धूम्रवर्णा या धूमिनीति ख्यातायां कन्यायाम् अजमीढः प्रविवेश; सा शतस्य पुत्राणां ज्येष्ठं धूमवर्णं ऋक्षं नाम सुषुवे। ऋक्षात् संवरणः अभवत्; संवरणात् कुरुः उत्पन्नः। स कुरुः प्रयागं तीर्त्वा कुरुक्षेत्रं प्रतिष्ठापयामास। महाबलवान् कुरुः बहून् वर्षाणि तत्र भूमिं कृषन् अवसत्; तस्य कृषतः इन्द्रः भयात् तस्मै वरं दत्तवान्। तदेव कुरुक्षेत्रं पुण्यं रमणीयं च ख्यातम्; तस्य वंशोऽपि कुरु नाम्ना कौर्वः इति प्रसिद्धः। कुरोः प्रियाः पुत्राः आसन् सुदन्वा, जाह्नुः, तेजस्वी परीक्षित्, प्रजना च रिपुं जयति। सुदन्वनः पुत्रः च्यवनः, मुनिषु श्रेष्ठः; च्यवनस्य पुत्रः धर्मार्थतत्त्ववित् राजा कृमिः। ऋक्षसम्भवः च्यवनस्य एव पुत्रः कृमिः, महातपाः; तस्य पुत्रः इन्द्रसमबलः, वीर्यवान् विबुः अभवत्। ततः चैद्योपरिकरः नाम्ना वसूनाम् अभिधेयः, दिवि निवसन्, उत्पन्नः; तस्मात् चैद्योपरिकरात् गिरिका नाम कन्या, या सप्तपुत्रसम्भवा। तेषां सप्तानां मध्ये बृहद्रथः, रथिनां श्रेष्ठः, मगधाधिपः ख्यातः; प्रत्यक्ष्रवा, कुशः, चतुर्थः हरिवाहनः, पञ्चमः यजुः, षष्ठः मत्स्यः, सप्तमः काली च। बृहद्रथस्य पुत्रः कुशाग्रः नाम्ना विश्रुतः; कुशाग्रस्य पुत्रः वृषभः महाबलवान्; वृषभस्य पुत्रः पुण्यवान् धर्मात्मा राजा अभवत्। पुण्यवानः पुत्रः पुण्यः, स सत्यधृति नाम राजा; तस्य पुत्रः धनुः, तस्मात् सर्वः। सर्वस्य पुत्रः सम्भवः, तस्मात् बृहद्रथः राजा; स बृहद्रथः द्विधा जातः, जरया संयोजितः। जरया संयोजितत्वात् सः जरासंधः इति प्रसिद्धः; जरासंधः महाबलवान् सर्वान् क्षत्रियान् विजित्य स्थितः। तस्य पुत्रः सहदेवः, यशस्वी महाबलवान्; सहदेवस्य पुत्रः सोमवित्, तपस्वी महात्मा। सोमवित्संताने मागधा नाम्ना प्रसिद्धाः; जाह्नोः पुत्रः सुरथः, भूमिपालः। सुरथस्य पुत्रः वीर्यवान् राजा विदुरथः; विदुरथस्य पुत्रः सर्वभौमः। सर्वभौमात् जयत्सेनः, तस्य पुत्रः रुचिरः; रुचिरात् भूमः, तस्मात् त्वरितायुश्च। आयुषः पुत्रः अक्रोधनः, तस्मात् देवतिथिः; देवतिथेः पुत्रः दक्षः, दक्षात् भीमसेनः, तस्य पुत्रः दिलीपः। दिलीपस्य पुत्रः प्रतिपः, तस्य त्रयः पुत्राः स्मृताः—देवापिः, शान्तनुः, बाह्लिकः। बाह्लिकस्य सप्त वाहीकाधिपाः पुत्राः; देवापिः जनैः परित्यक्तः तपस्वी बभूव। किं कारणं सः नराधिपः जनैः परित्यक्तः? किं दोषं तस्य राजपुत्रस्य जनाः उक्तवन्तः? सः कुष्ठरोगेण पीडितः, तेन जनाः तं न समादृतवन्तः। हे ब्राह्मणश्रेष्ठ! क्षत्रियकुलस्य देवतानां च यद्भविष्यति तत् कथयामि; शान्तनुचरितं शृणु। शान्तनुः राजा अभवत्, विद्वान् महान् भिषग्वरः च; तस्मिन्नेव भिषजि एष श्लोकः स्मृतः—"यं यं हस्तेन स्पृशति वृद्धं वा रोगिणं वा, सः पुनः तरुणः भवति"; अतः सः शान्तनुः इति ख्यातः। एषा शान्तनोः गुणः लोकेषु प्रशस्यते। ततः शान्तनुः पत्नीं इच्छन् जाह्नवीं वव्रे। तया देवव्रतः नाम पुत्रः जातः; कलीनाम्नी दशिन्यां विचित्रवीर्यः पुत्रः जातः। शान्तनवे प्रियः पुत्रः, निर्मलमनाः पापरहितः, कृष्णद्वैपायनः नाम, विचित्रवीर्यस्य क्षेत्रे जातः। सः धृतराष्ट्रं, पाण्डुं, विदुरं च उत्पादितवान्; धृतराष्ट्रस्य गांधार्यां शतं पुत्राः अभवन्। तेषां मध्ये दुर्योधनः अग्रगण्यः, सर्वक्षत्रियाधिपः; पाण्डोः पत्न्यौ मद्री कुंती च। पाण्डवेभ्यः दिव्येनैव पञ्च पुत्राः जाताः—युधिष्ठिरः धर्मात्, भीमसेनः वातात्, धनञ्जयः इन्द्रात्, इन्द्रसमबलः; नकुलः सहदेवश्च अश्विभ्यां मद्र्यां जातौ। एतेभ्यः पाण्डवेभ्यः द्रौपद्यां पुत्राः अभवन्; द्रौपद्यां युधिष्ठिरात् प्रातिविन्ध्यः, भीमसेनात् श्रुतसेनः, धनञ्जयात् श्रुतकीर्तिः, सहदेवात् श्रुतकर्मा, नकुलात् शतानिकः च। द्रौपद्याः पुत्राः एवम् प्रसिद्धाः। तेषां विनापि षट् अन्ये महारथाः पाण्डुपुत्राणां पुत्राः। भीमसेनात् हिडिम्बायां घटोत्कचः पुत्रः जातः; भीमात् काश्यां बलधरसुतायां सर्वगः पुत्रः। मद्र्यां सहदेवात् सुहोत्रः जातः; नकुलात् चेदिराजकन्यायां करेणुमत्यां निरमित्रः। अर्जुनात् सुभद्रायां अभिमन्युः वीरः जातः; युधिष्ठिरात् देवक्यां यौधेयः पुत्रः। अभिमन्योः पुत्रः परीक्षित्, रिपुनगरविजयी; परीक्षितः पुत्रः जनमेजयः धर्मात्मा। सः जनमेजयः वाजसनेयकं ब्राह्मणं पुरोहितं स्थापयामास; किन्तु तं वाजसनेयकं महर्षिः वैशम्पायनः शप्तवान्। एवं पुण्यश्लोकानां कुरुवंशस्य महदाख्यानं संक्षिप्य कथितम्।