तदा धर्मज्ञा दिति कश्यपात् चतुश्चत्वारिंशद् मरुतः समुत्पादयत्, ये सर्वे अमृतप्रियाः आसन्। कथं दितेः पुत्राः, मरुतः, देवप्रियाः, जाताः? तथा कथं ते, देवद्वेषिणः अपि सन्तः, परममित्रत्वं देवैः प्राप्तवन्तः? पुरा देवासुरयुद्धे, यदा हरिः देवांश्च तेषां पुत्रपौत्रैः सह अपहृतवान्, तदा ते दुःखिताः भूत्वा भूमौ परमं क्षेत्रं प्राप्तवन्तः। स्यमन्तपञ्चके पुण्ये क्षेत्रे, सरस्वत्याः शुभे तटे, दिति पतिसंयुक्ता तपस्यायां प्रवृत्ता। तदा दैत्यजननी दिति, दृढव्रता, ऋषिरूपधारिणी, फलाहारा सन्ती चन्द्रायनादि कठोरं तपः अकरोत्। शताधिकवर्षाणि, वृद्ध्या दुःखेन च पीडिता, सा तपसा दग्धा, वसिष्ठादीन् प्रश्नं पप्रच्छ। "वदन्तु, भगवन्तः, पुत्रशोकनाशकं व्रतम् यदिह परत्र च शुभफलदं भवति।" वसिष्ठः अन्ये च प्रत्युवाचुः—"मदनद्वादशीव्रतम्, यस्य प्रभावेन पुत्रशोकात् विमुक्तिः स्यात्।" ततः श्रोतुमिच्छन्ति—"हे सूत! मदनद्वादशीव्रतं कथय, येन दितिः पुनः चतुश्चत्वारिंशद् पुत्रान् प्राप्तवती।" यद् पूर्वं वसिष्ठादिभिः दितये उक्तं, तत् उत्तमं व्रतम्, विस्तरेण शृणु। चैत्रमासे शुक्लपक्षे द्वादश्यां, व्रतधारी निर्मलपात्रं श्वेतशालिसंपूर्णं स्थापयेत्। तत् पात्रं विविधफलैः अलङ्कृतं, इक्षुदण्डेन आच्छादितं, श्वेतवस्त्रद्वयेन च छन्नं, श्वेतचन्दनलेपनं च कुर्यात्। तत्र विविधान्नानि, यथाशक्ति सुवर्णं, तदुपरि ताम्रपात्रे गुडं स्थापयेत्। तस्योपरि कदलीपत्रं स्थापयेत्, तस्य वामभागे इच्छया शर्करया रत्याः प्रतिमां स्थापयेत्। ततः गन्धधूपं दद्यात्, संगीतवाद्यं च आयोजयेत्; यदि तद् नास्ति, तदा कामकेशवयोः कथां पठेत्। हरिं कामनाम्ना पूजयेत्, सुगन्धितवारेण स्नापयेत्, श्वेतपुष्पाणि, अक्षतान्, तिलान् मधुसूदनाय समर्पयेत्। कामाय पादौ पूजयेत्, सौभाग्यदाय thigh, स्मराय पुनः मनमथाय कटिं पूजयेत्। विशुद्धपेटाय उदरं, अनङ्गाय हरिच्छं पूजयेत्; पद्ममुखाय मुखं, पञ्चबाणाय भुजौ पूजयेत्। सर्वव्यापिने नमः, केशवस्य शिरः पूजयेत्। ततः प्रभाते तद् पात्रं ब्राह्मणाय समर्पयेत्। भक्त्या ब्राह्मणान् भोजयेत्, स्वयं लवणरहितं खादेत्; ततः विधिप्रदानं कुर्यात्, इमं मन्त्रं जपन्—"भगवान् जनार्दनः, यः इच्छया रूपं धारयति, स सर्वभूतहृदयानन्दः, स अत्र तुष्टो भवतु।" एवं मासे मासे व्रतं पालनं कुर्यात्; त्रयोदश्यां उपवास्य, अक्षरं विष्णुं पूजयेत्। द्वादश्यां एकफलं खत्वा, भूमौ शयनं कुर्यात्; ततः मासस्य त्रयोदश्यां, गोसहितः, देहहीनाय शय्यां सर्वसामग्रीयुक्तां दद्यात्, सुवर्णकामप्रतिमां श्वेतदुग्धगां च दद्यात्। वस्त्राभरणैः ब्राह्मणदम्पत्यौ यथाशक्ति पूजयेत्; शय्यां, गन्धं, अन्यानि दद्यात्, "स तुष्टो भवतु" इति वदन्। श्वेततिलैः अग्निहोत्रं कुर्यात्, कामनामानि जपन्; गोदुग्धघृतैः, क्षीरपाकैः धर्मज्ञेन यथाविधि। ब्राह्मणान् अन्नं दद्यात्, कृपणता वर्जयेत्; यथाशक्ति इक्षुदण्डानि, पुष्पमालाः च दद्यात्। यः मदनद्वादशीव्रतं विधिवत् करोति, स सर्वपापात् विमुक्तः, हरिसमानत्वं प्राप्नोति। अस्मिन् लोके उत्तमपुत्रान्, शुभफलं च भुङ्क्ते; स्मरः, स्मृतः, विष्णुः, आनन्दसारः, महेश्वरः। सुखकामः अंगजेश्वरं कामरूपं स्मरेत्; इति श्रुत्वा दितिः सर्वाणि कर्माणि सम्यक् अकरोत्। ततः कश्यपः, व्रतस्य महात्म्यं दृष्ट्वा, तुष्टः, पुनः तस्यै तपः अकरोत्, या कठिना अपि सौन्दर्ययौवनसम्पन्ना। स ताम् वरं वरयितुम् प्रेरयामास; सा तदा वरम् अचिन्तयत्—"इन्द्रघ्नं पुत्रं महाबलम् इच्छामि।" "महात्मानं सर्वामृतविनाशकं वरये" इति; कश्यपः उक्तवान्—"महाबलः इन्द्रघ्नः।" "अहं स्वयं दास्यामि; किं तु कर्तव्यं अस्ति, शुभे। आपस्तम्बः आज पुत्रयज्ञं करिष्यति, धर्मज्ञे।" ततः अहं इन्द्रशत्रुविनाशकस्य गर्भसंस्कारं करिष्यामि। आपस्तम्बः तदा पुत्रयज्ञं विपुलधनैः अकरोत्। "इन्द्रशत्रुः भवतु" इति सम्यक् अयजत्; देवाः हृष्टाः, दानवाः विरक्ता, असुराः प्रतिकूलाः अभवन्। कश्यपः तदा गर्भं दित्याः अरोपयत्, पुनः तां उवाच—"सुन्दरी, गर्भस्य पालनाय प्रयत्नं कुर्यात्।" "शतवर्षं अस्मिन् आश्रमे, सुन्दरी, गर्भवती न दिनान् गणयेत्, न खाद्यं भुञ्जीत्।" "कदाचित् वृक्षमूलं न गच्छेत्, न तत्र स्थातुम्, न मुसलादि उपकरणे उपविशेत्।" "जलं न प्रविशेत्, रिक्तगृहं न वसेत्; वल्मीके न स्थातुम्, न तत्र वसेत्, न मनसि चिन्ता कुर्यात्।" एवं दितिः धर्मनिष्ठा, व्रतपालनाय दृढा, पुत्रप्राप्त्यर्थं मदनद्वादशीव्रतं यथाविधि अकरोत्; तस्य प्रभावात्, कश्यपस्य अनुग्रहात्, सा चतुश्चत्वारिंशद् मरुतः, देवानां प्रियान्, समुत्पादयत्।