यदा यजमानः पुत्रलाभं न प्राप्तवान्, तदा सः पुत्रार्थं मरुत्सोमयागं अकरोत्। तस्य यागस्य प्रभावेन मरुतः तेन सन्तुष्टाः अभवन्, मरुत्सोमयागद्वारा ते भरद्वाजं भरताय पुत्रार्थं आनयन्। भरद्वाजः, बृहस्पतेः स्वयम्भूः पुत्रः, अंगिरसवंशस्य उत्तराधिकारी, मरुतैः भरताय समर्पितः। भरतः भरद्वाजं पुत्ररूपेण प्राप्त्वा उवाच—‘आदौ मम हितार्थं त्वं दत्तः, अद्य त्वया अहं पूर्णः अभवम्।’ पूर्वं पुत्रजन्म व्यर्थम् अभवत्, अतः भरद्वाजः राजा ‘वितथः’ इति प्रसिद्धः अभवत्। तस्माद् भरद्वाजात् भूमौ ब्राह्मणाः क्षत्रियाश्च उत्पन्नाः, द्व्यामुष्यायणाः इति द्विविधाः वंशाः प्रसिद्धाः। वितथस्य जन्मानन्तरं भरतः स्वर्गं गतः, भरद्वाजः अपि पुत्रं अभिषिच्य स्वर्गं गतः। वितथस्य उत्तराधिकारी भूवमन्न्युः महाकीर्तिः अभवत्, तस्य चत्वारः पुत्राः भूवमन्न्यवः महात्मनः इव अभवन्। बृहत्क्षत्रः महाशौर्ययुक्तः, नरः, गार्गः महाबलः; संकृतिः नरस्य पुत्रः, तस्य पुत्रः कीर्तिमान् अभवत्। गुरुधीः रन्तिदेवः च, उभौ स्मरणीयौ, गार्गस्य पुत्रः शिबिः विद्वान् उत्तराधिकारी अभवत्। एतेभ्यः शैब्याः गार्गाः च स्मृताः, द्विजाः क्षत्रियधर्मयुक्ताः; आहार्यस्य पुत्रः उरुक्षवः बुद्धिमान् अपि जातः। तस्य पत्नी विशालायाः त्रयः पुत्राः अभवन्—त्र्युषणः, पुष्करिः, कवीः च। एते उरुक्षवाः सर्वे ब्राह्मणत्वं प्राप्ताः, काव्येषु एते त्रयः महर्षयः अग्रगण्याः कथ्यन्ते। गार्गाः, संकृतयः, काव्याः द्विजाः क्षत्रियधर्मयुक्ताः; संगृहीता अंगिरसः दक्षः च, बृहत्क्षत्रस्य भूमिः च। बृहत्क्षत्रस्य उत्तराधिकारी ‘हस्तिन्’ नाम्ना अभवत्; तेन ‘गजसाह्वया’ इति नगरी प्रथमं स्थापिता। हस्तिनः त्रीणि प्रसिद्धानि पुत्राणि—अजमीढः, द्विमीढः, पुरुमीढः च। अजमीढस्य तिस्रः पत्न्यः अभवन्, सर्वाः कुरुवंशसम्भूताः—नीलिनी, धूमिनी, केशिनी च। ताभ्यः सः दिव्यगुणयुक्तान् पुत्रान् उत्पादितवान्; तपस्याः अन्ते महात्मा धर्मिष्ठः वृद्धः अभवत्। भरद्वाजस्य कृपया तेषां विस्तारं शृणु—केशिन्यां अजमीढस्य पुत्रः कण्वः अभवत्। तस्य पुत्रः मेधातिथिः; तस्मात् काण्वायनब्राह्मणाः अभवन्। अजमीढस्य पुत्रः बृहदनः भूमिन्यां जातः। बृहदनात् बृहन्तः, बृहन्तात् बृहन्मनाः, बृहन्मनसः पुत्रः बृहद्धनुः अभवत्। बृहद्धनुः पुत्रः बृहदिषुः, तस्य पुत्रः जयद्रथः। जयद्रथस्य पुत्रः अश्वजित्, अश्वजितस्य पुत्रः सेनजित्। सेनजितस्य चत्वारः पुत्राः जगति प्रसिद्धाः—रुचिराश्वः, काव्यः, राजा दृढरथः, वत्सः अपि अवर्तकः। राजा वत्सः परिवत्सकानां पूर्वजः अभवत्। रुचिराश्वस्य उत्तराधिकारी पृथुसेनः महाकीर्तिः अभवत्। पृथुसेनस्य पुत्रः पौरुः, पौरुतः निपः। निपस्य शतं पुत्राः अभवन्, सर्वे महाशक्तियुक्ताः। ते सर्वे निपा इति प्रसिद्धाः; तेषु कीर्तिवर्धनः कुलस्य प्रवर्तकः अभवत्। काव्यस्य पुत्रः समरः अभवत्; तेन सह सदेश्टः समरः च। समरस्य द्वौ पुत्रौ—पारसंपः, सदश्वः; तस्मात् त्रयः अभवन्। तस्य सर्वे पुत्राः सर्वगुणसम्पन्नाः भूमौ प्रसिद्धाः। पारस्य पुत्रः पृथुः, पृथोः पुत्रः सुक्रतः। सुक्रतस्य पुत्रः विभ्राजः सर्वगुणयुक्तः। विभ्राजस्य उत्तराधिकारी अनुहुः महाबलः अभवत्। सः शुकस्य जामाता कृत्व्याः पतिः च महाकीर्तिः अभवत्। अनुहुः उत्तराधिकारी राजा ब्रह्मदत्तः अभवत्। तस्य पुत्रः युगदत्तः, विष्वक्सेनः महाकीर्तिः; विभ्राजः पुनः पुण्यकर्मणा अत्र जातः। विष्वक्सेनस्य पुत्रः उदक्सेनः, उदक्सेनस्य पुत्रः भल्लातः, तस्य पुत्रः जनमेजयः। तस्मिन्नेव निमित्ते सर्वे निपाः उग्रायुधेन विनष्टाः। उग्रायुधः कस्य पुत्रः, केन वंशे जातः इति कथ्यते? कस्य हेतोः तेन सर्वे राजानः विनष्टाः? उग्रायुधः सूर्यवंशसम्भूतः वराश्रममुनिवासे अष्टसहस्रवर्षाणि तपः कृतवान्। राज्यप्राप्त्यर्थं सः राज्ञः आक्रम्य, समवायेन विविधं भाषमाणः, उभयपक्षयोः वधं कृतवान्। आगतान् वधमानः उवाच—‘मम वचनं शरणागतपरिपालनार्थं न ग्राह्यं, अतः अहं भवतः शापयामि।’ यदि मया कृतं तपः किञ्चित् फलदायकम् अस्ति, तदा यमः सर्वान् नयतु; ततः करुणावशात् तान् यमस्य समीपं निनीत। अतिविशालया करुणया सः जनमेजयम् उवाच—‘एते वीराः इदानीं गताः, त्वं मम हेतोः तान् रक्षितुम् अर्हसि।’ ‘हे पापिनः दुष्टाचारिणः, यूयं तस्य दासाः भविष्यथ।’ इति उक्तः राजा यमेन दीर्घकालं युद्धम् अकरोत्। भीषणनरकव्याधिभिः पीडितः उग्रायुधः तान् यमेन सह बलात् विजित्य, तान् ऋषये दत्तवान्; सः घटना अद्भुतं अभवत्।