ऋष्यशृङ्गस्य प्रसादेन चतुरङ्गस्य वंशवृद्धये पुत्रः उत्पन्नः, तं पृथुलाक्षं स्मरन्ति। पृथुलाक्षस्य पुत्रः चम्पः अभवत्; तस्य नगरी चम्पा, या पूर्वं मालिनीति प्रसिद्धा आसीत्। पूर्णभद्रस्य प्रसादेन तस्य पुत्रः हर्यङ्गः अभवत्; विभाण्डकात् यज्ञे पुत्रः वारणः, शत्रुवारण इति अपि प्रसिद्धः। सः मन्त्रैः उत्तमं वाहनं भूमौ अवतरयत्; हर्यङ्गस्य उत्तराधिकारी भद्ररथः अभवत्। ततो भद्ररथस्य पुत्रः बृहत्कर्मा मनुष्येश्वरः अभवत्; तस्य पुत्रः बृहद्भानुः, तस्मात् महात्मा उत्पन्नः। बृहद्भानुः राजा पुत्रं जयद्रथं जनयामास; तस्मात् राजा बृहद्रथः अभवत्। बृहद्रथात् विश्वजित् तथा जनमेजयः अभवत्; तस्य उत्तराधिकारी अङ्गः, तस्मात् राजा कर्णः अभवत्। कर्णस्य पुत्रौ वृषसेनः पृथुसेनश्च; अङ्गस्य एते सर्वे पुत्राः, यथाक्रमं विस्तारतः मया उक्ताः। अधुनाऽपि पूरुं शृणु, द्विजश्रेष्ठ। कथं कर्णः सारथिपुत्रः, कथं च अङ्गपुत्रः? एतद् श्रोतुम् इच्छामः, यतः त्वं अतीव निपुणः। बृहद्भानु-पुत्रः राजा बृहन्मना अभवत्; तस्य द्वे पत्न्यौ शिबिराजस्य कन्ये, यशोदेवी तथा सत्येति। तयोः वंशं मम वचनेन शृणु। यशोदेवी जयद्रथं राजानं जनयामास, सत्याः बृहन्मनाः पत्न्या विख्यातः पुत्रः विजयः अभवत्। विजयस्य पुत्रः बृहत्पुत्रः; तस्य पुत्रः बृहद्रथः; बृहद्रथस्य पुत्रः सत्यकर्मा महात्मा। सत्यकर्मणः पुत्रः अधिरथः, सारथिरिति प्रसिद्धः; सः कर्णं स्वीकृतवान्, अतः कर्णः सारथिपुत्रः। कर्णस्य सम्बन्धे सर्वं यथावत् उक्तम्। पूरोः पुत्रः वीर्यवान् राजा जनमेजयः अभवत्; तस्य पुत्रः प्राचीत्वतः, यः पूर्वदिग् निर्मितवान्। प्राचीत्वतस्य पुत्रः मनस्युः; मनस्योः पुत्रः राजा पीतायुधः। तस्य उत्तराधिकारी राजा धुन्धुः; धुन्धोः पुत्रः बहुविधः, तस्य पुत्रः सम्पातिः। सम्पातेः पुत्रः रम्हवर्चाः; तस्य पुत्रः भद्राश्वः। भद्राश्वः धृतया, अप्सरसां मातृभिः, दश पुत्रान् अलभत्। एते दश पुत्राः–औचेयुः, हृषेयुः, कक्षेयुः, सनेयुकः, धृतेयुः, विनेयुः, स्थलयुः, धर्मेयुः, सम्नतेयुः, पुण्येयुः–उच्चैओर्ज्वला तक्षकपुत्रस्य पत्नी तस्य पुत्राः इति कथ्यन्ते। तस्याः पुत्रः अन्तिनरः राजा अभवत्; अन्तिनरः मनस्विन्या सह उत्तमपुत्रान् अलभत्। तेषु अमूर्तरयस् वीरः, त्रिवणः धर्मात्मा, गौरी तृतीय कन्या, शुभा मन्धातुः माता अभवत्। इलिनस्य कन्या शुभदा अभवत्, या पुत्रान् ब्राह्मणवाक्यपरायणान् तथा वीर्यवन्तः अलभत्। उपादानवी इलिनात् चारः पुत्रान् अलभत्–ऋष्यन्तः, दुष्यन्तः, प्रवीरः, अनधः। दुष्यन्तात् सार्वभौमः समितिंजयः उत्पन्नः; शकुन्तलायाः पुत्रः भरतः, यस्य नाम्ना भारताः प्रसिद्धाः। दुष्यन्तस्य पुत्रे विषये, शरीरहीनः शब्दः अभवत्–"माता भाण्डः, पिता बीजदाता; यस्मात् पुत्रः जातः, सः तस्य एव।" "पुत्रं स्वीकुरु, दुष्यन्त; शकुन्तलां न अवमानय। पुत्रः पितरं, बीजं वपनं, यमलोकात् नेतुं समर्थः। त्वं अस्य जनकः; शकुन्तला सत्यम् उक्तवती।" पूर्वं भरतस्य पुत्राः नष्टाः, मातृक्रोधेन महाविनाशः अभवत्। ततः मरुतः अनयन्, बृहस्पतेः पुत्रं भरताय पुत्रार्थं स्थानान्तरितवन्तः। कथं भरद्वाजः महातेजाः मरुतैः भरताय स्थानान्तरितः पुत्रार्थम्? एतत् सत्यं वद। यदा तस्य पत्नी गर्भिणी आसीत्, उशिजः पृथिव्यां स्थितः; भ्रातुः पत्नीं दृष्ट्वा बृहस्पतिः एवं उक्तवान्–"स्वयं अलङ्कृत्य, मम समीपं आगच्छ, सौभाग्ये।" सा स्वयं बृहस्पतेः प्रति उक्तवती–"एष गर्भः परिपक्वः, ब्रह्मवाक्येन भाषते; तव बीजं अव्यभिचारि, किन्तु एष कृत्यं अधर्मः।" एवं उक्तः बृहस्पतिः ताम् प्रत्युवाच–"त्वं, सुशोभनवर्णे, मां धर्मनिरूपणं न उपदिश।" बलात् ताम् उपर्य, संसर्गं आरभत्; तदा गर्भः बृहस्पतेः प्रति उक्तवान्, यः हिंस्रभावेन आचरत्–"अहं अत्रैव स्थितः, बृहस्पते, तव बीजं अव्यभिचारि; अत्र द्वयोः स्थानं नास्ति।" एवं गर्भेण उक्तः, सः क्रुद्धः प्रत्युवाच–"यतः सर्वे जनाः जन्मेच्छया यदा तव बीजं विघ्नयन्ति, तस्मात् त्वं दीर्घकालं तमसि स्थितः।" तदनन्तरं, बृहस्पतेः कामं निगृह्य, तस्य बीजं, ममता-अनन्दात्, भूमौ पतितम्, शिशुः अभवत्। शिशुं जातं दृष्ट्वा ममता उक्तवती–"अहं स्वगृहं गच्छामि; त्वं, बृहस्पते, तं पालय।" एवं उक्त्वा सा निर्गता; तस्य निर्गमनानन्तरं सः अपि शिशुं परित्यक्तवान्। मातृपितृभ्यां परित्यक्तं शिशुं दृष्ट्वा, मरुतः दयया भरद्वाजं गृहीत्वा अपगच्छन्। तस्मिन्न् समये, भरतः महात्मा पुत्रार्थं बहून् यज्ञान् अकरोत्।