यत्र भगवān् महेश्वरः अग्निलिङ्गमध्ये स्थितः धर्मार्थकाममोक्षार्थं, विशेषेण आग्नेयविभागसम्बन्धे, दिव्यं वचनं प्रवृत्तवान्, तत्र कल्पान्ते ब्रह्मणा स्वयम् उद्घोषितं लिङ्गपुराणं नाम विद्यते। यस्य एकादशसहस्रश्लोकाः तिलगोदाय सह फाल्गुनमासे दत्त्वा, शिवसमत्वं प्राप्नोति। पुनः महावराहस्य महिम्नि विष्णुना पृथिव्यै यद् उक्तं, तद् वाराहपुराणं इति प्रसिद्धम्। मनुकल्पसम्बन्धे तत्र चतुर्विंशतिसहस्रश्लोकाः कथिताः। मधुमासे पौर्णमास्यां सुवर्णगरुडं तिलगोदाय सह गृहस्थब्राह्मणाय दत्त्वा, वराहकृपया वैष्णवस्थानं अवाप्नोति। यत्र शैवधर्माणां, षण्मुखस्य कल्पे, तत्पुरुषस्य कर्मणां वर्णनं च, कथायाः शोभायुक्तं, तद् स्कन्दपुराणं इति प्रख्यातम्। अस्य एकोन्याशीतिसहस्रश्लोकाधिकं संख्यायाः, मानवेषु प्रसिद्धम्। मीनराशौ सूर्ये प्रविष्टे सुवर्णशूलसहितं दत्त्वा, शैवपदं लभते। त्रिविक्रमस्य महिम्नि चतुर्मुखेन धर्मार्थकामयोः विवेचनं कृतं, तद् वामनपुराणं नाम। दशसहस्रश्लोकयुक्तं कूर्मकल्पानुगतं शुभं पुराणं, शरद्विषुवे दत्त्वा, वैष्णवपदं प्राप्नोति। यत्र जनार्दनः कूर्मरूपे पाताळे धर्मार्थकाममोक्षस्य महिमानं कथितवान्, तद् इन्द्रद्युम्नसम्बन्धे, शक्रस्य सन्निधौ ऋषिभ्यः, लक्ष्मीकल्पानुगतं, अष्टादशसहस्रश्लोकयुक्तं। उत्तरायणसंक्रान्तौ सुवर्णकूर्मसहितं दत्त्वा, सहस्रगोदानस्य फलम् अवाप्नोति। कल्पारम्भे जनार्दनः मत्स्यरूपे वेदकर्मार्थं मनवे नरसिंहकथां व्याख्यातवान्। सप्तकल्पकथां महर्षिभ्यः निवेद्य, तत् मत्स्यपुराणं नाम, चतुर्दशसहस्रश्लोकयुक्तम्। विषुवे सुवर्णमत्स्यं गोसहितं दत्त्वा, सर्वभूमिदानफलम् लभते। गरुडकल्पे कृष्णेन गरुडस्य ब्रह्माण्डोत्पत्तिसम्बन्धे यद् उपदिष्टं, तत्र गरुडकथाः वर्णिताः। अष्टादशसहस्रश्लोकभागः सुवर्णहंससहितः पठ्यते; तत् दत्त्वा, परमसिद्धिम् प्राप्य शिवलोकं लभते। ब्रह्मा ब्रह्माण्डस्य महिम्नि पुनः उक्तवान्, ब्रह्माण्डपुराणं द्वादशसहस्रद्विशत् श्लोकयुक्तम्। भविष्यत्कल्पविस्तरः तत्र श्रूयते, ब्रह्मणा उद्घोषितम्। अस्य पाठकाले ऊर्णावस्त्रसहितं दत्त्वा, सहस्रराजसूयफलम्, सुवर्णगोदाय सह, ब्रह्मलोकफलम् लभते। एषः चत्वारिंशल्लक्षश्लोकात्मकः ग्रन्थः व्यासेन अद्भुतमहर्षिणा रचितः, मम पितामहः पितरः च मया च तुभ्यं सम्प्रेषितः। लोकहितार्थं परमर्षिणा संक्षेपेण उपन्यस्तः; देवेषु तु शतकोटिश्लोकपर्यन्तः अस्ति। अधुनाः अहं संसारस्थापितानि विभागानि वर्णयामि। पद्मपुराणे यत्र नरसिंहकथा वर्णिता, तद् नरसिंहपुराणं अष्टादशसहस्रश्लोकयुक्तम्। नन्दायाः महिम्नि कार्त्तिकेयेन यद् वर्णितम्, तद् नन्दीपुराणं इति मनुष्येषु प्रसिद्धम्। साम्बसम्बन्धे यत्र कथा निर्दिष्टा, तद् साम्बपुराणं ऋषिभिः उद्घोषितम्। ज्ञानी प्राचीनकल्पस्य पुराणानि जानन्ति; पुराणानां क्रमः सौम्यः, यशस्वी, दीर्घायुष्करः च। तत्र आदित्यनाम अपि उल्लिखितम्। यद् पुराणं अष्टादशभ्यः पृथक् निर्दिष्टम्, तद् एतेभ्यः उत्पन्नम् इति विद्यात्। पञ्चलक्षणानि पुराणेषु स्मृतानि—कथा, सृष्टि, प्रलय, वंश, मन्वन्तराणि, वंश्यकृत्याणि—एतानि पञ्च चिन्हानि। ब्रह्मा, विष्णु, सूर्य, रुद्र, जगत्, प्रलय, दानमहिम्नि पञ्चविधे पुराणे वर्णितम्। धर्मार्थकाममोक्षाः सर्वत्र पुराणेषु निर्दिष्टाः, तेषां विपरीतफलानि अपि। सात्त्विकपुराणेषु हरिमहिमा प्रधाना; राजसपुराणेषु ब्रह्ममाहात्म्यं प्रमुखम्। तथा अग्निमहिमा, तामसपुराणेषु शिवमहिमा; मिश्रपुराणेषु सरस्वतीपितृमहिमा वर्ण्यते। अष्टादशपुराणानि रचयित्वा सत्यवतीपुत्रः समग्रं भारताख्यानं निर्मितवान्, शतसहस्रश्लोकैः विस्तारितम्, वेदार्थसमन्वितम्। वाल्मीकिना ब्रह्मणा च रामस्य परमाख्यानं, विस्तारतः शतकोटिपर्यन्तम्। नारदाय समाहितम्, पुनः वाल्मीकये, वाल्मीकिना लोकाय धर्मकामार्थोपायत्वेन, पञ्चपञ्चाशत्सहस्रश्लोकानि इति मानवेषु प्रसिद्धम्। ज्ञानी प्राचीनकल्पस्य पुराणानि जानन्ति; पुराणानां क्रमः पुण्यः, यशस्वी, आयुष्करः च। यः पठति वा शृणोति वा, सः परमपदं प्राप्नोति। एषः शुद्धः, यशो निधिः, पितृभिः अतीव प्रियः, देवेषु अमृततुल्यः; नित्यम् एषः मानवपापानि अपाकरोति। अधुनाः अहं पूर्णरूपेण दानव्रतोपवासधर्मान्, यथा मत्स्ये निर्दिष्टम्, उद्घोषयामि। नारदमहादेवयोः संवादे, यथावत् धर्मकामार्थसिद्धये, तत् कथयिष्यामि।