कौशाम्ब्यां निवसन् विवक्षुः नगरं त्यक्त्वा स्थित्वा अष्ट पुत्रान् वीर्यशालीन् महाबलान् च लभते। तस्य ज्येष्ठः पुत्रः भूः, यः चित्ररथः इति प्रसिद्धः; चित्ररथात् शुचिद्रवः, शुचिद्रवात् वृष्णिमान् उत्पन्नः। वृष्णिमानतः सुषेणः, तत्र शुचिः राजा भवति; सुषेणात् सुनीथः नाम्ना राजा प्रादुर्भवति। सुनीथराज्ञः पुत्रः नृचक्शुः, यः महाकीर्तिः इति विख्यातः; नृचक्शोः पुत्रः सुखीवलः। सुखीवलस्य पुत्रः भविष्यन् राजा परिष्णवः, परिष्णवस्य पुत्रः सुतपा नाम राजा। तस्य उत्तराधिकारीः मेधावी, निसंशयं; मेधाविनः पुत्रः पुरञ्जयः। तस्य पुत्रः उर्वा, यः क्रूरात्मा; तस्मात् तिग्मात्मा, तिग्मात्मनः बृहद्रथः, बृहद्रथात् वसुदामः। वसुदामात् शतानिकः, ततः उदयनः; उदयनात् राजा वहीनरः। वहीनरस्य पुत्रः दण्डपाणिः; दण्डपाणेः निरमित्रः, निरमित्रात् क्षेमकः। इह प्राचीनैः ऋषिभिः गीयते वंशश्लोकः— ब्राह्मणक्षत्रियवंशस्य आदिः दिव्यैः ऋषिभिः पूजितः, तस्य समाप्तिः कलियुगे क्षेमकनरेन्द्रे भविष्यति। एवं पौरवाणां वंशः यथार्थरूपेण अत्र कीर्तितः, पाण्डुपुत्रस्य महात्मनः अर्जुनस्य वंशः सहितः। ततः शौनकः सूतम् उवाच— हे सूत, द्विजातीनां पूजार्हानां तान् अग्नीन् क्रमशः कथय, तेषां वंशं च। तत्र अभिमानी नाम अग्निः स्मृतः, स्वायम्भुवन्तरे; स ब्रह्मणः मानसः पुत्रः, यस्मात् स्वाहा अपत्यम् अजनयत्। पावकः, पवमानः, शुचिः च अग्नयः स्मृताः; पवमानः दारुणोत्पन्नः अग्निः, विद्युत् अग्निः पावकस्य पुत्रः। शुचिः सूर्याग्निः स्मृतः, स्थावराः अपि शुचिः इति कथ्यन्ते; पवमानात् जातः अग्निः हव्यवाहः इति प्रसिद्धः। पावकः सहारक्षः सहितः, शुचिः यस्य मुखं हव्यवाहः; देवेषु हव्यवाहः प्रथमः अग्निः, ब्रह्मणः पुत्रः। सहारक्षः देवेषु गण्यते; एते त्रयोऽग्नयः, तेषां पुत्रपौत्राः चत्वारिंशत्। तेषां नामानि पृथक् विवक्ष्यामि; पवनः लौकिकः अग्निः, प्रथमः ब्रह्मणः अपि। ब्रह्मौदनाग्निः तस्य पुत्रः, भरतः इति प्रसिद्धः; वैश्वानरः, हविर्वाहकः, होमं वहन् मृतः। तस्य मृत्युः अनन्तरम् अथर्वणः उत्पन्नः, पद्मसरोवरात् मथितः; अथर्वा लौकिकः अग्निः, दक्षिणाग्निः इति प्रसिद्धः। भृगवः अथर्वा उत्पन्नः, अङ्गिराः अथर्वणः इति स्मृतः; तस्य अग्निः अलौकिकः, दक्षिणाग्निः अपि। पवमानः दारुणोत्पन्नः अग्निः, स गृह्याग्निः, ब्रह्मणः प्रथमः अग्निः। ततः सभ्यः अवसथ्यः च, सम्शत्यस्य द्वौ पुत्रौ; तदनन्तरं हव्यवाहनः षोडश नद्यः इच्छन्, अग्निः अहवनीयः द्विजातिभिः अभिमानी इति स्मृतः। कावेरी, कृष्णवेणी, नर्मदा, यमुना, गोदावरी, वितस्ता, चन्द्रभागा, इरावती, विपाशा, कौशिकी, शतद्रुः, सरयू, सीता, मानस्विनी, हरदिनी, पवना च। षोडशरूपेण विभक्तः, पृथक् तासु यज्ञस्थानानि इच्छन् विचरति। तानि यज्ञस्थानानि स्वनाम्ना स्थापितानि, तत्र धिष्णवः उत्पन्नाः; तेषां यज्ञस्थाने जन्मात् धिष्णवः इति स्मृताः। एवं नद्यः पुत्राः यज्ञस्थाने प्रविष्टाः; तान् उपभोज्यः स्थापनीयः च, प्रवाहणः, अग्नीध्रः, अन्ये धिष्णवः तत्र स्थापिताः। यज्ञारम्भे यथास्थानं विचरन्, तान् अग्नीन् क्रमशः शृणु, ये अनिर्वचनीयाः अनीयमानाः च। वसूनां अग्निः, दीप्तः अग्निः, द्वितीयः उत्तरयज्ञस्थाने; अग्निपुत्रः अधिपः, अष्टौ, द्विजातिभिः सेविताः। पर्जन्यः पवमानः च द्वितीयः; स न दृश्यते। पावकः नाम अग्निः, उष्णः, संगृहीतः, उत्तरदिशि स्थितः इति कथ्यते। हविर्भुज् अग्निः, शुद्धः न, शामित्रः इति प्रसिद्धः; स विशेषः। शतधामा, शुद्धघृतदीप्तः, तीव्राधिपत्यं धारयति। ब्रह्मज्योतिः, पृथ्वीक्षेत्रः, ब्रह्मणि स्थितः इति कथ्यते। अजैकपादेन उपास्यः शालामुखः, यस्मात् स उत्पन्नः। अनिर्वचनीयः अहिर्बुध्न्यः, बहिः दक्षिणान्ते; तस्य पुत्राः। सर्वे द्विजातिभिः उपास्याः, यथास्मृतम्। अधुना आठ स्थापनीयाः अग्नयः वक्ष्यामि; होतुः पुत्रः, यज्ञकुशाग्निः, हविर्वाहकः। प्रशंसनीयः अग्निः, प्रचेता, द्वितीयः, सहायः; अग्निपुत्रः विश्ववेदः, ब्रह्मणः पाठकः इति प्रसिद्धः। जलस्य उत्पत्तिः स्वाम्भः स्मृतः, सेतु नाम्ना; धिष्ण्याग्नयः तत्र उत्पन्नाः, सोमेन द्विजातिभिः पूज्यन्ते। ततः पावकः नाम अग्निः, सत्पुरुषैः संयुक्तः इति कथ्यते, अवभृथः इति ज्ञेयः; स वरुणेन सह पूज्यते। अग्निपुत्रः हृदयस्थः, उदरे स्थितः, मनुष्याणां पाचनाय; अग्निमय उदरः सदा विदारितः अग्निः इति स्मृतः। परस्परसंयोगात् उत्पन्नः अग्निः, इह प्राणिनः दहति; अग्निपुत्रः क्रोधयुक्तः, संवर्तकः इति तीव्रः स्मृतः। एवं महर्षिभिः कीर्तितः पौरवाणां वंशः, अग्नीनां च उत्पत्तिः, तेषां विविधा रूपाणि, तेषां पूजार्हत्वं, तेषां पुत्रपौत्राणां विस्तारः च, यथाक्रमं सम्यक् कथितम्।