एवं कदाचित् धर्मविरुद्धं कृत्यं दृष्ट्वा, सा पत्न्य् उदारभावा तम् अन्धं वृद्धं च पतिं निर्लज्जं वचनम् उवाच— “त्वं यत् कर्तव्यं अकर्तव्यं च न जानासि; गवां धर्मात् कन्यां इच्छन् अहं त्वां दुष्टं त्यजामि। स्वकृत्यानुसारं यथेष्टं गच्छ।” ततः तं दारुणं च वचनं उक्त्वा, काष्ठप्लवम् उपरि स्थाप्य, गङ्गायाः जलम् मध्ये तं पतिं क्षिप्तवती, “त्वं अन्धः वृद्धः च, दारुणः च, अतः त्याज्यः असि।” इति उक्त्वा। स तु वृद्धः अन्धः च, जलप्रवाहेन शीघ्रं नीतः। तस्मिन्नेव काले धर्मात्मा बली, विरोचनस्य पुत्रः, तं समीपं आगत्य रक्षाम् अकरोत्। अन्तःपुरे तं स्थाप्य, भोजनैः विविधैः तं तुष्टवान्। प्रसन्नः स बली तस्मै यदिच्छितं वरं दत्तुम् उद्यतः। तदा स वृद्धः अन्धः ऋषिः पुत्रार्थं वरम् अचिन्तयत्— “मम धर्मज्ञा, अर्थज्ञा, सत्यज्ञा पुत्राः भवंतु, इति ते पत्न्याः गर्भे पुत्रान् देहि, सम्मानदाता।” एवं उक्ते, दिव्यः स ऋषिः “एवम् अस्तु” इति प्रत्युवाच। तदनन्तरं बली तं वृद्धं अन्धं च ज्ञात्वा, स्वपत्नीं सुदेष्णां तस्मै प्रेषितवान्; किन्तु सा रानी न गच्छति। तस्याः स्थाने, सा शूद्रदासीं तं परिचारिकां प्रेषितवती। तस्यां तु संयमशीलः ऋषिः शूद्रजात्यां कक्षीवत्-आदीन् पुत्रान् उत्पादितवान्। धर्मज्ञः स ऋषिः शूद्रदासीं पुत्रान् उत्पादितवान्; कक्षीवत्-आदीन् दृष्ट्वा, बलिः महाबलः तं ऋषिं इदं वचनम् उवाच। ते सर्वे ऋषिधर्मे कुशलाः, वेदवादे पारंगताः, प्रकटधर्मे विदग्धाः, बुद्धिमन्तः, सदाचारी, शुद्धाः च आसन्। बली तं ऋषिं उवाच— “एते मम पुत्राः।” ऋषिः प्रणम्य प्रत्युवाच— “एते मम पुत्राः।” शूद्रयोनि-सम्भूताः अपि, तव इच्छया उत्पन्नाः, हे देवश्रेष्ठ। तव रानी सुदेष्णा मम अन्धत्वं वृद्धत्वं च ज्ञात्वा, अवमानात् शूद्रदासीं प्रेषितवती, हे नृप। ततः बली तं ऋषिं प्रसादयितुम् इच्छन्, सुदेष्णां पत्नीं तिरस्कृतवान्। पुनः सा रानी अलङ्कृत्या, बलिः तां सुदेष्णां ऋषये प्रेषितवान्; रानी तस्य आज्ञां यथावत् अकरोत्। ऋषिः तां उवाच— “दधिसर्पिष्मधुना मिश्रितेन आत्मानं अभिषिच्य, पादात् शिरः पर्यन्तम् मां चाटय, न विगर्हितया; ततः, हे रानी, यथेष्टं पुत्रान् लप्स्यसे।” रानी तु सर्वं यथाज्ञं अकरोत्; किन्तु पानस्य काले सा तं पानं वर्जितवती। तदा ऋषिः तां उवाच— “हे शुभे, यत् त्वं पानं वर्जितवती, तव ज्येष्ठः पुत्रः भविष्यति।” रानी प्रत्युवाच— “हे भगवन्, एवं पुत्रः न दातव्यः; यथाशक्ति प्रसन्ना अस्मि, अनुग्रहं कुरु।” ऋषिः प्रत्युवाच— “हे शुभे, तव अपराधात् अन्यथा न शक्यते; तव पुत्रः तव वंशं न विस्तारयिष्यति, किन्तु तव पौत्राः फलवंतः भविष्यन्ति।” पानं न कृत्वा, योग्यतां सा प्राप्तवती; तदा ऋषिः दीर्घतामसः तस्याः अंगानि स्पृष्ट्वा उवाच— “यत् तव अंगेषु स्वादितम्, जननाङ्गे न स्वादितम्, तानि गर्भे पूर्णचन्द्रवत् स्थितानि।” “पञ्च पुत्राः भविष्यन्ति, हे देवी, देवपुत्र-समानाः, दीप्तिमन्तः, सदाचारी, यज्ञकर्ता, धर्मिष्ठाः च।” सुदेष्णायाः ज्येष्ठः पुत्रः तस्याः भागः जातः— अङ्गः, कलिङ्गः, पुण्ड्रः, सुह्मः च। वङ्गराजः च, एते पञ्च बलीपुत्राः, क्षेत्रजाः। दीर्घतामसः तान् पुत्रान् बलीये दत्तवान्। ये स्थैर्यं प्राप्तवन्तः, तान् ब्राह्मणत्वं प्राप्तवान्; ततः मानववंशात् ऋषिः पुनः सन्ततिं उत्पादितवान्। ततः सुरभिः दीर्घतामसं समीक्ष्य उवाच— “हे वीर, त्वं गवां धर्मं प्रमाणं कृत्वा—” “मम अनन्यभक्त्या त्वं तुष्टः असि, अतः अहं त्वं दीर्घतमसं अन्धकारं निष्कासयिष्यामि।” “बृहस्पतेः पापमपि तव मध्ये स्थितम्; अहं श्वासं कृत्वा वृद्धत्वं, मृत्युः, अन्धकारं च निष्कासयिष्यामि।” तदा सुरभिः तं श्वासं कृत्वा, दीर्घतामसः दीर्घायुष्मान्, सुन्दरः, दृष्टिमान् अभवत्। गवां अन्धकारं नष्टं कृत्वा, गौतमः उत्पन्नः; कक्षीवत् पितरं सह गिरीव्रजम् प्रविष्टवान्। पितरं दृष्ट्वा स्पृष्ट्वा च, दीर्घकालं तपस्यां स्थितः; ततो दीर्घे काले, तपसा शुद्धः अभवत्। मातृशरीरं त्यक्त्वा, सः दीप्तिमान् ब्राह्मणत्वं प्राप्तवान्; तदा पितरं तं उवाच— “त्वया अहं पिता अभवम्।” “धर्मात्मना, यशस्विना पुत्रेण अहं तुष्टः; सः आत्मनं विमुक्त्वा ब्रह्मलोकं प्राप्तवान्।” ब्राह्मणत्वं प्राप्त्वा, कक्षीवत् सहस्रं पुत्रान् उत्पादितवान्; कौश्माण्डाः गौतमाः च कक्षीवत्पुत्राः स्मृताः सन्ति। एवं दीर्घतामसः, बली, वैरोचनस्य संगमः, तयोः वंशः च कथितः। बली पञ्च दोषहीनान् पुत्रान् स्तुत्वा उवाच; सः धर्मात्मा, तुष्टः, योगबलवेष्टितः अभवत्। सर्वभूतैः अदृश्यः, सः स्वकालं प्रतीक्षते स्म; अत्र अङ्गपुत्रः दधिवाहनः राजा अभवत्। दधिवाहनस्य पुत्रः दिविरथः राजा अभवत्; दिविरथवंशात् धमारथः राजा, धर्मज्ञः अभवत्। स धर्मरथः, महात्मना शुक्रराजेन सह, विष्णोः स्थले पर्वते सोमपानं अकरोत्। ततः धर्मरथस्य पुत्रः चित्ररथः अभवत्; तस्य पुत्रः सत्यरथः, तस्मात् दशरथः जातः। सः लोमपदः इति विख्यातः अभवत्; तस्य पुत्री शान्ता। ततः दशरथवंशसम्भूतः, चतुर्भुजसेनया यशस्वी वीरः उत्पन्नः। एवं दीर्घतामसः, बली, वैरोचनः च, तयोः वंशः, तेषां पुत्राणां उत्पत्तिः च, कक्षीवत्पुत्राणां च, सर्वं धर्मपूर्वकं संप्राप्तं।