हे राजन्, शृणु दिव्यां कथां यथोक्तश्लोकानुसारेण। यद्यपि ते पुत्राः शूद्र्यां जाताः, तथापि भगवन्, तवैव इच्छया ते सम्प्राप्ताः, देवश्रेष्ठ। अहं जडः च वृद्धश्च इति ज्ञात्वा, तव भार्या सुदेष्णा, मामवमान्य, शूद्रीं धात्रीं मम समीपं प्रेषयामास, नृपते। ततः बलिः स तं महर्षिं प्रसादयितुं चकार, दानवराजः च स्वां भार्यां सुदेष्णां तुदित्वा तां निरभर्त्सयत्। पुनरपि, बलिः सुदेष्णां शोभायुक्तां कृत्वा तं महर्षिं प्रति प्रेषयामास, सा च रानी यथाज्ञप्तं तेन तथा चकार। तदा महर्षिः तामुक्तवान्—"दधिसर्पिस्-मधुसंयुक्तेनात्मानं अभ्यञ्जयित्वा, पदात् शिरः पर्यन्तं मां निःस्पृहा चाटु, ततः त्वं, राज्ञि, स्वेच्छितान् पुत्रान् प्राप्स्यसि।" सुदेष्णा सर्वं यथोक्तं चकार, परन्तु पानस्य काले सा तदत्यजत्। ततः स ऋषिः तामुवाच—"शुभे, यतः त्वं पानं त्यक्तवती, तव ज्येष्ठः पुत्रः भविष्यति, किन्तु केवलं एकः।" सुदेष्णा प्रार्थयामास—"भगवन्, एवं पुत्रं मां न दातुमर्हसि। यथाशक्ति तव तुष्टा अस्मि, तव प्रसादं ददातु।" ऋषिः पुनरुवाच—"शुभे, तव अपराधात् अन्यथा न शक्यते। तव पुत्रः न पौत्रान् दास्यति, किन्तु पौत्रेभ्यः फलम् भविष्यति।" तस्याः पानत्यागात् युक्तत्वं समजनि; अतः दीर्घतमसः अङ्गानि स्पृशन्, स एवमवदत्—"यत् त्वया अङ्गेषु आस्वादितं, न तु गर्भयोनौ, तत् पूर्णचन्द्रवत् गर्भे स्थितम्।" ऋषिः पुनरुवाच—"पञ्च पुत्राः भविष्यन्ति, देवपुत्रसमाः—तेजस्विनः, सुशीलाः, यज्ञशीलाः, धर्मिष्ठाश्च।" तस्याः सुदेष्णायाः ज्येष्ठः पुत्रः स्वांशरूपेण जातः—अङ्गः, कलिङ्गः, पुण्ड्रः, सुह्मः च। वङ्गराजः च, एते पञ्च, बलेः पुत्राः क्षेत्रजाः अभवन्; एवमेतान् पुत्रान् दीर्घतमसा बलेः प्रदत्तवान्। ये स्थिरत्वं प्राप्तवन्तः, तान् ब्राह्मणत्वं प्रापयामास; ततः मानुषवंशात् अपि सन्ततिं सृष्टवान्। तदा सुरभिः दीर्घतमसं चिन्तयित्वा अब्रवीत्—"गोः धर्मं प्रमाणं कृत्वा, त्वया यत् कृतम्—" "चास्मासु तव अविचलितभक्त्या तुष्टा अस्मि, निर्दोष; तस्मात् अहं त्वत्तः दीर्घतमसं तमः अपाकर्ष्यामि।" "बृहस्पतेः पापमपि यत् त्वयि स्थितम्, तदपि अहं अपाकर्ष्यामि, जरामृत्युतमः च।" तदा एव, सुरभ्या सुवासितः स महर्षिः दीर्घायुष्मान्, सुन्दरः, दृष्टिमान् अभवत्। गवां तमः नष्टे, गौतमः उत्थितः; कक्षीवन् पितरं सह गिरिव्रजं प्रविष्टवान्। पितरं दृष्ट्वा स्पृष्ट्वा च, स दीर्घकालं तपः अचरत्; ततः महान्तं कालं तपसा शुद्धः अभवत्। मातृशरीरं त्यक्त्वा, स विश्रुतः ब्राह्मणत्वं प्राप्तवान्; तदा तस्य पिता तमुवाच—"त्वया अहं पिता अस्मि।" "धर्मात्मना कीर्तिमता पुत्रेण तृप्तः अस्मि; सुतं विमोच्य, स ब्रह्मलोकं प्राप्तवान्।" ब्राह्मणत्वं प्राप्य, कक्षीवतः सहस्रं पुत्राः अभवन्; कौश्माण्डाः च गौतमाः च कक्षीवत्पुत्राः स्मृताः। एवं दीर्घतमसः, बलेः, वैरोचनस्य च संगमः, तयोः वंशः च, तव कथितः। बलिः तान् पञ्च निष्पापान् पुत्रान् स्तुत्वा, धर्मात्मा, स्वयम् अपि योगबलवृत्तः अभवत्। स सर्वभूतदृश्यातीतः, प्रभुः, युक्तकालम् अपेक्षत्; तत्र अङ्गस्य उत्तराधिकारी दधिवाहनः राजा आसीत्। दधिवाहनस्य पुत्रः दिविरथः नाम राजा; दिविरथस्य वंशे धर्मरथः प्राज्ञः राजा अभवत्। स धर्मरथः, महात्मना शुक्रराजेन सह, विष्णोः स्थले गिरौ सोमपानं चकार। तस्य धर्मरथस्य पुत्रः चित्ररथः, तस्य पुत्रः सत्यरथः, तस्मात् दशरथः जातः। सः लोमपदः इति विख्यातः अभवत्; तस्य पुत्री शान्ता। ततः दशरथवंशे चतुरङ्गः, चतुर्भिरङ्गैः सेनया प्रसिद्धः, उत्पन्नः। ऋष्यशृङ्गस्य प्रसादेन, पुत्रः जातः, स्ववंशवर्धनः; चतुरङ्गस्य पुत्रः पृथुलाक्षः स्मृतः। पृथुलाक्षस्य पुत्रः चम्पः, चम्पस्य नगरी चम्पा, या पूर्वं मालिनी इति प्रसिद्धा। पूर्णभद्रस्य प्रसादेन, तस्य पुत्रः हर्यङ्गः; विभाण्डकात् यज्ञे, तस्य पुत्रः वारणः, शत्रुवार्ण इत्यपि कथ्यते। सः मन्त्रैः उत्तमं वाहनं पृथिव्यां न्यपातयत्; हर्यङ्गस्य उत्तराधिकारी भद्ररथः अभवत्। ततः भद्ररथस्य पुत्रः बृहद्कर्मा, नरपतिः; तस्य पुत्रः बृहद्भानुः, तस्मात् महात्मा जातः। बृहद्भानुः राजा, जयद्रथं पुत्रं उत्पादितवान्; तस्मात् बृहद्रथः राजा अभवत्। बृहद्रथात् विश्वजित् च जनमेजयः अभवताम्; तस्य उत्तराधिकारी अङ्गः, तस्मात् कर्णः राजा जातः। कर्णस्य पुत्रौ वृषसेनः पृथुसेनश्च; एते सर्वे अङ्गपुत्राः, यथाक्रमं विस्तरेण मया कीर्तिताः। अधुना, द्विज, पूरुवंशं शृणु। कथं कर्णः सूतपुत्रः, कथं च अङ्गपुत्रः इति वयं ज्ञातुमिच्छामः, त्वं हि अतीव निपुणः। बृहद्भानोः पुत्रः राजा बृहन्मना नाम जातः; तस्य द्वे भार्ये, शिबिराजस्य पुत्र्यौ—यशोदेवी सत्येति। तयोः वंशं मत्तः शृणु।