धनुःकुलस्य प्रमुखाः पुत्राः द्विमूर्धा, शकुनिः, शङ्कुशिरोधरः, अयोमुखः, शम्बरः, कपिश इति चाभवन्। तेषां पश्चात् मारिचिः, मेघवान्, इरा, गर्भशिराः, विद्रावनः, केतुः, केतुवीर्यः, शतह्रदः चासन्। तत्रैव इन्द्रजित्, सप्तजित्, वज्रनाभः, एकचक्रः, महाबाहुः, वज्राक्षः, तारकः च दानवानां मध्ये प्रसिद्धाः। असिलोमा, पुलोमा, बिन्दुर्बाणः महाऽसुरः, स्वरभानुः, वृषपर्वा च धनुःकुलस्य श्रेष्ठपुत्राः स्मृताः। स्वरभानोः कन्या प्रभा नाम्ना जाता, पुलोमानः कन्या शचीति प्रसिद्धा। उपदानवी, मंदोदरी, कुहू च मयस्य भार्याः अभवन्। वृषपर्वणः कन्याः शर्मिष्ठा, सुन्दरी, चन्द्रा च, तथा वैश्वानरस्य पुलोमा कालका चाभवताम्। एताभ्यः मारिचेन सहयोगे, महाशक्तिसम्पन्नाः षष्टिसहस्राणि दानवानां जातानि। मारिचेन पूर्वं पौलोमा कालकेयाश्चोत्पादिताः, ये देवेभ्यः अभेद्याः हिरण्यपुरे निवसन्ति स्म। चतुर्मुखात् वरान् प्राप्य, ते युद्धे निहताः; विप्रचित्तिना सैंहिकेयाः सिम्हिकायाम् उत्पादिताः। हिरण्यकशिपोः त्रयोदश भ्रातृपुत्राः आसन्—व्यंसः, कल्पः, नलः, वातापिः, इल्वलः, नमुचिः, श्वसृपः, अजनः, नरकः, कालनाभः, सरमाणः च। कालवीयाः धनुःवंशस्य वृद्धिकराः, संह्रादस्य दैत्यस्य पुत्राः निवातकवचाः अभवन्। ते सर्वदेवगन्धर्वसर्पराक्षसैरभेद्याः, अर्जुनेन युद्धे निहताः, भर्गस्य शरणं गत्वा। मारिचस्य बीजेन ताम्रा षड् कन्याः अजायत—शुकी, श्येनी, भासी, सुग्रीवी, गृध्रिका, शुचिः। शुकी धर्मेण शुककाकान् अजायत, श्येनी श्येनान्, भासी गृध्रान्, कुररी अपि स्वजातिं प्रसूतवती। गृध्री गृध्रान् कपोतांश्च, पारावत्या पारावतान् अन्यांश्च विहगान्, हंसी हंसान् बकान् क्रौञ्चांश्च, प्लवा जलचरपक्षिणः प्रसूतवती। सुग्रीवी अजावश्वान् मेंषान् उष्ट्रान् गर्दभांश्च अजायत। एवं ताम्रायाः वंशः कथितः, विनतायाः वंशं शृणु। विनतायाः गर्भात् पक्षिराजः गरुडः, पतत्रिस्रेष्ठः अरुणश्च जातौ, सौदामिनी नाम्ना दिव्यकन्या अपि जाता। अरुणस्य पुत्रौ सम्पातिजटायू, सम्पातेः पुत्रः बभ्रुः, शीघ्रगश्च प्रसिद्धः। जटायोः पुत्रौ कर्णिकारः शतगामी च, सारसः, रज्जुवालः, भेरुण्डश्च। एतेषां पक्षिणां वंशजाः अपारसङ्ख्यकाः अभवन्। सुरसा प्राचीनकाले सहस्रं सर्पाणां प्रसूतवती। कद्रूः, पुण्यश्लोके, सहस्रशिरसः सहस्रं सर्पान् अजायत, तेषां मध्ये षड्विंशतिः प्रमुखाः स्मृताः। तत्र शेषः, वासुकिः, कर्कोटकः, शङ्खः, ऐरावतः, कंबलः, धनञ्जयः, महानीलः, पद्मः, अश्वतरः, तक्षकः च। एलापत्रः, महापद्मः, धृतराष्ट्रः, बलाहकः, शङ्खपालः, महाशङ्खः, पुष्पदंष्ट्रः, शुभाननः च। शङ्कुरोमा, बहुलः, वामनः, पाणिनिः, कपिलः, दुर्मुखः, पतञ्जलिः अपि तेषां मध्ये। तेषां पुत्रपौत्राः अनन्ताः अभवन्; बहवः तु जनमेजयस्य सर्पसत्रे दग्धाः। सा कोपेन नामभिः युक्तान् असुरगणान् अपि अजायत, तेषां बहून् भीमसेनः नाशयामास। एवं सुरभिः धर्मनिष्ठा ऋषेः कश्यपस्य रुद्रगणान्, गावः महिषांश्च प्रसूतवती। ऋषिः ऋषिगणान्, अप्सरसां गणांश्च अपि उत्पादितवान्। अरिष्टया बहवः किन्नरगन्धर्वाः जाताः। इरा सर्वाणि तृणवनलतादीन् प्रसूतवती, विश्वा कोटिशः यक्षराक्षसान् अजायत। ततः दिति धर्मज्ञा कश्यपात् नवचत्वारिंशत् मरुतः जनयामास, ये देवानां प्रियतमा अभवन्। इदानीं कथ्यते—कथं दित्याः पुत्राः, मरुतः, देवानां प्रियतमाः जाताः? कथं ते देवानां प्रतिद्वन्दिनः सन्तः परममित्रत्वं प्राप्नुवन्? पुरा सुरासुरयुद्धे, यदा हरिः देवान् पुत्रपौत्रैः सह हृतवान्, ते दुःखेन संतप्ताः भूयः पृथिव्यां परमं स्थानं गच्छन्ति स्म। स्यात् स्यात् पञ्चकस्य पुण्ये क्षेत्रे, सरस्वत्याः शुभे तटे, सा पतिसेवायाम्, कठोरं तपः आस्थाय, चन्द्रायणादि व्रतानि चकार। शताधिकं वर्षशतम्, जरया शोकश्च पीडिता, सा तपसा दग्धा, वसिष्ठादीन् पृष्टवती— "ब्रूत मम, भगवन्तः, पुत्रशोकनाशनं व्रतम्, यत् अस्मिन्नेव लोके परत्र च सौभाग्यफलप्रदम्।" वसिष्ठादयः प्रत्युवाचुः—"मदनद्वादशी नाम व्रतमस्ति, येन पुत्रशोकात् विमुक्तिः स्यात्।" सूत, वयं तस्य मदनद्वादशीव्रतस्य कथा श्रोतुमिच्छामः, येन दित्याः नवचत्वारिंशत् पुत्राः पुनः प्राप्ताः। यत् पूर्वं वसिष्ठादिभिः दित्यै कथितं श्रेष्ठं व्रतम्, तत् विस्तारतः मया इदानीं शृणुत।