एवं कदा चित् नारदः, विनयपूर्वकं गर्वरहितः, कामनाशनं स्वाङ्गभङ्गकर्तारं हरं कैलासशिखरे उपविष्टं पप्रच्छ। स नारदः प्रणम्य जगदीश्वरं, ब्रह्मा-विष्णु-इन्द्र-नेत्रं, सौभाग्य-आरोग्य-सौन्दर्य-दीर्घायु-श्री-समृद्धिसंपन्नं, इदं प्रश्नम् अकृत्—"भगवन्, कथं पुरुषः तव वा विष्णोः भक्तो भवति? अथवा स्त्री, यद्यपि विधवा, सर्वगुण-सौभाग्ययुक्ता, क्रमशः मोक्षं प्राप्नोति? भगवन्, तत्र कोऽपि व्रतं संप्रदाय वक्तुम् अर्हसि।" शिवः तं नारदं प्रहर्षेण सम्बोधितवान्—"सर्वलोकहिताय त्वया उत्तमः प्रश्नः कृतः। शान्त्यर्थं यः व्रतः अत्र श्रूयते, तं शृणु नारद।" "नक्षत्रपुरुषाख्यं व्रतं, नारायणस्वरूपं, चरणाद्युत्तमभागपर्यन्तं, विष्णुनामस्मरणेन क्रमशः कर्तव्यम्। चैत्रमासे प्रविश्य, ब्राह्मणं पाठनाय नियुक्त्य, वासुदेवप्रतिमां नक्षत्रारम्भे पूजयेत्।" "मूले विष्वधरं चरणे, गुल्फावनन्तं गुल्फे, रोहिण्यां वरदं जानु, अश्विकुमारयोः जानु, पूर्वोत्तराषाढयोः उरू 'नमः शिवाय' इति पूजयेत्; पूर्वोत्तरफाल्गुन्योः कटिं 'नमः पञ्चशराय' इति पूजयेत्।" "शार्ङ्गधरविष्णवे कटिं पूजयेत्; कृतिका तथा भाद्रपदयोः पार्श्वयोः केशिनिषूदनाय नमः। रेवत्यां दामोदराय पार्श्वयोः पूजयेत्; अनुराधायां माधवाय उरः पूजयेत्।" "धनिष्ठायां पृष्ठं पापकोटिनाशनं पूजयेत्; विशाखायां शङ्खचक्रखड्गगदाधराय बाहू पूजयेत्। हस्ते मधुसूदनाय हस्तौ; पुनर्वसौ सामगाय अंगुल्यग्राणि पूजयेत्।" "सर्पनक्षत्रे मत्स्यरूपस्य नखानि, कूर्मपादौ पूजनीयानि; ज्येष्ठे हरिग्रीवः पूज्यः। कर्णयोः वराहाय नमः; श्रोत्रे जनार्दनं पूजयेत्। पुष्ये राक्षसवधाय मुखं पूजयेत्; नरसिंहाय नमः।" "वामनाय पुनः पुनः नमः; स्वातौ दन्ताग्राणि पूजयेत्। हरिमुखं, भृगुप्रियं, वरुणे पूजयेत्। रामाय नमः; मघायां रघुकुलानन्दाय नासिका पूजयेत्। मृगशीर्षे नेत्रे पूजयेत्; रामाय चञ्चलाक्षाय नमः।" "बुद्धाय शान्ताय नमः; चित्रायां ललाटं पूजयेत्, मुरार्याः पूज्यतमम्। भरण्यां शिरः विष्णवे पूजयेत्; विश्वेश्वराय, कल्किरूपाय नमः।" "आर्द्रायां पुरुषोत्तमस्य केशं पूजयेत्; हरये नमः। उपवासदिवसेषु, नक्षत्रे, द्विजश्रेष्ठः भक्त्या पूजयेत्।" "व्रतसमाप्तौ, सर्वगुणयुक्ताय, सामगाय स्वरूपवाचाचरणयुक्ताय, सुवर्णमयं, विस्तीर्णं, दीर्घबाहुं, मुक्ताफल-चन्द्रकान्त-हीरक-शोभितं दातव्यम्।" "पूर्णकलशस्थं हरिप्रतिमां, वस्त्र-गोशय्या-उपकरणादिभिः सहितं, द्विजश्रेष्ठाय दातव्यम्।" "यदस्ति, यद्दीयते, सर्वं द्विजाय स्वहिताय दातव्यम्। हिरण्यगर्भ-अच्युत-रुद्रस्वरूप, सर्वकामान् पूरय।" "पुरुषोत्तमं लक्ष्म्या सह सुवर्णशय्यां, मन्त्रजपेन, ग्रन्थिहीनां, दोषरहितां दातव्यम्।" "यथा विष्णुभक्तानां कदाचित् अनिष्टं न भवति, तथा केशवसौन्दर्य-आरोग्य-पराभक्तिः लभ्यते।" "यथा जनार्दनस्य शय्या लक्ष्म्याविहीनं न भवति, तथा मम शय्या, जन्मजन्मनि, कृष्ण, तव कृपया न रिक्ता भवतु।" "एवं वस्त्र-माल्य-गन्धादि दत्त्वा, नक्षत्रपुरुषवेदिनं ब्राह्मणं विसर्जयेत्।" "सर्वनक्षत्रेषु उपवासं कृत्वा, तैल-लवणं, स्वशक्त्या अन्नं, वित्तविषये कपटशून्यः भुञ्जीत।" "एवं विधिना नक्षत्रपुरुषं पूज्य, सर्वकामान् प्राप्नोति, विष्णोर्लोके सम्मानितः भवति।" "यत् पापं, ब्रह्महत्यादि, अत्र वा अन्यत्र, स्वयम् वा पितृभिः कृतम्, तत् सर्वं नाशयति।" "यः व्रतं श्रुणोति वा पठति वा भक्त्या, स पुरुषश्रेष्ठः तदाचरेत्; कलिदोषं नाशयति, मुरारिगुणफलं सर्वं ददाति।" "यदि कश्चित् उपवासं न शक्नोति, तस्य अभिलषितस्य फलस्यार्थम्, अभ्यासाभावात् वा व्याधिना वा, किम् उत्तमं व्रतं कर्तव्यम्?" "उपवासं न शक्नुवताम्, रात्रौ भोजनं अत्र व्रते अनुमतम्; एवं अपि, महान् अक्षयः पुण्यः लभ्यते।" "एष आदित्यशयनव्रताख्यः, शङ्करपूजासहितः, पुराणविद्भिः निश्चितनक्षत्रेषु उक्तः।" "यदा सप्तमी तिथिः हस्ते, सूर्यदिवसः वा, सूर्यगतेः वा, सा तिथि सर्वकामार्थं सर्वत्र शुभा।" "उमा-महेश्वरौ सूर्यनामभिः पूजयेत्; शिवलिङ्गे सूर्यपूजां विधिवत् कुर्यात्।" "उमापति-रव्योः भेदः कदाचित् नास्ति; अतः श्रेष्ठमुनये, शम्भुं गृहे पूजयेत्।" "हस्ते सूर्याय नमः; पादे अर्काय; चित्रायां गुल्फप्रदेशे; स्वातौ जानुयुग्मे, पुरुषोत्तमाय; विशाखायां जानुयुग्मे, धात्रे।" "अनुराधायां सहस्रभानौ उरू पूजयेत्; ज्येष्ठायां अनङ्गाय गुप्तप्रदेशे; इन्द्र-सोमयोः कटीप्रदेशे।" "पूर्वोत्तराषाढयोः तवष्ट्रे नाभौ, सप्ततरङ्गमाय; श्रवणे तीक्ष्णांशवे उदरे; धनिष्ठायां विकर्तनाय पृष्ठे।" "जलाधिपनक्षत्रे नेत्रप्रदेशे तमोनाशाय पूजयेत्; पूर्वोत्तरभाद्रपदयोः चण्डकराय बाहू पूजयेत्।" "हस्ते सामगाय पूजयेत्; रेवत्यां नखानि; अश्विन्यां सप्ताश्वरथधारिणे नमः।" एवं नारदस्य प्रश्नानुसारं शिवः विधिवत् नक्षत्रपुरुषव्रतस्य विधानं, फलप्रदं, पापनाशनं, सर्वलोकहितं, भक्तिपरायणं विस्तारपूर्वकं सम्यक् उपदिष्टवान्।