एतान् सर्वान् विषयान् विस्तरेण मे कथय। कदा, कुत्र, केन, कस्यां दिशि, केनाचार्येण, केषां च द्रव्याणां श्रेष्ठता—एतान् सर्वान् मे यथार्थतः निवेदय।” तं तथा पृष्ट्वा, विष्णुः स्नेहपूर्वकं प्रत्युवाच—“शृणु राजन्, तडागादीनां विधिं यथापुराणेषु निरूपितम्, वेदवित्सु परम्परया श्रुतं चैतत्। शुभे शुक्लपक्षे, सूर्यस्योत्तरायणगते, ब्राह्मणैः निर्दिष्टे पुण्ये दिने, यः कर्म समारभेत। पूर्वोत्तराभिमुखे भूम्नि, तडागस्य समीपे, शुद्धां वेदिकां चतुःहस्तपरिमितां, समचतुःस्रां निर्मातव्यम्। तद्वत्, मंडपः षोडशहस्तपरिमितः, समचतुःस्रश्च; वेदिकायाः चतुर्दिशं त्रयो गर्ताः, प्रत्येकः एकहस्तविस्तृतः, निर्मेयाः। नव, सप्त, पञ्च वा गर्ताः, न अधिकाः, प्रत्येकः वितस्तिप्रमाणः; योनिः षट् सप्त वा अङ्गुलिप्रमिता। सप्त गर्ताः त्रिभिः त्रिभिः तटैः, सर्वत्रैकवर्णाः, पताकाध्वजैः शोभिताः। चतुर्दिशं मंडपद्वाराणि, अश्वत्थोदुम्बरप्लक्षवटशाखाभिः कृतानि, स्थापनीयानि। तत्र, अष्टौ शुभाचार्याः, अष्टौ द्वारपालाः, अष्टौ वेदविदः ब्राह्मणाश्च नियोज्याः। मुख्यः पुरोहितः श्रेष्ठब्राह्मणः, सर्वलक्षणसम्पन्नः, मन्त्रकुशलः, दमयुक्तः, कुलशीलसम्पन्नश्च। प्रत्येकगर्ते, जलकुम्भाः, यूपोपकरणानि, श्वेतचामरं च, विस्तीर्णे ताम्रपात्रे स्थापनीयानि। तदनन्तरं, विविधवर्णानि हविपात्राणि प्रत्येकदेवतायै सज्जयेत्, आचार्यः विचिन्त्य भूमौ स्थापयेत्। यूपः त्रिहस्तप्रमाणः, लवणवृक्षसमुत्पन्नः, यजमानस्य प्रमाणात् वा, ऐश्वर्यार्थिना स्थापनीयः। पञ्चविंशतिः ऋत्विजः सुवर्णाभरणैः भूषिताः, सुवर्णकुण्डलाङ्गदवलययुक्ताः स्युः। तद्वत्, मुद्राः, यज्ञोपवीतानि, विविधवस्त्राणि च धारयन्तु; आचार्यः समं पूजयेत्, पुनः स्वप्रियं शय्याद्यपि दद्यात्। आरम्भे सुवर्णकच्छपः, मकरश्च, रौप्यमत्स्यः, दुन्दुभिः, ताम्रकर्कटकः, मण्डूकः, लोहगृध्रः च सम्पाद्याः, नृपते। श्वेतमाल्यवसनधारिणः, श्वेतगन्धानुलेपनयुक्ताः, वेदविद्भिः सर्वौषधजलैः स्नापनीयाः। यजमानः स्वपत्नीपुत्रपौत्रैः सह पश्चिमद्वारमुपेत्य यज्ञमण्डपे प्रविशेत्। ततः मङ्गलध्वनिभिः, दुन्दुभिनिःस्वनैश्च, तत्त्ववित् पञ्चवर्णमण्डलं शीघ्रं निर्माति। अनन्तरं षोडशारचक्रं, पद्ममध्यं, चतुर्मुखं, चतुःस्रं, मध्ये सुन्दरं वृत्तं च निर्मीयते। तस्योपरि वेदिकायाः, ग्रहान्, लोकपालांश्च, सर्वदिशं मन्त्रानुसारं स्थापयेत्। मध्ये कच्छपादीन् वरुणमन्त्रेण, ब्रह्माणं, शिवं, विष्णुं च विद्वान् स्थापयेत्। विनायकं, पद्मजां अम्बिकां च, सर्वलोकशान्त्यै भूतगणांश्च स्थापयेत्। एवं पुष्पैः, नैवेद्यैः, फलैश्च सम्यगभिषिच्य, जलपूर्णकुम्भान् वस्त्रैः परिवेष्टयेत्। सर्वतो द्वारपालान् पुष्पगन्धानुलेपनैः भूषयित्वा, आचार्यः तान् जपायाज्ञाप्य, पूजयेत्। ऋग्वेदपाठिनः पूर्वदिशि, यजुर्वेदपाठिनः दक्षिणे, सामवेदपाठिनः पश्चिमे, अथर्ववेदपाठिनः उत्तरदिशि स्थापयेत्। यजमानः दक्षिणतो मुखं कृत्वा, उत्तराभिमुखः उपविशेत्; शुद्धान् पुनः यजनायाज्ञापयेत्। मन्त्रपाठिनः उत्तमान् स्थितुमाज्ञाप्य, तान् सर्वान् अग्निं च मन्त्रवित् प्रोक्षयेत्। वरुणमन्त्रैः हविर्द्रव्यं, घृतं, समिधं च समर्पयेत्; ततः ऋत्विजः सर्वत्र वरुणमन्त्रैः आहुतीः दद्युः। नियमानुसारं ग्रहाणां, इन्द्रस्य, मरुतां, लोकपालानां, विश्वकर्मणश्च आहुतीः समर्पयेत्। ऋग्वेदपाठिनः पृथग् रात्रिसुक्तं, रुद्रसुक्तं, पावमानीं, शंयुवं, पुरुषसूक्तं च पूर्वदिशि जपेयुः। दक्षिणे यजुर्वेदपाठिनः इन्द्रसुक्तं, रुद्रसुक्तं, सोमसुक्तं, कुश्माण्डसुक्तं, जातवेदसुक्तं, सूर्यसुक्तं च पठेयुः। विराड्, पुरुष, हिरण्य, रुद्रगण, बाल, पञ्चमृत्यु, गायत्री, ज्येष्ठसाम च पठेयुः। पश्चिमद्वारे सामगाः—वामदेव, बृहद्, रौरव, सारथंतर, गोव्रत, कान्व, रक्षोघ्न, वायससाम च गायन्तु, राजन्। उत्तरदिशि अथर्ववेदपाठिनः, वरुणदेवतायां, शान्तिपुष्टिसम्बन्धीनि सूक्तानि मानसैः जपेयुः। पूर्वदिने, रात्रौ वा, एवमभिषेकं कृत्वा, गजारोहमार्गवर्त्माम्बुजकूपगोशालासंयोगेभ्यः मृदं संगृह्य, चतुर्दिशं कुम्भेषु स्थापयेत्। रोचना, सिद्धार्थ, गन्धद्रव्य, गुग्गुलु, पञ्चगव्यैः स्नानं तस्य कारयेत्। प्रत्येकं वस्तुं महामन्त्रैः विधिपूर्वकं संस्कारयेत्; एवं रात्रिं नियतेन विधिना यजमानः समापयेत्।